II SA/Kr 640/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie AWSA: Kazimierz Bandarzewski WSA: Ewa Rynczak Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji skargę oddala Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.) odmówił zmiany decyzji własnej nr [...] z dnia 16 października 2003r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w C. w okresie od sierpnia 1942r. do października 1943 i w H. w okresie od listopada 1943r. do stycznia 1945r. i o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie pracy w R. koło K. w okresie od 15 lipca 1942r. do 18 sierpnia 1942r. tj. w wymiarze 1 miesiąca. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek J.C. z dnia 21.06.2004r. o zmianę decyzji Kierownika Urzędu z dnia 16.10.2003r. Nr[...] o odmowie przyznania mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu wykonywania pracy przymusowej w miejscowości C. w okresie 08.1942r. - 10.1943r. oraz w miejscowości H. w okresie 11.1943r. - 01.1945r. Strona wskazała na fakt swoich represji w okresie II wojny światowej, jednakże nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania, ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji. Stosownie do art. 235 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu zakwalifikował pismo strony jako wniosek o zmianę decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Pierwsza z powyższych przesłanek została spełniona tzn. decyzja, o której zmianę wnosi strona jest ostateczna (art. 16 k.p.a.). J.C. nie wykazał jednak, by za jej zmianą przemawiał interes społeczny lub też słuszny interes strony. Postępowanie po przeprowadzeniu którego wydana została zaskarżona decyzja nie zostało dotknięte wadliwością, a stan prawny w przedmiotowym zakresie nie uległ zmianie. Pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich definiuje przepis art. 2 pkt 2 lit. a) tejże ustawy, wedle którego represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Praca wykonywana przymusowo na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939r., nawet poza miejscem stałego zamieszkania, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy. Z deklaracji strony w kwestionariuszu dla osób osadzonych w obozach pracy przymusowej z dnia 04.12.2001r., Anmeldung zur Allgemeine Ortskrankenkasse z dnia [...].08.1942r., kwestionariuszu strony z dnia 15.02.2001r., kwestionariuszu strony z dnia 22.12.2000r., wynika jednoznacznie, że strona w okresie 08.1942r. - 10.1943r. i w okresie 11.1943r.-01.1945r. wykonywała pracę przymusową na terytorium Polski (w C. i w H.), w jej granicach sprzed 1 września 1939r. Ponieważ praca wykonywana była w Polsce, świadczenie nie przysługuje stronie. J.C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że jako małoletni był internowany w obozie w R. oraz pracował przymusowo w zakładach pracy w C. oraz w H., na co w trakcie postępowania dostarczył dowody w postaci dokumentów. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr[...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2004r. Organ administracji ponownie wskazał, że wniosek J.C. o przyznanie mu stosownych świadczeń z tytułu pracy w C. i w H. nie może zostać uwzględniony, ponieważ praca ta wykonywana była w Polsce. Organ nie zakwestionował faktu pracy strony, jednakże zaznaczył, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Warunkiem przyznania świadczenia jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.C. domagając się przyznania mu dodatku do emerytury za cały okres pracy na rzecz III Rzeszy. Skarżący wskazał, że został deportowany do obozu w R., a następnie pracował przymusowo w C. i w H. Była to ciężka praca, po kilkanaście godzin, w bardzo trudnych warunkach. Zakłady, w których pracował znajdowały się na terytorium III Rzeszy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Powołując się orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że praca obywatela polskiego (nawet przymusowa) na rzecz III Rzeszy na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1939r. uprawnia do świadczenia pieniężnego przewidzianego ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Organ wydający zaskarżoną decyzję prawidłowo ustalił stan faktyczny, właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, a postępowanie toczyło się z zachowaniem wszelkich zasad procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J.C. pracował przymusowo na rzecz III Rzeszy w okresie od sierpnia 1942r. do października 1943r. w C. i w okresie od listopada 1943r. do stycznia 1945r. w H. Miejscowości te przed 1 września 1939r. znajdowały się na terytorium państwa polskiego. Ustawa z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.) przyznaje uprawnienie do świadczenia pieniężnego osobom, które podlegały represjom zdefiniowanym w art. 2 tej ustawy. Pkt 2 wymienionego przepisu jednoznacznie określa, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. Ponieważ skarżący wykonywał pracę przymusową na terenach, które przed wybuchem II Wojny Światowej wchodziły w skład państwa polskiego, nie nabywa uprawnień do świadczenia, o którym mowa w ustawie. Takie stanowisko wynika z literalnej wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r., a ponadto zostało wielokrotnie potwierdzone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. V SA 564/01, LEX nr 84361; z dnia 8 listopada 2001 r. sygn. V SA 504/01, LEX nr 84354; z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. V SA 1086/99, LEX nr 49291). Warto przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w sprawie sygn. II SA/Kr 1321/02 zajmował się skargą J.C. na decyzję Kierownika Urzędu w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej oraz deportacji do pracy przymusowej. Zaskarżoną wówczas decyzją z dnia [...] marca 2002r. odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia zarówno z tytułu pobytu w obozie w R., jak i z tytułu pracy przymusowej w C. i w H. Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2003 r. uchylono powyższą decyzję ze względu na niewyjaśnienie sprawy osadzenia skarżącego w obozie pracy w R. Jednocześnie w uzasadnieniu wymienionego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawidłowe jest ustalenie organu administracji, że praca przymusowa J.C. w C. i w H. nie rodzi uprawnień do świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W tej sytuacji skargę J.C. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).