II SA/Kr 637/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. W dniu [...] sierpnia 2007r. R. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] wydaną w sprawie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na bardzo niski dochód rodziny, ciężkie warunki materialne. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz czwórką małych dzieci. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy w wysokości 865 zł oraz wynagrodzenia za pracę jego żony w kwocie 1146 zł. Rodzina otrzymuje także zasiłki rodzinne na dzieci. Jednocześnie, z oświadczenia skarżącego, zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż żona wnioskodawcy posiada stary dom drewniany, mieszkanie o pow. 77 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,22 ha, nie wykazuje natomiast żadnych cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, biorąc pod uwagę wysokość comiesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na członków gospodarstwa domowego, a także wysokość samego wpisu nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść kosztów wpisu sądowego i ewentualnych innych kosztów w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia wpisu oraz innych kosztów sądowych Sąd uznał za uzasadnione. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku zaś okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie strony od konieczności uiszczenia wpisu sądowego i ewentualnych innych kosztów sądowych w sprawie. Poczynienie zaś przez skarżącego oszczędności z osiąganego dochodu w celu uiszczenia należnych kosztów – przy obecnej sytuacji rodzinnej strony- Sąd uznał za bardzo trudne, w związku z czym - mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).