II SA/Kr 640/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Izabela Dobosz (spr) Sędziowie WSA Grażyna Firek AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007r . sprawy ze skargi R.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. [ ] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Decyzją [....] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. , wydaną na podstawie m. in. art.1, art.2, art.3 , art.4 ust.1 ust.2 pkt 1 , ust.8 , art. 5 ust. 2 , art. . 6 , art.7 ust. 3 , art. 8 , art. 15, art. 23 , art. 24 , art. 25 ust.1 , art. 26 , art. 28 , art.29 ust. 1 , art. 30 ust. 1 i art. 47 ustawy z 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. 2003 r., Nr 228 , póz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 35 póz. 305 z późn. zm. ) , § 1 i §2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 2 VI 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 póz. 881) po rozpatrzeniu wniosku złożonego ...... l 2006 r. przez R.U. , zmieniając decyzję nr [....] orzeczono o : 1. zmianie zasiłku rodzinnego na dziecko , przyznając na P.U. kwotę [....] zł miesięcznie od ..... II 2006r do ...... VIII 2006 r; 2. zmianie zasiłku rodzinnego na dziecko, przyznając na I.U. kwotę [....] zł miesięcznie , w okresie od ...... II 2006r do ...... VIII 2006 r; 3. uchyleniu zasiłku rodzinnego na dziecko, przyznanego na M.U. w okresie od ...... II 2006 r. do ...... VIII 2006 r; 4. uchyleniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego , przyznanego na M.U. w okresie od .... II 2006 r. do .... VIII 2006 r; 5. uchyleniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, przyznanego na M.U. w okresie od .... II 2006 r. do ...... VI 2006 r; 6. uchyleniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznanego na P.U. w okresie od ...... II 2006 r. do ..... VIII 2006 r; 7. odmowie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania ( na częściowe pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ) dla M.U. Organ dokonał tych wszystkich zmian powołując się na fakt dołączenia przez R.U. do złożonego wniosku zaświadczenia o zamieszkaniu syna – M.U. w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego w T., który jest placówką całodobową i zapewnia dzieciom opiekę w ciągu 5 dni w tygodniu ( zgodnie z pismem od tegoż ośrodka). Powoduje to uchylenie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na M.U. , zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych . W konsekwencji powoduje to zmianę kwot zasiłku rodzinnego przyznanych na pierwsze, drugie i trzecie dziecko oraz zmianę dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W odwołaniu R.U. wnosi o uchylenie krzywdzącej dla niej decyzji . Syn M. jest dzieckiem niepełnosprawnym w znacznym stopniu. Od dnia ...... l 2006 r. zamieszkał w internacie SOSW w T. ze względu na ciężkie warunki zimowe i dużą (48 km ) odległość od domu. Wcześniej dziecko było dowożone codziennie do szkoły . Obecnie przywozi syna do internatu w poniedziałek a odbiera go w piątek ok....... . Matka pokrywa w całości koszty pobytu dziecka w internacie. Inni rodzice, których dzieci są w tym internacie pobierają zasiłek rodzinny wraz z wszystkimi dodatkami. Dodaje, że syn ciągle choruje i z tego powodu dużo lekcji opuszcza. .W styczniu był tylko 13 dni w szkole, a w lutym - 10 dni. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [....] , wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa , art. 3 pkt 7, art.7 pkt 3 ustawy z 28 XI 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm. ) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z 12 X 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 póz. 859 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit. "c" Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 XI 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych( Dz. U. Nr 198 , póz. 1925 ) utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy . Organ powołał się na treść art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierający definicję instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie Jest nią m . in. placówka opiekuńczo - wychowawcza, młodzieżowy ośrodek wychowawczy lub inna szkoła zapewniająca nieodpłatne utrzymanie , w tym wyżywienie i zakwaterowanie. Zgodnie z art. 7 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Jak wynika z materiału dowodowego, a w szczególności z zaświadczenia Zastępcy Kierownika Internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego w T. z dnia ......2006 r. M.U. przebywa w internacie tej placówki od .... l 2006 r. Z zaświadczenia Wicedyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T. z dnia [....] . wynika, że M.U. jest uczniem ...... klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w roku szkolnym 2005/2006. Jak wynika z informacji Kierownika Internatu SOSW z [....] jest to placówka całodobowa i zapewnia opiekę dzieciom w ciągu 5 dni w tygodniu pod warunkiem, że dzieci nie uczestniczą w ciągu tygodnia w zajęciach rehabilitacyjnych, bądź rewalidacyjnych poza placówką. Placówka w wyjątkowych przypadkach może zapewnić dzieciom opiekę w sobotę i niedzielę . Skoro zatem Specjalny Ośrodek Szkolno -Wychowawczy w T. jest placówką opiekuńczo - wychowawczą, która z kolei jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to w tej sytuacji zasiłek rodzinny i dodatki do niego nie przysługują jeżeli nawet jest ponoszona opłata za pobyt dziecka w tej instytucji, a nawet jeżeli dziecko przez cześć miesiąca przebywa poza tą instytucją. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.U. wnosi o uchylenie tej decyzji twierdząc, że interpretacja art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest chybiona. Placówka w której kształci się jej syn nie jest ośrodkiem zapewniającym całodobowe utrzymanie i opiekę. Jak wynika z opinii kierownika internatu placówka ta zapewnia opiekę w te dni , gdy syn jest w szkole, a już na pewno nie zapewnia utrzymania we wszystkie dni w tygodniu. Syn jest osobą niepełnosprawną, wobec czego uczęszcza na zajęcia rewalidacyjne. Syn jest dowożony do ośrodka w poniedziałek i odbierany po skończonych zajęciach w zależności czy ma zajęcia rehabilitacyjne czy rewalidacyjne . W sobotę i niedzielę jest pod opieką skarżącej i na jej utrzymaniu. Na utrzymaniu skarżącej jest również podczas pobytu w ośrodku, gdyż pokrywa koszty jego wyżywienia, zaopatrzenia w odzież, środki higieniczne, dydaktyczne i inne zapewniające prawidłowy rozwój syna. Syn wymaga szczególnej opieki ze względu na zakres jego upośledzenia. W momencie pogorszenia się jego zdrowia matka jest wzywana także w ciągu tygodnia, musi go wówczas zabrać i podjąć leczenie czy specjalistyczna opiekę. Ośrodek nie zapewnia bowiem pełnej opieki medycznej, a jedynie doraźną pomoc higienistki. Z uwagi na częste choroby syn przebywał w internacie w styczniu tylko 11 dni ; w lutym - 8 dni; w marcu -15 dni . Do skargi R.U. dołączyła pismo kierownika internatu z [....] .W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty , o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 31 VIII 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy . Rodzina R.U. i R.U. jest rodziną wielodzietną. Mają czworo dzieci: D. ur. w 1986 r.- uczącego się w Policealnym Studium ....... ( 2 - letnim, mającym uprawnienia szkoły publicznej) ; M. ur. w 1988r - ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej ; P. ur. w 1995r.- uczennicę szkoły podstawowej, oraz I. ur. w 2000r. Organy przyjęły , iż miesięczny dochód rodziny wyniósł [....] zł . a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł [....] . A zatem spełnione zostało kryterium dochodowe z art. 5 ustawy do przyznania zasiłku rodzinnego. Ustalono również, że M.U. jest osobą niepełnosprawną od dziecka, został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie to wydano na stałe ( orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z...........). M.U. był uczniem ....... klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w T. w roku szkolnym 2005 /2006 i początkowo codziennie był dowożony do szkoły ( zaświadczenie, k. ...... akt administracyjnych), ale z uwagi na ciężka zimę, dużą odległość, rodzice zdecydowali się umieścić go od ...... l 2006 w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w T. ( zaświadczenie, k. ...... akt administracyjnych ). W związku z tym faktem organy administracji uznały, że na M.U. nie należy się zasiłek rodzinny , ani też dodatki z nim związane. W aktach sprawy brak decyzji z [....] ale i tak wiadomo, że zmiana sytuacji jednego z dzieci musi wywrzeć wpływ na świadczenia przyznane pozostałym dzieciom . Ustawa z 28 XI 2003 r. .o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 , póz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania decyzji przewidywała w art. 7, iż zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli " osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" (pkt 3). Przepis ten odsyła do definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 7 "instytucji" zapewniającej całodobowe utrzymanie". Przez tę instytucję rozumiał ustawodawca " dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo - wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo - leczniczy, zakład pielęgnacyjne - opiekuńczy a także szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie". Od 6 VII 2007 r. ( ustawa z 24 V 2007r o zmianie ustawy o świadczeniu rodzinnym (...) Dz. U. 2007 r. Nr 109 , póz. 747) przepis ten został zmieniony w taki sposób, iż wykreślono słowa " w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie" , natomiast po słowach " inną szkołę" dodano " jeżeli instytucje te zapewniają...". Zmiana ta zdaniem Sądu miała na celu wyłącznie doprecyzowanie przepisu, jednakże już poprzednio, w stanie prawnym istniejącym w momencie wydania zaskarżonej decyzji wykładnia celowościowa tego przepisu nie pozwalała inaczej go rozumieć jak tylko w taki sposób, iż " instytucją zapewniającą całodobowe "utrzymanie" jest tylko ta instytucja, która zapewnia "nieodpłatnie pełne utrzymanie " w sposób rzeczywisty, a nie " potencjalny" jak twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Istotą bowiem zasiłku rodzinnego jest " częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka" ( art. 4 ust. 1 ). Skoro wydatki te w całości pokrywa ktoś inny np. jedna z instytucji wymienionych w tym przepisie w art. 3 pkt 7 ustawy i pokrywa je w całości (jest w tym przepisie bowiem mowa o pełnym utrzymaniu), to rodzice lub opiekunowie nie mają żadnych wydatków, z tytułu których mogliby domagać się zasiłku rodzinnego. W niniejszej sprawie organy nie były poinformowane od samego początku, iż R.U. ponosi wszelkie koszty związane z pobytem syna M. w internacie. Stało się to wiadomo dopiero z odwołania skarżącej oraz pisma kierownika internatu z [....] ( a zatem nadesłanego już po wydaniu zaskarżonej decyzji), wcześniejsze dokumenty nic nie mówiły o kosztach utrzymania ( por. k. ....i..... akt administracyjnych ). Tym niemniej organy nie domagały się wyjaśnień tej kwestii i sprecyzowania pism i zaświadczeń, gdyż przyjęły, iż okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia, skoro M.U. został umieszczony w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Obecnie wysokość zasiłku jest już zmieniona na 64 zł zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 VII 2006r. w sprawie dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiącej podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych ( Dz. U. Nr 130 póz. 903). Zgodnie z art. 153 poppsa ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wiążą organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wydane decyzje pozbawiające R.U. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku naruszają art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z 28 XI 2003 r. Decyzje te zawierają także inne błędy merytoryczne. Nieprawidłowo zastosowano przepis art. 7 pkt 3 ustawy dotyczący,, osoby uczącej się " , gdy ustawa rozróżnia pojęcie " dziecka" i " osoby uczącej się". W tym ostatnim przypadku chodzi o osobę pełnoletnią, ale nie pozostającą na utrzymaniu rodziców ( art. 3 pkt 13) . M.U. jest już co prawda osobą pełnoletnią , ale jeszcze pozostaje na utrzymaniu rodziców, a zatem powinien być traktowany jako " dziecko" w rozumieniu ustawy , a prawo do zasiłku rodzinnego na niego przysługuje rodzicom lub jednemu z nich na podst. art. 4 ust. 2 pkt. 2 , art. 6 ust. 1 pkt 2 . Przysługują mu również dodatki , o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt. 2 i art. ,15 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zmiana decyzji w sposób , o którym wyżej mowa spowoduje także jej zmianę w stosunku do pozostałych dzieci, a zwłaszcza P.U. i I.U. (trzeba dodać, że organy nie wyjaśniły a powinny to zrobić sytuacji prawnej D.U. , wymienionego również we wniosku ). Organ l instancji przyznając zasiłki rodzinne na P.U. i I.U. naruszył ponadto art. 6 ust. 2 ustawy ( a organ II instancji tego nie skorygował). Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy wysokość zasiłku rodzinnego na dziecko do ukończenia 5 roku życia wynosiła 44 zł ( a nie ...... zł jak napisano w decyzji ) a I.U. skończyła ....... VI 2005r już 5 lat, a zatem podobnie jak w przypadku P.U. zasiłek na nią powinien wynosić 56 zł - a nie ....... zł jak ustalił organ ). Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 30 VIII 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , póz. 1270 ze zm .).