II SA/Kr 652/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant: Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 12 lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania zasiłku okresowego zwrotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem opłaty sądowej, od której skarżący został zwolniony. II SA/Kr 652/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją znak: [...] zwrot/wstrzymanie z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art.108, art. 163 KPA oraz art. 31 w zw. z art. 43 pkt 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz.414, Nr 106 poz.668, Nr 117 poz.756, Nr 162 poz. 1118 i 1126 , z 1999 r. Nr 20 poz.170,Nr 79 poz.885 i Nr 90 poz. 1001 , z 2000 r. Nr 12 poz. 136, Nr 19 poz.238, z 2001 r. Nr 72 poz.748, Nr 88 poz. 961, Nr 89 poz.973, Nr 111 poz. 1194 , Nr 122 poz.1349 i Nr 154 poz.1792/ Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. postanowił zakończyć od [...] grudnia 2002 r. realizację swojej decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]-zwrot w sprawie przyznania S. B. zasiłku okresowego zwrotnego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji podał, że wstrzymanie wypłaty tego zasiłku od dnia [...] grudnia 2002 r. następuje w związku z tym, że świadczenie to było udzielone z powodu oczekiwania przez w/wymienionego na przyznanie renty, a tymczasem nie miał on wstrzymanej renty i z tego to względu wypłacenie zasiłku okresowego za miesiąc grudzień 2002 r. byłoby nieuzasadnione. W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. na wstępie wniósł o jego rozpatrzenie łącznie z jego poprzednim odwołaniem od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. przyznającej mu zasiłek okresowy na dwa miesiące , wskazując, że podtrzymuje treść poprzedniego odwołania z dnia [...] listopada 2002 r. dotyczącą jego trudnej sytuacji finansowej i traktującą o jego niedomaganiach zdrowotnych. Odwołujący się ponadto zarzucił, że MOPS w L. skierował do ZUS Inspektoratu w L. pisma o zajęcie jego renty na rzecz zwrotu zasiłku okresowego, mimo, że w sprawie zasiłku toczy się postępowanie odwoławcze i prawomocna decyzja jeszcze nie zapadła. Zwrócił również uwagę na nieterminowe załatwienie jego spraw oraz wniósł o dopuszczenie dowodu z pism z dnia [...] listopada 2002 r. i [...] grudnia 2002 r. przesłanych przez MOPS w L. do ZUS Inspektoratu w L. Decyzją z dnia 12 lutego 2003 r. na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn.zm./ oraz art. 43 ust. 2 a i art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm./, jak też § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego /Dz.U. Nr 26 poz. 140/ po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowiło zaskarżoną decyzje uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W jej uzasadnieniu organ II instancji w pierwszym rzędzie stwierdził, że nie mógł łącznie rozpatrzyć dwóch odwołań od dwóch odrębnych decyzji - o co wnosił odwołujący się, gdyż przepisy normujące postępowanie administracyjne nie przewidują takiej możliwości. Odnosząc się do kwestii merytorycznych organ II instancji wskazał, że jak wynika z pisemnej informacji ZUS Oddział w N. Inspektoratu w L. znak: [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. S. B. pobiera świadczenie rentowe od [...] kwietnia 2000 r. i świadczenie to nie było wstrzymywane i w tym stanie rzeczy podana przez odwołującego się okoliczność, którą Ośrodek brał pod uwagę przy udzielaniu mu zasiłku okresowego okazała się nieprawdziwa , a S. B. otrzymał rentę za miesiąc listopad 2002 r. i jednocześnie za ten miesiąc pobrał także zasiłek okresowy, przy czym o fakcie otrzymania renty nie powiadomił Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Organ stwierdził, że Kierownik MOPS w L. słusznie wstrzymał zatem wypłatę zasiłku okresowego za miesiąc grudzień 2002 r., a ponieważ zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego /Dz.U. Nr 26 poz. 140/, zasiłek okresowy przyznany z powodu oczekiwania na przyznanie świadczeń emerytalnych lub rentowych, podlega zwrotowi z kwoty wyrównania zaległych świadczeń emerytalno-rentowych na konto wypłacającego zasiłek okresowy to Kierownik MOPS w L. słusznie skierował pismo do ZUS Inspektoratu w L. z dnia [...] listopada 2002 r. by organ ten w razie przyznania S. B. uprawnień rentowych na dalszy okres, zwrócił z kwoty wyrównania jego zaległej renty, przyznany mu zasiłek okresowy na dwa miesiące, na rzecz Ośrodka, a w następnym piśmie z dnia [...] grudnia 2002 r. powiadomił ZUS Inspektorat w L., że decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. wstrzymano S. B. z dniem [...] grudnia 2002 r. wypłatę zasiłku okresowego zwrotnego i wobec tego należy potrącić z jego renty tylko wypłacony już zasiłek okresowy za m-c listopad 2002 r. Jak wskazał dalej organ II instancji wymienione wyżej pisma MOPS w L. skierował do ZUS Inspektorat w L. przed zakończeniem postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. ponieważ dotyczyły one przyznanego zasiłku okresowego za m-ce listopad i grudzień 2002 r. i w myśl powołanego wyżej przepisu, zwrot tego zasiłku w przypadku dalszego przyznania uprawnień rentowych, miałby nastąpić z kwoty wyrównania renty, a ponieważ zakończenie postępowania orzeczeniowego w tej sprawie spodziewane było w m-cu listopadzie lub grudniu 2002 r. to też ze zrozumiałych względów Ośrodek musiał prowadzić korespondencję z ZUS-em na ten temat przed wypłatą odwołującemu się wyrównania renty, tak by wypłacony już zasiłek okresowy mógł być potrącony z tegoż wyrównania. Konkludując organ II instancji stwierdził, że skoro zasiłek został przyznany S. B. z powodu oczekiwania przez niego na przyznanie renty na dalszy okres, a okazało się, że nie było żadnej przerwy w wypłacie świadczenia rentowego to oczywiście z tego względu wypłata zasiłku okresowego za miesiąc grudzień 2002 r. była nieuzasadniona, ale zd. organu odwoławczego przedmiotowa sprawa powinna zostać rozstrzygnięta jednak inaczej, aniżeli w sposób uczyniony zaskarżoną decyzją. Mianowicie, na podstawie art. 43 ust. 2 a ustawy o pomocy społecznej, należało wydać decyzję w sprawie zmiany decyzji Nr [...] zwrot z dnia [...] listopada 2002 r. w części dotyczącej okresu na jaki został przyznany zasiłek okresowy zwrotny i orzec w tej zmieniającej decyzji, że zasiłek przyznaje się tylko na m-c listopad 2002 r., wskazując w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktyczne i prawne, którymi organ kierował się przy dokonaniu tej zmiany. Wymieniony wyżej przepis przewiduje bowiem w tego rodzaju przypadkach tylko dwie możliwe formy rozstrzygnięcia, a to zmianę lub uchylenie decyzji. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że skoro wskutek zatajenia faktu otrzymania renty za m-c listopad 2002 r. S. B. miał wypłacony zasiłek okresowy za ten właśnie miesiąc to zasiłek za listopad 2002 r. podlega zwrotowi na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Organ stwierdził również, że ma zastrzeżenie do faktu powołania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 108 K.p.a. normującego nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności bowiem w przedmiotowej sprawie nie występują tego rodzaju przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie i stąd jego powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji było nieuzasadnione, a zatem choć zaskarżona decyzja nie budziła zastrzeżeń organu odwoławczego pod względem merytorycznym to jednak z uwagi na przytoczone uchybienia formalne przedmiotowa sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie S. B., nie precyzując wniosków co do treści oczekiwanego rozstrzygnięcia sprawy wywołanej wniesieniem skargi , zarzucił, że twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , iż zataił fakt pobierania renty i w tym samym czasie pobrał zasiłek okresowy nie jest prawdziwe. Podkreślił, że świadczenie rentowe jest przelewane przez ZUS na konto i odbierając zasiłek nie wiedział o przekazaniu renty. Skarżący wskazał także, że zmuszony jest poddać się leczeniu psychiatrycznemu oraz , że postępowanie Kierownika MOPS A. M. w stosunku do jego osoby nosi znamiona zemsty i szkalowania. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 ze zm./ Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Skarga jest uzasadniona , ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy, zasadą bowiem jest orzekanie co do istoty sprawy i kasacyjny rodzaj decyzji organu odwoławczego , stanowiący wyłom od tej zasady nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138§2 KPA jest uzasadnione w przypadku stwierdzenia , że rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części , przy czym w uzasadnieniu takiej decyzji należy określić co ma składać się na takie postępowanie , a nadto organ jest zobowiązany do wykazania dlaczego nie jest możliwe uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie art. 136 KPA. W okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji oraz dokonanie prawidłowej oceny , iż skoro nie było przerwy w wypłacaniu skarżącemu świadczenia rentowego przez ZUS to wypłata zasiłku okresowego zwrotnego za miesiąc grudzień 2002 r. była nieuzasadniona. Nie wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji by zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w nin. sprawie w całości lub w znacznej części lecz zd. organu odwoławczego nieuzasadnionym było powołanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji przepisu art. 108 KPA , a nadto , że sprawa ta winna zostać rozstrzygnięta inaczej aniżeli w sposób uczyniony przez organ I instancji tj. poprzez zmianę decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. W takiej sytuacji organ odwoławczy miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, a skoro wydał decyzję kasacyjną to naruszył zasadę z art. 138§2 KPA , które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na zasadzie art. 145§1 pkt 1/c/ cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. , a na zasadzie art. 223 § 2 w z. z art. 200 tej ustawy orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.