II SA/Kr 630/09

II Sa/kr 630/09 P O S T A N O W I E N I E Dnia 25 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: I. zwolnić skarżącą M.B. od wpisu sądowego w wysokości ponad kwotę 200 zł (słownie: dwustu złotych) II. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. P O S T A N O W I E N I E Dnia 25 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S.B. i S.B. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia umorzyć postępowanie sądowe w zakresie przyznania prawa pomocy W dniu 26 marca 2009 r. M.B. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...], która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia [...] lutego 2007 r. znak: [...] nakazującą M.B. rozbiórkę rozbudowanej części o wymiarach 4,8 metra × 2,5 metra istniejącego budynku inwentarsko-składowego zlokalizowanego na działce nr 1 w N. W dniu 20 maja 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że powodem takiego rozstrzygnięcia było niezłożenie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W ustawowym terminie M.B. wniosła sprzeciw od powołanego wyżej postanowienia referendarza sądowego. Na wezwanie Sądu skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu "PPF". W uzasadnieniu tego sprzeciwu skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w wysokości 500 zł. bez spowodowania uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu oraz wskazała brak informacji, czy w przypadku wygrania sprawy koszty te zostaną jej zwrócone. Z innych pism składanych przez skarżącą wynika, że prowadzi ona gospodarstwo rolne o powierzchni 5,6 ha, posiada dom o powierzchni prawie 100 m2, uzyskuje dopłaty z funduszy unijnych. S.B. i S.B. pomagają jej w prowadzeniu tego gospodarstwa. Skarżąca podała, że z powodu dużego spadku dochodowości jej gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Ponadto skarżąca choruje, musi kupować lekarstwa i to dodatkowo pochłania znaczną część środków. Z udokumentowanych przez skarżąca wydatków wynika, że kwota podatku od nieruchomości za 2009 r. wynosiła łącznie za cały rok 28 zł. Na zakup paliwa wydano kwotę 1317,60 zł. Płatność za energię elektryczną w lutym 2009 r. wynosiła 220,39 zł, a w styczniu 2010 r. kwotę 125,89 zł. Dochód z tytułu emerytury rolniczej wynosił w lutym 2009 r. kwotę [...]zł., a styczniu 2010 r. dochód ten wynosił [...] zł. Skarżąca dołączyła historię jej rachunku bankowego za 2009 r., z którego wynika, że np. w lutym 2009 r. na konto bankowe wpłynęła kwota ponad [...] zł; w marcu 2009 r. kwota ok. [...] zł; w kwietniu 2009 r. kwota prawie [...] zł; w listopadzie 2009 r. wpłynęła kwota [...] zł. Na koniec roku 2009 r. stan środków na rachunku bankowym skarżącej wynosił [...]zł. Skarżąca dołączyła również kopię badań lekarskich z [...].2004 r., kartę (prawdopodobnie) pobytu w szpitalu z [...].1996 r. oraz badań lekarskich z [...].1995 r. W piśmie z dnia 1.02.2010 r. dodatkowo wyjaśniono, że dostawca energii elektrycznej nie chciał przekazać danych co do wysokości poniesionych opłat za energię elektryczną za okres od października 2009 r. do grudnia 2009 r. Wskazano, że zakup opału w postaci drewna nie przyniósł większych oszczędności niż zakup około 5 ton węgla. W IV kwartale 2009 r. było szereg wydatków związanych z drobnymi remontami w gospodarstwie rolnym. Wszechstronnej pomocy udzielają skarżącej jej dzieci, ale uznano za niemoralne wykazywanie, jaką wartość ma ta pomoc. Pełnomocnik skarżącej S.B. nie wyobraża sobie robienia zestawienia kosztów zakupu żywności lub lekarstw, ponieważ "czułby do siebie wstręt". Skarżąca z powodu posiadania gospodarstwa rolnego i emerytury rolniczej nie kwalifikuje się korzystania z pomocy socjalnej. Dołączono postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia dotyczącego dochodu z gospodarstwa rolnego za 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania prawa pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze oświadczenie skarżącej o wysokości jej dochodów (potwierdzone odcinkiem renty oraz wyciągiem z rachunku bankowego) należy stwierdzić, że jej wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest nieuzasadniony. Skarżąca osiągnęła w styczniu 2010 r. miesięczny dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości [...] zł, a w 2009 r. dochód ten wynosił [...] zł miesięcznie. Przyjmując, że wysokość przeciętnego dochodu z gospodarstwa rolnego za 2009 r. będzie zbliżona do przeciętnego dochodu za 2008 r. (przeciętny dochód z 1 ha przeliczeniowego za 2008 r. wynosił kwotę 2056 zł – obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 23 września 2009 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2008 r. Monitor Polski z 2009 r. Nr 62, poz. 829) i mając na uwadze wysokość hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego M.B. (1,0145 ha – tak wynika z nakazu płatniczego na 2009 r., akta sądowe sprawy, karta nr [...]), to średni dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej za 2009 r. winien wynosić ok. 2085 zł. W 2009 r. dochody skarżącej z tytułu dopłat z funduszy unijnych wynosiły kwotę ok. [...] zł. Tym samym dochód skarżącej za 2009 r. wynosił ok. [...] zł z tytułu dochodu z emerytury rolniczej, ok. [...] zł dochodu z tytułu dopłat unijnych i ok. [....] zł jako średni dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to w sumie dochód ten wyniósł ok. 24.000 zł. Dochód za 2010 r. może być zbliżony do tej kwoty, ponieważ skarżąca i tak będzie korzystała z dopłat z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego (co roku nawet dopłaty te są nieznacznie wyższe), wysokość jej emerytury nieznacznie wzrosła (w styczniu 2010 r. wynosiła [...] zł netto), a ponadto należy jeszcze uwzględnić średni dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 1 ha przeliczeniowego. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że średni dochód skarżącej za jeden miesiąc 2009 r. wynosił ok. 2000 zł. Taką kwotę uzyskuje się biorąc pod uwagę wysokość emerytury rolniczej, dochód z tytułu dopłat z funduszy unijnych oraz średni dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Co najmniej w podobnej wielkości będą kształtowały się dochody skarżącej w 2010 r. Nie ma racji skarżąca wskazując, że tzw. dopłaty z funduszy unijnych nie stanowią jej dochodu. Skarżąca otrzymuje przecież środki finansowe (pieniądze) które są przelewane na jej rachunek bankowy, a że środki te powinny być wykorzystywane na prowadzenie gospodarstwa rolnego to tylko potwierdza, że z tytułu inwestowania w to gospodarstwo (poprzez np. zakup zasiewu, opłacenie robót polowych, itp.) skarżąca będzie mogła zbierać plony i je później sprzedawać. Należy podkreślić, że skarżąca nie musi korzystać z tzw. dopłat unijnych, wówczas rzeczywiście te kwoty, jakie obecnie uzyskuje z tego tytułu, nie będą jej wypłacane i nie będą stanowiły jej dochodu. Po stronie wydatków skarżąca podała tylko, że roczna kwota podatku od nieruchomości wynosiła w 2009 r. 28 zł, zakup paliwa to wydatek 1317,60 zł., opłata za zakup energii elektrycznej to kwota 220,39 zł w lutym 2009 r. W styczniu 2010 r. na zakup energii elektrycznej skarżąca wydatkowa kwotę 125,89 zł. Koszt zakupu opału to – według oświadczenia skarżącej – równowartość 5 ton węgla. Przyjmując i podliczając te koszty można wskazać, że stanowią one kwotę ok. 6000-7000 zł rocznie. Ta kwota stanowi bowiem sumę: zakupu energii elektrycznej (przy przyjęciu miesięcznej ceny zakupu energii elektrycznej na kwotę ok. 200 zł), zakupu opału (cena 1 tony węgla waha się w granicach 300-700 zł - przeciętna średnioroczna cena zbytu 1 Mg (tony) węgla kamiennego w asortymencie Orzech II w 2008 r. wynosiła 427,51 zł, a po skorygowaniu o przewidywany na 2009 r. wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych - wynosi 439,91 zł (obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 26 stycznia 2009 r. w sprawie przeciętnej średniorocznej ceny zbytu 1 Mg węgla kamiennego w asortymencie Orzech II z 2008 r., skorygowanej o przewidywany wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych na 2009 r., Monitor Polski z 2009 r. Nr 8, poz. 79) oraz zakupu paliwa. Pomniejszając kwotę 24.000 zł o kwotę 7.000 zł, pozostaje kwota 17.000 zł. Od tej kwoty należy odliczyć koszt zakupu żywności, koszt zakupu lekarstw i inne wydatki. W tym zakresie Sąd musi opierać się na własnych ustaleniach, ponieważ pełnomocnik skarżącej nie podał żadnych kwot wydatków z tego tytułu. Nie wiadomo więc np., czy sama skarżąca zakupuje żywność z własnych pieniędzy, czy też żywność tą zakupuje skarżącej jej rodzina. Nie ma wprawdzie normatywnych wskaźników wysokości wydatków na zakup żywności, ale w tym zakresie pomocnym wydaje się być posłużenie wysokością zasiłku dla bezrobotnych. Osoba bezrobotna z kwoty takiego zasiłku musi utrzymać się, a więc również zakupić żywność. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 maja 2009 r. w sprawie wysokości zasiłku dla bezrobotnych (Monitor Polski z 2009 r. Nr 33, poz. 494) w okresie od dnia 1 czerwca 2009 r. do 1 stycznia 2010 r. kwota tego zasiłku wynosiła 575,00 zł. Od 1 stycznia 2010 r. wysokość tego zasiłku w okresie trzech pierwszych miesięcy wynosi 717 zł, a w kolejnych miesiącach – 563 zł miesięcznie. Tym samym przyjmując kwotę ok. 700 zł miesięcznie na zakup żywności (według wskaźnika zasiłku dla bezrobotnych za 2010 r. i to w najwyższym zakresie), pozostaje skarżącej kwota ok. 8.600 zł. Następnie od tej kwoty należałoby odliczyć koszty zakupu lekarstw, których wysokości Sąd również nie zna. Tym niemniej przyjmując, że kwoty te mogą wynosić, z uwagi na wiek skarżącej i stan jej zdrowia, kwoty w granicach 200-300 zł miesięcznie, to i tak skarżącej pozostaje kwota ok. 5000-6000 zł. Podane przez skarżącą kopie badań lekarskich pochodzą z lat 90-tych XX wieku oraz jedna kopia z 2004 r. i nie mogą być uwzględniane po stronie wydatków za 2009 r. lub tym bardziej za 2010 r. Z tak wyliczonej kwoty pozostałej części dochodu (5.000-6.000 zł) należałoby odliczyć koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ale również i w tym zakresie skarżąca i jej pełnomocnik nie podali żadnych wydatków, poza wydatkiem na zakup paliwa, co już zostało uwzględnione. Dzieląc kwotę 5000-6000 zł na 12 miesięcy, można stwierdzić, że miesięcznie skarżącej powinna pozostać kwota ok.400-500 zł. Z pewnością nie jest to kwota zbyt wygórowana, ale w ocenie Sądu skarżąca jest w stanie z takiej kwoty uiścić część wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Należy podnieść, że zwolnienie od opłat sądowych stanowi odstępstwo od powszechnie obowiązującej zasady ponoszenia opłat sądowych przez tą stronę postępowania, która wnosi pisma wszczynające postępowanie sądowe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. W tej sprawie, w ocenie Sądu skarżąca jest w stanie część wpisu sądowego uiścić. Okoliczność zaś, ze skarżąca wzywana przez Sąd do podania wysokości wydatków, tego nie uczyniła, skutkował tym, że Sąd samodzielnie ustalał jej sytuację majątkową uwzględniając możliwie obiektywne wskaźniki i okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie. UZASADNIENIE M.B. w dniu 26 marca 2009 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 20009 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku inwentarsko – składowego położonego na działce nr 1 w N. W skardze jako skarżących, oprócz M.B. , wymieniono również S.B. i S.B. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia [...] maja 2009 r. Przewodniczący Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wezwał S.B. jako stronę skarżącą oraz jako pełnomocnika skarżących M.B. i S.B. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł. w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie w dniu 20 maja 2009 r. S.B. M.B. i S.B. złożyli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2009 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego od skargi, zawierając w nim wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniami referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2009 r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy M.B. , S.B. i S.B. bez rozpoznania na skutek niewniesienia ich na urzędowych formularzach. W ustawowym terminie M.B. , S.B. i S.B. złożyli sprzeciwy od postanowień referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z treści pism M.B. , S.B. i S.B. z dnia 4 czerwca 2009 r. oraz z treści wniesionych sprzeciwów oraz z pism S.B. i S.B. z dnia 7 stycznia 2010 r. jednoznacznie wynika, że stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie M.B. . Zatem postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy S.B. jak i S.B. , którzy nie są skarżącymi w tym postępowaniu, stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Wpis sądowy wymagany jest tylko od tej osoby, która jest skarżącą. Skoro zaś ani S.B. , ani S.B. nie są skarżącymi, stąd nie ma podstaw do domagania się od nich wpisów. Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (przyczyny określone w art. 161 § 1 pkt 1-2 powołanej ustawy nie mają w tej sprawie zastosowania) stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brak jest już przedmiotu postępowania. Rozpoznanie wniosków S.B. i S.B. o zwolnienie od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe na skutek ustalenia, że nie są oni skarżącymi w sprawie o nakaz rozbiórki, a zatem nie są zobowiązani do ponoszenia żadnych kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drodze postanowienia, umorzyć w tym zakresie postępowanie sądowe. Umorzenie tego postępowania ma tylko taki skutek, że Sąd za skarżącą uznaje M.B.