II SA/Kr 649/07
PostanowienieWSA w Krakowie2009-03-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Zimmermann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, która posiada stały dochód i majątek (mieszkanie, nieruchomość rolną), ale jednocześnie wskazuje na wysokie wydatki konieczne, spełnia przesłanki do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sytuacji, gdy dochody wnioskodawcy pozwalają na pokrycie kosztów (np. opłaty za uzasadnienie wyroku i wpisu od skargi kasacyjnej) bez znaczącego pogorszenia warunków życiowych, a koszty te stanowią niewielki procent dochodu miesięcznego, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych powinien zostać oddalony. W przypadku przymusu adwokackiego przy wnoszeniu skargi kasacyjnej, ustanowienie adwokata z urzędu jest zasadne.Stan faktyczny
Skarżąca Z. N.-R. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Wcześniej skarżąca była częściowo zwolniona od kosztów i ustanowiono jej adwokata. Referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów, ale ustanowił adwokata, uznając, że skarżąca posiada majątek i dochód pozwalający na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a ustanowiono dla skarżącej adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N-R. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. Oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, 2. Ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.
Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lipca 2008 r. Z. N.-R. została zwolniona od obowiązku uiszczenia połowy wpisu od swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r. Skarga ta została oddalona wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r. Zamierzając wnieść w stosunku do tego wyroku skargę kasacyjną Z. N.-R. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. (II SA/Kr 649/07) Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił ten wniosek Z.N.-R. o zwolnienie od kosztów sądowych ustanowił dla wnioskodawczyni adwokata.
W uzasadnieniu swego postanowienia Referendarz zauważył, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie uzyskując rentę rodzinną w wysokości [...] zł. Wydatki konieczne wynoszą 1150 zł miesięcznie. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. 63 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1 ha. Referendarz stwierdził, że uiszczenie przez wnioskodawczynię opłaty za uzasadnienie wyroku i wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Zaznaczył on, że skarżąca nie wykazała w sposób kosztów sądowych wystarczający i skuteczny, że nie jest w stanie uiścić aktualnie wymaganych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Referendarz uznał natomiast, że ze względu na przymus adwokacki przy wnoszeniu skargi kasacyjnej ustanowienie dla strony adwokata jest zasadne.
W dniu [...] lutego 2009 r. Z. N.-R. skierowała w stosunku do w/w postanowienia sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Napisała ona, że nie stać jej na kolejne opłaty a udokumentowanie jej wydatków znajduje się w aktach sprawy i w wypełnionym formularzu. Skarżąca uważa, że jej sprawa powinna być potraktowana wyjątkowo, gdyż "wniosło ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. " a ona musi ponosić tego koszty. Okoliczności merytoryczne tej sprawy uzasadniają, zdaniem wnioskodawczyni, wyjątkowe potraktowanie jej wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykażę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W aktualnym wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. Z. N.-R. wskazała, że pobiera rentę w wysokości [...] zł. netto , a jej wydatki konieczne wynoszą 1150 zł. miesięcznie. Poza podaniem tych danych i stwierdzeniem, że renta rodzinna "nie daje możliwości na opłacenie adwokata", wnioskodawczyni nie podała żadnych innych argumentów, przy pomocy których mogłaby , wykazać, że - jak mówi cyt. przepis - nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Rzeczą Sądu była zatem ocena, czy wskazane przez wnioskodawczynię dochody umożliwiają opłacenie przez nią opłaty za uzasadnienie wyroku (jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu wynosi ona 100 zł.) i wpisu od skargi kasacyjnej (jak wskazano w tymże postanowieniu wynosi ona 1/2-i wpisu od skargi, t.j. 250 zł.). Chodzi zatem łącznie o kwotę 350 zł. Sytuacja wnioskodawczyni uzasadnia bowiem ustanowienie dla niej adwokata z urzędu, toteż koszty zastępstwa adwokackiego nie będą jej obciążać.
Niezależnie od tego, że Z. N.-R. nie spełniła obowiązku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy uznać, że wskazana wyżej kwota nie powoduje takiego uszczerbku. Skarżąca ma stały dochód, a koszty, które będzie musiała ponieść stanowią tylko nieco ponad 20% jej dochodu miesięcznego. Nie spowoduje to pogorszenia jej warunków życiowych ani uszczerbku w utrzymaniu, które ustawa nazywa "koniecznym". W przypadku powodzenia skargi kasacyjnej wnioskodawczyni będzie mogła domagać się zwrotu wniesionych kosztów.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło