II SA/Kr 639/24
WyrokWSA w Krakowie2024-07-25
Skład orzekający: Agnieszka Nawara – Dubiel, Magda Froncisz, Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel lokalu mieszkalnego i współwłaściciel lokalu niemieszkalnego (garażu podziemnego) w budynku sąsiadującym z terenem inwestycji, który posiada również służebność gruntową, może być uznany za stronę postępowania o pozwolenie na budowę, jeśli jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel lokalu mieszkalnego i współwłaściciel lokalu niemieszkalnego nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jeśli jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, który wprowadza ograniczenia w zabudowie terenu zgodnie z przepisami odrębnymi. Właściciel lokalu nie ma legitymacji do samodzielnego reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, a subiektywne odczucie uciążliwości czy naruszenia służebności nie stanowi podstawy do uznania za stronę w postępowaniu budowlanym.Stan faktyczny
Skarżący J. T. jest właścicielem lokalu mieszkalnego i współwłaścicielem garażu podziemnego w budynku sąsiadującym z terenem planowanej inwestycji budowlanej. Inwestycja ta ma polegać na budowie budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony, ponieważ jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, wskazując na potencjalny negatywny wpływ inwestycji na jego lokal, naruszenie służebności gruntowej oraz brak transparentności postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 4 marca 2024 r. znak: WI-I.7840.3.55.2023.ES w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
II SA/Kr 639/24
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr 1291/6740.1/2023 z dnia 22 listopada 2023 r., znak: AU-01-2.6740.1.95.2023.MAM, wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – po rozpatrzeniu wniosku inwestora F. Sp. z.o.o. Sp.k. w K. – zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa budynku biurowo-usługowego [...] wraz z trzykondygnacyjnym garażem podziemnym, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, towarzyszącymi parkingami naziemnymi, układem dróg wewnętrznych oraz ciągów pieszych i elementami zagospodarowania terenu (szlabany wjazdowe, murki oporowe), likwidacjami istniejących pozostałości elementów zagospodarowania (ciągi piesze i kołowe, ogrodzenia, murki żelbetowe, krawężniki, kratki ściekowe) i uzbrojenia terenu (instalacje: wodne, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz telekomunikacyjne), przebudową wewnętrznego układu komunikacyjnego, demontażem pozostałości zasilania placu budowy, zewnętrznymi instalacjami: elektrycznymi SN i nN, zewnętrznymi instalacjami kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji ogólnospławnej, przebudową zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej oraz ogólnospławnej, instalacjami wewnętrznymi (wod.-kan., wentylacji i klimatyzacji /HVAC/ oraz oddymiania, C.O. wraz z wymiennikownią, tryskaczowymi, elektrycznymi /SN i nN/, słaboprądowymi /SSP, DSO, CCTV-IP, SSWiN, BMS, KD, CO-LPG, instalacje niskoprądowe/ oraz odgromową na działkach o nr: [...], [...], [...], [...], [...] (fragment), [...] (fragment) oraz [...] obr. [...] przy ulicy [...] w K. ".
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 4 marca 2024 r., znak: WI-I.7840.3.55.2023.ES, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania J. T. – umorzył postępowania odwoławcze.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ustalenie stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę następuje w oparciu o art. 28 ust. 2 Pb (lex specialis do art. 28 k.p.a.). Organ pierwszej instancji nie zaliczył do obszaru oddziaływania inwestycji działki nr [...], na której znajduje się budynek mieszkalny wielorodzinny z lokalem mieszkalnym, którego właścicielem jest odwołujący się oraz lokalem niemieszkalnym-garażem podziemnym, którego współwłaścicielem jest odwołujący się. W ocenie organu odwoławczego odwołujący się nie ma przymiotu strony w sprawach z zakresu prawa budowlanego od chwili powołania zarządu wspólnoty. Odwołujący się nie zauważył, że od 19 września 2020 r. w art. 3 pkt 20 Pb zawężono definicję strony (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W świetle art. 3 u.w.l. poszczególni właściciele lokali nie mają legitymacji do samodzielnego występowania odnośnie do terenu stanowiącego przedmiot współwłasności, a tylko taki da się zabudować. W postępowaniach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego (ogółu właścicieli lokali) ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd (art. 6 i art. 20 u.w.l.). Poszczególni właściciele lokali nie mają legitymacji do samodzielnego występowania odnośnie do terenu stanowiącego przedmiot współwłasności. Zgodnie z wpisem w dziale III Prawa, Roszczenia, Ograniczenia, lp. 7, księgi wieczystej: [...], zarząd nieruchomością wspólną (działka nr [...]) powierzono spółce I. sp. z o.o. w K. do czasu wybrania przez wspólnotę mieszkaniową innego zarządcy. Odwołujący się – mimo wezwania do wykazania swojego interesu prawnego – nie wskazał nieruchomości w sąsiedztwie terenu inwestycji (innej niż dz. nr [...], gdzie interesy właścicieli poszczególnych lokali reprezentuje zarząd wspólnoty), do której miałby tytuł prawny, i która doznałaby ograniczeń w możliwości zabudowy, ani nie przedłożył pełnomocnictwa do występowania w imieniu zarządu wspólnoty mieszkaniowej budynku na działce nr [...] (do którego należą sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej). Ustalony przez organ pierwszej instancji krąg stron postępowania może skutecznie podważać tylko wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, a nie właściciele poszczególnych lokali. Jest to utrwalona praktyka od momentu zmiany art. 3 pkt 20 Pb. Organ odwoławczy podkreślił, że spory między właścicielami lokali a wspólnotą mieszkaniową na tle nierzetelnej reprezentacji interesów właściciela lokalu przez wspólnotę są rozstrzygane w drodze cywilnoprawnej (art. 25 u.w.l.).
W skardze na powyższą decyzję J. T. wniósł o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie; 2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pb przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 3) art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że art. 28 ust. 2 Pb nie wyłącza całkowicie art. 28 k.p.a. Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego i współwłaścicielem lokalu niemieszkalnego (garażu podziemnego) na działce nr [...], która graniczy z terenem inwestycji (działki nr [...] i nr [...]) i znajduje się w bliskim sąsiedztwie pozostałych działek inwestycyjnych. Okno lokalu mieszkalnego wychodzi bezpośrednio na teren inwestycji, gdzie powstać ma dużo wyższy budynek (36 m), który na wysokości tego okna ma być dodatkowo wysunięty nad gruntem (znajdować się bliżej okna). Z kolei na lokal niemieszkalny wpływ będzie mieć zaplanowany w ramach inwestycji trzykondygnacyjny garaż podziemny, którego budowa wiązać się będzie z prowadzeniem głębokich wykopów. Skarżącemu przysługuje także służebność gruntowa (prawo przejazdu i przechodu na nieruchomości utworzonej z działki nr [...]), jednakże inwestor ogrodził część szlaku służebnego. Narzucony przez dewelopera (tożsamego z inwestorem) zarząd wspólnoty mieszkaniowej (której ewentualne działanie dotyczyłoby wyłącznie części wspólnych, ale już nie samodzielnych lokali czy ograniczonego prawa rzeczowego) nie uzyskał statusu strony (nie ubiegał się o status strony), zaś pomiędzy inwestorem a spółką zarządzającą nieruchomością wspólną (działką nr [...]) zachodzą powiązania kapitałowo-osobowe. Ewentualne działanie zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie byłoby zatem wystarczające dla zagwarantowania ochrony praw skarżącego.
W ocenie skarżącego należy zbadać zachowanie dopuszczonych prawem odległości oraz naturalnego oświetlenia (tzw. linijki światła) i czasu nasłonecznienia pomieszczeń w jego lokalu, zwłaszcza że w niewielkiej odległości od inwestycji istnieją już budynki o wysokości 36 m ograniczające dopływ światła słonecznego. Z kolei ogrodzenie części szlaku służebnego przez inwestora rodzi konieczność oceny, czy inwestycja narusza ograniczone prawo rzeczowe skarżącego i czy inwestor ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, skoro jego uprawnienia są ograniczone prawem skarżącego.
Ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji wymaga zidentyfikowania przepisów odrębnych, które wprowadzają potencjalne ograniczenia w zabudowie terenu. Takimi przepisami mogą być właśnie art. 4 Pb, § 12, § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia WT oraz przepisy o ochronie zabytków. Tymczasem z załączonej do odwołania opinii konserwatorskiej z dnia 2 maja 2022 r. wynika, że KZ wykluczył w tym miejscu zabudowę przekraczającą gabarytami i wysokością sąsiadujący z innej strony z terenem inwestycji budynek przy ul. [...], który ma cztery kondygnacje, jest wpisany do rejestru zabytków i należy do zespołu zabudowy dawnej Państwowej Wytwórni [...] nr [...] przy ul. [...]. KZ wskazał wprost na możliwość jego zabudowy wyłącznie wzdłuż ulicy [...] z zaznaczeniem, że nowa zabudowa winna nawiązywać wysokością i gabarytami do istniejącego zabytkowego budynku przy ul. [...] tak, aby nie stanowiła niekorzystnej dominaty. Projektowana kubatura nie powinna stanowić bezpośredniej rozbudowy budynku przy ul. [...], jednakże możliwe jest jej powiązanie funkcjonalne z obiektem istniejącym np. za pomocą przewiązki. W opinii tej konserwator posługuje się sformułowaniem "dogmatu ochrony konserwatorskiej" i wskazuje na potrzebę umożliwienia "wglądu widokowego na wyremontowane i zaadoptowane pod nowe funkcje hale dawnej Państwowej Wytwórni [...]", które również stanowią zabytek. Oba te budynki, będące zabytkami, stanowią jedyne pozostałości po dawnej Państwowej Wytwórni [...] nr [...] przy ul. [...] i znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, a oddziela je teren spornej inwestycji. Budowa budynku o wysokości 36 m w tym miejscu (pomiędzy dwoma niskimi zabytkowymi budynkami) pozostaje w całkowitej sprzeczności z powyższym stanowiskiem konserwatora i w istocie pozostaje w sprzeczności z dogmatem ochrony konserwatorskiej oraz założeniami ładu przestrzennego. W orzecznictwie wskazywano już, że ochronie podlega nie tylko sam zabytek ale także jego otoczenie ([...]).
W ocenie skarżącego wykładnia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pb pozostaje w sprzeczności ze standardami konstytucyjnymi oraz standardami ochrony praw człowieka w sposób oczywisty naruszając zasady sprawiedliwości społecznej oraz godzi w równą dla wszystkich ochronę prawną prawa własności. Skarżącemu nie zostało zapewnione prawo do informacji o planowanej inwestycji, chociaż inwestycja ta znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie jego nieruchomości i siłą rzeczy musi mieć na nią oddziaływanie. Sposób procedowania organów nie ujawnia żadnych danych, w oparciu o które skarżący mógłby powziąć choćby mglistą wiedzę o parametrach inwestycji, a wręcz przeciwnie stwarza wrażenie, jakby organy te czyniły wszystko, aby nie ujawnić jakichkolwiek informacji, które dałyby podstawę do domagania się udziału w postępowaniu, czyniąc swoje postępowanie całkowicie nietransparentnym. Skarżącemu nie udzielono informacji o zagospodarowaniu terenu i wysokości budynku nawet w trybie dostępu do informacji publicznej, bowiem twierdzono, że stanowi to informację niejawną. Paradoksem jest, że nie udzielono informacji o wysokości budynku, uznając to za informację niejawną, ale wskazano, że budynek będzie miał trzykondygnacyjny garaż podziemny, bo tak zatytułowany był określony przez inwestora wniosek i tylko w tym zakresie podlegało to zdaniem organu pierwszej instancji udostępnieniu. W świetle powyższego i wywodów Trybunału Konstytucyjnego o braku efektywności środków cywilnoprawnych (Kp 7/09) skarżący nie ma zapewnionej skutecznej ochrony na gruncie prawa cywilnego. Wszystko to przemawia za uznaniem regulacji art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pb za niezgodną z przepisami Konstytucji RP, a w związku z tym uzasadnia bezpośrednie zastosowanie przepisów Konstytucji RP albo wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję (k. 85).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023.259 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Małopolskiego umarzająca postępowanie odwoławcze (po rozpatrzeniu odwołania J. T.) od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa zatwierdzającej projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt zagospodarowania działki i udzielającej pozwolenia na budowę budynku biurowo-usługowego wraz z trzykondygnacyjnym garażem podziemnym, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, towarzyszącymi parkingami naziemnymi, układem dróg wewnętrznych oraz ciągów pieszych i elementami zagospodarowania terenu (...) przy ulicy [...] w K. .
Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżący powinien zostać uznany przez organ za stronę kontrolowanego postępowania i czy w związku z tym organ powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie, zamiast umorzyć postępowanie odwoławcze.
Bezspornym jest, że Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego (nr [...]) oraz współwłaścicielem lokalu niemieszkalnego - garażu podziemnego, położnego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], z którymi związany jest udział w częściach wspólnych nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].
Krąg stron postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę określa się na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej zwanej u.p.b.).
Z przepisu tego wynika, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Powyższy przepis wyróżnia dwie przesłanki, od których wystąpienia zależny jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę: odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości oraz położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu.
Obszar oddziaływania obiektu został zdefiniowany w art. 3 pkt 20 u.p.b. i jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.) dokonano istotnej zmiany definicji obszaru oddziaływania obiektu. Definicja odeszła od "ograniczeń w zagospodarowaniu terenu" i cały ciężar normatywny przeniosła na "ograniczenia w zabudowie terenu". W ocenie ustawodawcy dotychczasowe brzmienie komentowanego przepisu budziło wątpliwości interpretacyjne i ustalenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego było utrudnione. Judykaty sądów administracyjnych oddziaływanie obiektu wiązały z różnymi często trudnymi do jednoznacznego ustalenia oddziaływaniami, jak np. wibracje, zanieczyszczenia czy różnego rodzaju immisje o trudnych do określania wartościach. Wobec tego za zasadne uznano ograniczenie pojęcia obszaru oddziaływania do "zabudowy", bowiem ograniczenia w zabudowie są jednoznaczne do ustalenia.
Ograniczenia w zabudowie dotyczą takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie robót budowlanych z uwagi na niespełnianie przepisów techniczno-budowlanych. Zatem obszarem oddziaływania obiektu budowlanego będzie obszar, w stosunku do którego obiekt ten wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych wynikające z przepisów dotyczących zabudowy. Bez znaczenia dla określenia tego obszaru pozostają natomiast jakiekolwiek inne subiektywne uciążliwości. (A. Despot-Mładanowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2023, art. 3.)
Obecnie zatem, w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zabudowie danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć obszar w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy i konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Niezbędne jest zatem wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zabudowę nieruchomości sąsiedniej, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.03.2021 r. sygn. II OSK 403/21, z 16.05. 2019 r. sygn. II OSK 1655/17, z 25.09.2018 r. sygn. II OSK 2352/16).
Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r., II OSK 2043/19, LEX nr 3392388). Przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zabudowie wynikające z odrębnych przepisów.
Skoro skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości stanowiących odrębną własność lokalu, to tylko wobec tych właśnie nieruchomości (mieszkanie i garaż podziemny) organ był obowiązany poszukiwać przepisów, które wprowadziłyby ewentualne "ograniczenia w zabudowie". Przepisów takich nie odnalazł, albowiem – w zasadzie - nie jest możliwa "zabudowa" odrębnej własności lokalu – czy to mieszkalnego czy niemieszkalnego. Przyjmuje się w orzecznictwie sadów administracyjnych, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.p.b. jest nie tylko realna, ale również potencjalna możliwość wystąpienia ograniczeń w zabudowie. Jednak w niniejszej sprawie sytuacja faktyczna jednoznacznie wskazuje na brak jakiejkolwiek, również potencjalnej, możliwości wprowadzenia tego rodzaju ograniczeń przez projektowaną inwestycję na nieruchomości lokalowe skarżącego.
Rację przy tym ma organ, że poszczególni właściciele lokali nie mają legitymacji do samodzielnego reprezentowania zbiorowości jaką jest wspólnota mieszkaniowa, co do "nieruchomości wspólnej", jako prawa związanego z własnością lokali. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048).
Jak wskazał NSA w wyroku z 11.01.2018 r., sygn. II OSK 758/16, LEX nr 2461259, "dopuszczalna jest bowiem wykładnia przepisów o zarządzie nieruchomością wspólną, z której wyodrębniono własność lokali, według której ograniczenia praw współwłaścicieli takiej nieruchomości mogą iść tak daleko, że nie tylko tracą oni na rzecz wspólnoty mieszkaniowej część uprawnień wynikających z prawa własności, ale także wiążące się z tym uprawnienia procesowe, mianowicie prawo do bycia stroną postępowania administracyjnego. Za taką wykładnią przemawia przede wszystkim cel konceptu prawnego, jakim jest wspólnota mieszkaniowa i wynikający z tego zarząd nieruchomością wspólną. Chodzi o to, aby w przypadku większej liczby lokali, a zatem większej liczby potencjalnych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej (powyżej siedmiu), w celu sprawnego zarządzania nieruchomością wspólną obowiązkowo powoływać zarząd (art. 21 ustawy o własności lokali), który przejmuje niektóre uprawnienia i obowiązki współwłaścicieli nieruchomości wspólnej (art. 22 powołanej ustawy), ograniczając tym samym prawa współwłaścicieli nieruchomości wspólnej. W celu zapewnienia sprawnego zarządu nieruchomością wspólną konieczne może być też ograniczenie praw współwłaścicieli części wspólnych w ten sposób, że w postępowaniach administracyjnych związanych z nieruchomością wspólną występować jako strona będzie tylko wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, a nie wszyscy współwłaściciele nieruchomości wspólnej". W niniejszej sprawie wspólnota mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w K. nie została uznana za stronę postępowania. Rzecz jednak w tym, że zgodnie z utrwalonym poglądem sądów administracyjnych, przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również Sądu Administracyjnego który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2018 r. sygn. II OSK 1837/17).
Na koniec zauważyć należy, że projektowana inwestycja znajduje się na obszarze obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Cystersów" w Krakowie (uchwała Nr CV/1411/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 lipca 2010 r., zmieniona uchwałą Nr LXVIII/977/13 z dnia 27 lutego 2013 r.), jest to zatem plan, który obowiązywał na długo przed ustanoweniem odrębnej własności lokalu skarżącego, co nastąpiło w 2021 r. (co wynika z publicznie dostępnej księgi wieczystej nr [...]). Teren inwestycji położony jest w obszarze oznaczonych symbolem 6U (tereny zabudowy usługowej), gdzie wysokość nowo realizowanych budynków nie może przekraczać 36m i nie może być niższa niż 20m (§ 28 ust. 6 pkt. 6 planu). Teren ten sąsiaduje bezpośrednio z terenem 3 MW, na którym znajduje się budynek przy ul. [...]. Potencjalny rodzaj i parametry sąsiedniej zabudowy były zatem przewidywalne.
Podsumowując należy wskazać, że Sąd -w ślad za organem- nie znalazł podstaw do ustalenia, że nieruchomość skarżącego mogłaby znaleźć się w obszarze, na którym przepisy szczególne, w związku z planowaną inwestycją, wprowadzałyby ograniczenia w zabudowie, co z kolei mogłoby uprawniać do posiadania statusu strony postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy prawidłowo zatem umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło