II SA/Kr 636/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie : SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Chrzanów na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 marca 2023 r., znak SKO.OŚ/4170/252/2021 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę. Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia 24 maja 2021 r. Nr ŚR.606.10.1.2020 nałożył Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwo C., obowiązek w terminie 60 dni od daty kiedy decyzja stanie się ostateczna: -usunięcia zgromadzonych na działkach na działkach o nr [...] obręb ewid. B. B., B. odpadów o kodach: 17 06 05* - Materiały budowlane zawierające azbest 20 03 01 - Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne 1601 03 - Zużyte opony zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w tym zakresie tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca unieszkodliwienia lub odzysku. Umowa musi być zawarta z przedsiębiorcą posiadającym wpis do stosownego rejestru działalności. -Pisemnego powiadomienia urzędu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenie wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C., zarzucając: - naruszenie art. 7 k.p.a. 8 k.p.a, oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zgromadzenie przez organ wszystkich dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie ustalenia faktycznie władającego gruntami o nr ewid[...], [...] obręb ewid. B. B., B., - naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. a także 107 § 3 k.p.a. albowiem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, - naruszenie art. 107 K.p.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. poprzez wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że w toku postępowania żadna strona nie skorzystała z prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sytuacji, w której odwołująca w piśmie z dnia ze stycznia 2021 r. podniosła szereg argumentów, dla wykazania faktu, iż to Starostwo Powiatowe jest faktycznym władającym, - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez przyjęcie, iż podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest SP PGL LP Nadleśnictwo C., w sytuacji w której, zgodnie z ww. przepisem domniemywa się, że posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi na której się one znajdują - tym zaś w niniejszej sprawie jest Starostwo powiatowe, które nie obaliło skutecznie ww. domniemania, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że to Nadleśnictwo C. jest władającym działkami o nr ewid.[...], [...] obręb ewid. B. B., B.. w Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/252/2021, na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.jedn.: Dz.U.2022.699), rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020.10) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję i nałożyło na Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C., w terminie do 10 maja 2023 r. obowiązek: -Usunięcia zgromadzonych na działkach na działkach o nr [...] obręb ewid. B. B., B. odpadów o kodach: 17 06 05* - Materiały budowlane zawierające azbest 20 03 01 - Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne 1601 03 - Zużyte opony zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w tym zakresie tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca unieszkodliwienia lub odzysku. Umowa musi być zawarta z przedsiębiorcą posiadającym wpis do stosownego rejestru działalności. -Pisemnego powiadomienia Urzędu Miejskiego B. o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenie wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami. Kolegium ustaliło, iż w niniejszej sprawie Lasy Państwowe, Nadleśnictwo C., (oznaczane także Nadleśnictwo C.) zwróciły się do Burmistrza Miasta B. o doprowadzenie do uporządkowania - usunięcia odpadów z działek o nr [...] [...] oraz [...] obręb ewid. B. B., B.. Według uproszczonych wypisów z rejestru gruntów ustalono, iż właścicielem działek o [...], [...] oraz [...] jest Skarb Państwa. W przypadku działki [...] dodatkowo podana jest forma władania - zarząd - realizowana przez Zarząd Drogowy w O., Al. [...] la, [...]. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działki nr [...] obręb ewid. B. B. stanowią w całości użytek "Ls" - lasy. Działki [...] oraz [...] są określone jako użytek "dr", przy czym z uwagi na swoje położenie wśród gruntów leśnych oraz status drogi wewnętrznej mają one charakter drogi leśnej a *s zatem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U.2022.672) także są lasem. Wszystkie w/w działki znajdują się na gruntach określonych w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta B. jako "ZLu" - las. W zapisach wymienionych powyżej dokumentów brak jest informacji o przeznaczeniu przedmiotowego obszaru do celów składowania i magazynowania odpadów. Powyższe ustalenia pozwoliły organowi l instancji na wysunięcie wniosku, iż przedmiotowy teren nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy o odpadach. Przed wszczęciem postępowania, pismem z dnia 18 listopada 2020 r. zawiadomiono Skarb Państwa, Starostwo Powiatowe O. oraz Zarząd Drogowy w O., o odpadach zalegających na przedmiotowych działkach. Starostwo Powiatowe stanęło na stanowisku, iż nie jest władającym działkami o [...] Starostwo Powiatowe nie zajęło stanowiska w sprawie działki o nr [...]. W związku z powyższym z grupy spraw oznaczonej znakiem [...] dotyczącej przedmiotowych odpadów dokonano wydzielenia postępowania dotyczącego działek o [...], [...] obręb ewidencyjny B. B., B. będących własnością Skarbu Państwa nadając mu numer [...] oraz postępowania dotyczącego działki o nr. [...] obręb ewidencyjny Bór Biskupi, B. będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Zarządu Drogowego w O., ul. [...] la, [...] nadając mu numer [...] Pismem z dnia 23 lutego 2021 r wszczęto postępowanie i zawiadomiono o oględzinach stronę -Nadleśnictwo C.. Dnia 11 marca 2021r., przeprowadzono oględziny przedmiotowych działek. Podczas oględzin stwierdzono zaleganie następujących odpadów: azbestu falistego złożonego w pryzmę, kilku opon samochodowych, odpadów komunalnych. Nie stwierdzono żadnych dowodów pozwalających na wskazanie osoby lub podmiotu, który zdeponował na gruncie przedmiotowe odpady. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie żart. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W przypadku, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów, domniemywa się -zgodnie z w/cyt. przepisem art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach - że posiadaczem odpadów składowanych na danej nieruchomości, jest władający tą nieruchomością. Zatem w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach należy domniemywać, że posiadaczem odpadów zalegających na działkach o [...] obręb ewid. B. B., B. jest właściciel tych działek. Z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielem tych działek jest Skarb Państwa. Natomiast działki te pozostają w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo C.. Wynika to z treści art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym - lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. W tym stanie faktycznym prawo własności nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa, natomiast Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. to zarządca nieruchomości. Jak wynika z art. 4 ust. 3 ustawy o lasach w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. "Gospodarowanie nieruchomościami" w rozumieniu powyższego przepisu obejmuje także reprezentowanie Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. W świetle art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 12 maja 2008 r. II SA/Kr 839/07 wskazał: "W ocenie Sądu "gospodarowanie" i "reprezentacja" odnoszą się nie tylko do czynności cywilnoprawnych, ale również do udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Przepis ten wprowadza domniemanie kompetencyjne na rzecz starosty, jednakże zastrzega, że przepisy szczególne mogą przekazywać kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa innym podmiotom. Cytowany art. 4 ustawy o lasach stanowi właśnie "wyjątek wynikający z odrębnej ustawy". Istotny jest również art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, wedle którego starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną wyłącznie w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa." Powyższe oznacza, iż obowiązek usunięcia odpadów zalegających na działkach nr [...] obręb ewidencyjny B. B., B. - należy nałożyć na Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję ze względu na to, że organ l instancji nałożył obowiązek usunięcia odpadów na Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C., gdy tymczasem Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia i jest statio fisci Skarbu Państwa. Pozostałe ustalenia są prawidłowe. W skardze Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie: - art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. (Dz. U. 2013r., poz. 21 ze zm.) o odpadach poprzez błędne przyjęcie, iż w świetle dyspozycji tego przepisu Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo C. jest podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów, jako władający powierzchnią ziemi, na której się one znajdują, winno to uczynić - art. 7 w zw. z art., 8 oraz 77 kpa kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zaufania do organu administracji podczas rozstrzygania przedmiotu postępowania, brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia faktycznie podmiotu władającego gruntami, w tym czynności dowodowych w omawianym zakresie z pominięciem zapisów w księgach wieczystych dotyczących przedmiotowych gruntów a oparcie się na danych zawartych w uproszczonej ewidencji gruntów jak również nieuzasadnione w sensie faktycznym i prawnym przypisanie skarżącemu władztwa na działce o oznaczeniu dr. W uzasadnieniu zarzutów podkreślono, iż status posiadacza odpadów jako władającego powierzchnią ziemi, na której się one znajdują, rozpoznawany powinien być w kontekście zapisów w księgach wieczystych a nie na podstawie uproszczonej ewidencji gruntów oraz dowolnej i sprzecznej zarówno z zasadą prawdy obiektywnej jak również z zasadą legalności i oficjalności interpretacją przez organ ustawy o lasach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze zarzuty sprowadzają się do zakwestionowania, aby to strona skarżąca czyli Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo C. było podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów, w tym ze względu na nieprawidłowe ustaleni faktyczne w tym względzie. Zatem sporne było czy organ prawidłowo ustalił podmiot zobowiązany. Wbrew stanowisku strony skarżącej, dowody zgromadzone w aktach kontrolowanej sprawy, nie budzą wątpliwości w zakresie przyjęcia na jakich działkach zgromadzone zostały odpady, a także, iż według uproszczonych wypisów z rejestru gruntów, właścicielem działek o [...] oraz [...] jest Skarb Państwa. Jak wynika z pisma strony skarżącej z 26 września 2023 roku, okoliczność że w/w działki stanowią własność Skarbu Państwa nie jest kwestionowana. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działki nr [...] obręb ewid. B. B. stanowią w całości użytek "Ls" - lasy. Działki [...] oraz [...] są określone jako użytek "dr", przy czym z uwagi na swoje położenie wśród gruntów leśnych oraz status drogi wewnętrznej mają one charakter drogi leśnej, a zatem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U.2022.672) także są lasem. Wszystkie w/w działki znajdują się na gruntach określonych w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta B. jako "ZLu" - las. Ponadto z uwagi na powyższe istotna jest tu także treść art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, stanowiąca, iż lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Zatem prawidłowo przyjęto w skarżonej decyzji, iż sporne działki (z uwagi na ich charakter i przeznaczenie) pozostają w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo C.. Ponadto w świetle art. 4 ust. 3 ustawy o lasach w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Tym samym także, okoliczność, że niektóre działki zostały wyłączone z planu urządzenia lasu, nie może prowadzić do wniosku, iż na skarżące nadleśnictwo nie może zostać nałożony obowiązek usunięcia odpadów w zakresie takich działek. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Przepis ten wprowadza domniemanie kompetencyjne na rzecz starosty, jednakże zastrzega, że przepisy szczególne mogą przekazywać kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa innym podmiotom. Wskazany art. 4 ustawy o lasach stanowi właśnie wyjątek wynikający z odrębnej ustawy. Istotny jest również art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, wedle którego starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną wyłącznie w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa. Zatem skoro sporne działki stanowią bądź tereny leśne, bądź drogę leśną to oznacza, iż obowiązek usunięcia odpadów zalegających na tych działkach, przez organ prawidłowo został nałożony na Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C.. Wbrew pozostałym zarzutom skargi organy podjęły zatem odpowiednio wystarczające czynności celem ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia istoty sprawy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co w kontrolowanej sprawie nastąpiło. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.