II SA/Kr 65/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego s k a r g ę o d d a l a . Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. , działając na podstawie m. in. art. 4, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28.11.2003 o świadczeniach rodzinnych r ( tekst jednolity : Dz.U. z 2006 r Nr 139, poz.992 ) , odmówił skarżącej D.K. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na córkę W.K. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił , że zgodnie z art. 4 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , zasiłek rodziny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i do dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom ( ... ) , jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [....] zł. W przypadku , gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełno-sprawności, zasiłek rodzinny przysługuje , jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy , w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub kwotę równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosiła w dacie wydania decyzji ...... złotych. Organ stwierdził , że w przypadku skarżącej kwota dochodu rodziny uprawniająca skarżącą do zasiłku rodzinnego wynosiła : .......................... Organ wyjaśnił , że zgodnie z ww. ustawą o świadczeniach rodzinnych , dochód rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód - oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód członków rodziny skarżącej za 2005 r. wyniósł łącznie [....] zł , a miesięczny dochód rodziny wyniósł –[....] zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosiło [....] zł. Organ wskazał , że tak wyliczony dochód może być, zgodnie z art. 5 ust. 4 i ust.4a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , pomniejszony o dochód utracony lub może być powiększony o dochód uzyskany , jednak w przypadku skarżącej taka sytuacja nie miała miejsca. W związku z powyższym organ stwierdził , że odmowa przyznania wnioskowanego przez skarżącą zasiłku rodzinnego i dodatków do niego była konsekwencją przekroczenia kryterium dochodu . W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła , że dochód przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia został niewłaściwie ustalony , gdyż został zawyżony o kwotę [....] brutto, która to kwota miała być wypłacona jej mężowi w dniu .......2006 r., a nie w dniu .......2005 r, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie . Przesunięcie terminu wypłaty wynagrodzenia wynikało z połączenia spółek. Wskazując na powyższe , w ocenie skarżącej dochód za 2005 r. powinien wynosić [....] zł, a nie [....] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po rozpatrzeniu odwołania skarżącej , decyzją z dnia [....] . utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił , że jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu ......2006 r. złożyła wraz z dokumentami prawidłowo wypełniony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. W ocenie Kolegium organ I Instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny skarżącej za 2005 rok , który to rok należy wziąć pod uwagę ustalając to, czy wnioskodawcy przysługuje zasiłek rodzinny. Pod uwagę bierze się nie tylko dochody skarżącej , ale i jej męża . Dochód męża w roku 2005 obliczony został na podstawie zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia [...] . i wynosił [...] zł. Zgodnie z art 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, od dochodu tego należało odjąć podatek należny, składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku oraz składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu. Następnie tę samą procedurę należało zastosować do dochodu skarżącej , który zgodnie z odpowiednim zaświadczeniem urzędu skarbowego z dnia [....] wyniósł w 2005 r. [...] zł. Aby obliczyć dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącej , sumę dochodów małżonków pomniejszonych o podatek i wymienione wyżej składki należało podzielić na 12 (miesięcy) , a następnie na .... (liczbę osób w rodzinie). Organ odwoławczy wyjaśnił , że powyższa procedura jest zgodna z Rozporządzeniem z dnia 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 2005 r. Nr 105 poz. 881). Składka na ubezpieczenie zdrowotne wykazana w zaświadczeniu urzędu skarbowego męża skarżącej wynosiła [....] zł., zatem wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą odlicza się od dochodu męża skarżącej wykazanego przez urząd skarbowy wynosiła [....] zł [(2009,21 x 8,5) / 7,75]. Aby zatem obliczyć dochód A.N. w roku 2005, należało od sumy [...] zł odjąć sumę podatku należnego [...] zł, obliczoną wyżej sumę składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku [...] zł oraz sumę składek na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu [....] zł, co dało sumę [...] zł. Z kolei obliczony w powyższy sposób roczny dochód skarżącej wyniósł [...] zł (roczny dochód wykazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego w wysokości [...] zł pomniejszony o podatek należny w wysokości ..... zł, następnie o sumę składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości ....... zł , ( składek na ubezpieczenie zdrowotne nie wykazano). Dochód rodziny skarżącej w 2005 r. wyniósł [...] zł, co oznacza, że przeciętny miesięczny dochód rodziny wyniósł [....]zł , a miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie – [....] zł . Wobec tego, że kryterium ustawowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego , zgodnie z art. 5 ust. 2 , wynosiło ..... zł. obliczony przeciętny dochód jednego członka rodziny skarżącej nie stanowiło podstawy do przyznania jej zasiłku rodzinnego. Podobnie nie było możliwe , zdaniem organu odwoławczego , przyznanie zasiłku na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na to, że przeciętny miesięczny dochód rodziny w 2004 r. - wynoszący [.....] zł - przekraczał o więcej niż ..... zł (a więc zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotę stanowiącą dolną granicę zasiłku rodzinnego) kwotę stanowiącą przeciętny dochód rodziny uprawniający do przyznania zasiłku rodzinnego. Odnosząc się do zarzutu odwołania , iż część dochodu męża miała być wypłacona w 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło , iż w świetle obowiązujących przepisów okoliczność ta nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 3 pkt. 1 lit. a i art. 23 ust. 4 pkt.1 ww. ustawy oraz § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a Rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r . Nr 105, poz.881 ), w przypadku dochodów takich , jak dochody uzyskiwane w rodzinie skarżącej , podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych , podstawą obliczenia dochodu za rok 2005 mogły być jedynie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Oznacza to, iż ustawodawca określił, iż kwoty podane w takich zaświadczeniach przez urzędy skarbowe są wiążące dla organów przyznających świadczenia rodzinne . Organ odwoławczy podniósł , że kwota , o którą obniżenia dochodu rodziny za 2005 r wnioskowała skarżąca , stanowił nie tylko wynagrodzenie za rok 2005, ale także został wypłacony w tym roku i podlega opodatkowaniu za rok 2005. Faktycznie zmiana w terminach wypłaty wynagrodzenia męża skarżącej , w świetle obowiązujących przepisów , nie dawała możliwości uwzględnienia tej zmiany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ odwoławczy wyjaśnił , że przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków zostały enumeratywnie wymienione w ustawie o świadczeniach rodzinnych i do przyznawania tych zasiłków nie znajduje zastosowania instytucja uznania administracyjnego, w ramach, którego możliwe byłoby wyjątkowo przyznanie świadczenia , nawet w przypadku niespełnienia przesłanek ustawowych. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 23 a ww. ustawy świadczeniach rodzinnych, polegającego na tym, że nie uznano za utratę dochodu uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oraz tego, że w 2005 r. mąż skarżącej otrzymał trzynaście pensji. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi w kwestii nieuwzględnienia faktu , iż skarżąca uzyskała prawo do urlopu wychowawczego i w związku z tym nastąpiła utrata dochodu , organ wyjaśnił , że z zaświadczenia z zakładu pracy skarżącej z dnia .....2006 r. wynika , iż skarżąca przebywa na urlopie wychowawczym od dnia .......2004 r. do dnia .......2007 r. W związku z tym nie nastąpiła utrata dochodu poprzez uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego , w rozumieniu art. 3 pkt. 23 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdarzenie polegające na utracie dochodu poprzez nabycie prawa do urlopu wychowawczego przez skarżącą nie nastąpiło w 2005 roku, który jest w sprawie podstawą obliczenia dochodu ; nie miało także miejsca w roku 2006. W związku z powyższym okoliczność ta nie miała znaczenia dla przyjęcia utraty dochodu w niniejszej sprawie i nie miała wpływu na obliczenie dochodu, będącego podstawą do ustalenia, czy w sprawie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez organy pomocy społecznej w stopniu uzasadniającym uchylenie ich decyzji , gdyż nie stwierdził zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu , które mogły mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego na niepełnosprawne dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego , o którym mowa w art.5 ust.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych . Zgodnie z tym przepisem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie , w dacie wydania decyzji , nie mógł przekroczyć kwoty [....] zł. Z kolei zgodnie z ust.3 tego przepisu , jeżeli dochód , o którym wyżej mowa , przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie , na który jest ustalany , zasiłek rodzinny przysługuje , jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje . A zatem ustawodawca wprowadził tym przepisem dwa warunki niezbędne do uzyskania zasiłku rodzinnego : 1/ dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekroczyć najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie , na który jest ustalany tj. kwoty ........zł oraz 2/ zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w dniu.........2006 r. Organ pomocy społecznej pierwszej instancji dokonał ustalenia dochodu rodziny skarżącej za 2005 r zgodnie z art.3 pkt.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi , że dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Sposób obliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny skarżącej został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia .........2006 r i wyniósł [.......[zł , co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało kwotę [....] zł. Odnosząc się do zarzutu skargi , iż przy obliczaniu dochodu męża organy pomocy społecznej nieprawidłowo wliczyły wypłaconą w dniu........12.2005 r kwotę [...] zł, która zgodnie z terminem wypłaty powinna być wypłacona w dniu.......01.2006 r , Sąd w całości podtrzymał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako zgodne z art.3 pkt.1 lit.a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 ust.2 pkt.6 lt.a Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02.06.2005 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r Nr 105, poz.881 ze zm. ). Podstawą obliczenia dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy mogą być wyłącznie zaświadczenia z urzędu skargowego . Zaświadczenie takie jest dowodem na okoliczność osiągniętego dochodu przez dana osobę. Faktyczna wypłata wynagrodzenia w grudniu 2005 r stanowiła dochód męża skarżącej w 2005 r ; okoliczność , że wypłata nastąpiła przed terminem wypłaty wynagrodzenia nie mogła spowodować " odliczenia" wypłaconej w 2005 r kwoty od dochodu osiągniętego przez podatnika w 2005 r . Ustawodawca w sposób kategoryczny określił warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych . Jednym z niezbędnych dokumentów jest zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny , wydane przez właściwy urząd skarbowy i w tym zakresie ustawodawca nie dopuścił żadnych odstępstw. Z tego powodu organy pomocy społecznej nie były uprawnione do przyjęcia innej kwoty dochodu , niż wynikająca z przedłożonego zaświadczenia urzędu skarbowego. Przeciętny miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącej wynoszący [...] zł przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego , które wynosiło 583,00 zł. W związku z tym zasiłek rodzinny nie mógł być przyznany na podstawie art.5 ust.2 ww. ustawy. W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy zasiłek nie mógł być również przyznany na podstawie art.5 ust.3 tej ustawy , jednak Sąd nie podzielił stanowiska organów pomocy społecznej w zakresie dotyczącym obliczenia kryterium dochodowego przy przekroczeniu kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego. Kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego na podstawie wskazanego przepisu należało obliczyć w następujący sposób : ....................Sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej wykazany w decyzji organu pierwszej instancji jest nie zgodny z brzmieniem art.5 ust.3 ustawy , który kryterium dochodowe odnosi do dochodu na jedną osobę w rodzinie , dlatego najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w 2006 r w kwocie .......zł należało doliczyć na każdego członka rodziny , a nie jeden zasiłek na całą rodzinę. Pomimo , że skarżąca spełniała warunek , iż przekroczenie dochodu na jednego członka rodziny było niższe (.......zł ) niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w 2006 r (.......zł ) , jednak nie został spełniony drugi warunek wynikający z art.5 ust.3 ustawy , a mianowicie w 2005 r nie przysługiwał skarżącej zasiłek rodzinny. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym , jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie , zasiłek rodzinny nie przysługuje . Odnośnie drugiego zarzutu skargi odnoszącego się do utraty dochodu w związku z uzyskaniem prawa skarżącej do urlopu wychowawczego , Sąd w całości podzielił stanowisko organów pomocy społecznej jako zgodne z prawem. Fakt uzyskania przez skarżącą prawa do urlopu wychowawczego w 2004 r wykluczał możliwość zastosowania w rozpatrywanej sprawie art.3 pkt.23 ww. ustawy , gdyż podstawą ustalenia dochodu rodziny były dochody z 2005 r. Skarga nie może być uwzględniona , ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów pomocy społecznej nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.