II SA/Kr 642/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Grażyna Firek (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. na rzecz strony skarżącej Spółki A. 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...], znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. odmówiło przywrócenia Spółce Wodnej w Z. terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną wskazano art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a., art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt'6 lit. "c" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925). Organ wskazał, że pełnomocnik Spółki Wodnej w Z. wniósł odwołanie od decyzji Starosty T. w przedmiocie ustalenia wysokości świadczeń, finansowanych przez zarząd Spółki. Wraz z odwołaniem złożył on wniosek o przywrócenie terminu, wskazując, że w dniach [...] i [...] maja 2007 roku był chory, nie był w stanie sporządzić i wnieść odwołania, przedstawiając zaświadczenie lekarskie, potwierdzające chorobę. Kolegium wskazało, iż termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 23 maja 2007 roku. Przytoczyło podstawy do przywrócenia uchybionego terminu, cytując brzmienie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Zdaniem organu, strona powinna przynajmniej uprawdopodobnić, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, natomiast przedmiotowy wniosek nie spełnia nawet tego wymogu. Co prawda pełnomocnik przedstawił zaświadczenie o dwudniowej niezdolności do pracy, jednak nie była ona spowodowana obłożną chorobą, a nadto nie zostało wykazane, że odwołanie nie mogło zostać złożone za pośrednictwem osób trzecich. W ocenie Kolegium do niezawinionego uchybienia doszłoby jedynie wówczas, gdyby dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia przy użyciu największego wysiłku. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się Spółka Wodna Z. , wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i domagając się jego uchylenia, jak również zasądzenia kosztów postępowania. Podniesiony został zarzut naruszenia art. 58 § 1, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Strona skarżąca podniosła, iż organ utożsamił przesłankę uprawdopodobnienia z wymogiem udowodnienia. Wskazano, że w razie wymogu udowodnienia braku winy, pełnomocnik wykazałby, że kancelarię prowadzi jednoosobowo i nikogo nie zatrudnia, a z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż w okresie choroby nie powinien chodzić. Strona skarżąca zarzuciła również, iż niezasadne jest utożsamienie winy z możliwością przezwyciężenia przeszkody przy największym wysiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, ponownie podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się całkowicie uzasadniona. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając kwestionowane orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można jednak pominąć reguł, rządzących postępowaniem wyjaśniającym przed organami administracji publicznej. Z dyspozycji art. 7 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej winne podjąć wszelkie kroki, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, natomiast zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. ciąży na nich obowiązek nie tylko zebrania, ale i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgromadzone dowody podlegają następnie- w myśl art. 80 k.p.a.- swobodnej ocenie, co oznacza iż organ winien rozważyć ich moc dowodową w kontekście wskazań wiedzy, zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego. Przepisy te znajdują zastosowanie zarówno przy rozpoznaniu istoty sprawy- załatwieniu jej w drodze decyzji administracyjnym, jak i w toku rozstrzygania kwestii wpadkowych, w tym również orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu. Z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, iż to na wnioskującym o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, iż do uchybienia doszło bez jego winy. Jednakże rację ma strona skarżąca, wywodząc, że nie można utożsamiać uprawdopodobnienia z udowodnieniem, a także, iż brak winy nie w rozumieniu tego przepisu nie jest zawężony do sytuacji, w których usunięcie przeszkody nie było możliwe nawet przy największym wysiłku. W ocenie Sądu, skarżąca Spółka dołożyła starań, aby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek do przywrócenia terminu, powołując się na zaświadczenie lekarskie, z którego istotnie wynika, iż chory (pełnomocnik strony) winien leżeć (symbol [...] w rubryce [...] zaświadczenia). Istotne jest, że zaświadczenie to zawiera nie tylko stwierdzenie niezdolności do pracy, ale również zalecenia lekarskie. Jeżeli Kolegium uznało, że dokument ten wraz z oświadczeniem strony nie czyni zadość wymogowi uprawdopodobnienia, winno-zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.- wezwać stronę skarżącą do przedstawienia dalszych dokumentów bądź oświadczeń. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu organ arbitralnie przesądził, że mimo choroby pełnomocnik strony był w stanie zachować termin, np. z pomocą pracowników kancelarii, nie wyjaśniając w ogóle, czy taka możliwość rzeczywiście istniała, a zatem zastępując domysłami ustalanie faktów. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie należy uznać za przedwczesne. Warto przy tym wskazać, iż w świetle orzecznictwa nie można od strony wymagać - jak chce tego Kolegium- największego możliwego wysiłku, a jedynie dołożenia należytej staranności (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 roku, sygn. akt II OSK 66/06, LEX nr 319413). W zakresie tego pojęcia nie może się oczywiście mieścić wymóg podejmowania wysiłku niezgodnego z zaleceniami lekarskimi. O ile nie można wymagać od organu administracji, aby w toku rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu zastępował stronę w jej obowiązku uprawdopodobnienia braku winy, o tyle w razie wątpliwości i uznania okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, za nie wystarczające do uznania za spełnioną przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a., konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego i dokładne wyjaśnienie tej kwestii. Ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uczyniło zadość temu obowiązkowi, zaskarżone postanowienie należało uchylić. Z powyższych rozważań wynika również wskazanie dla organu, by w dalszym toku postępowania wyjaśnił, czy pełnomocnik strony skarżącej był w stanie przezwyciężyć przeszkodę przy zachowaniu należytej staranności, w tym, czy możliwe było w tym celu posłużenie się pomocą innych osób. W razie konieczności organ dysponuje wówczas możliwością wezwania strony wnioskującej o przedłożenie dalszych oświadczeń i dokumentów. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., o kosztach rozstrzygając po myśli art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.