II SA/Kr 652/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Mirosław Bator Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 20 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia opłat za wywóz odpadów; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz adwokata M.O. kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy)-w tym podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. Burmistrz zobowiązał S.D. do uiszczania opłat za wywóz odpadów komunalnych i opróżnianie zbiorników bezodpływowych z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 w B. nr [...] i ustalił wysokość opłat wyliczonych w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej w Czchowie z dnia 8 lutego 2008r. nr Xlll/117/2008 w sprawie ustalenia wysokości górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi związane z odbiorem odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych oraz uchwałę Rady Miejskiej w Czchowie z dnia 8 lutego 2008 r. Xlll/116/2008 w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków (pkt 2). Organ administracyjny wskazał również, sposób wyliczenia wyżej opisanych opłat, określił sposób zapłaty, zobowiązał właściciela nieruchomości do udostępnienia dojazdu do zbiornika bezodpływowego, określił termin na jaki wydana została decyzja i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż S.D. zamieszkuje wraz z czwórką dzieci parter budynku mieszkalnego w B. nr [...] (stanowiącego własność T.D. ) na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2008r., sygn. akt [...] , w którym zezwolono jej na zajmowanie opisanych lokali do czasu zapłaty przez T.D. I raty dopłaty z tytułu podziału majątku dorobkowego. W przedmiotowym budynku prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, jedno prowadzone jest przez S.D. , drugie przez T.D. , zajmującego piętro w/w budynku. S.D. nie zastosowała się do wezwania do zawarcia umów w przedmiocie wywozu nieczystości stałych i ciekłych, stosowne umowy zawarł jedynie T.D. (umowa z dnia [...].12.2008r. i z dnia [...].01.2009r.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 6 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W odwołaniu od powyższej decyzji S.D. podniosła, iż na T.D. spoczywa obowiązek zapewnienia wywozu nieczystości z nieruchomości, która jest jego własnością. Ewentualne koszty wywozu tych nieczystości mogą być ponoszone przez odwołującą po zawarciu umowy z T.D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2009r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego odwołująca, która zamieszkuje wraz z dziećmi część przedmiotowego budynku mieszkalnego, powinna być traktowana jako właściciel nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2008r., sygn. akt [...] odwołującej przysługuje władztwo co do zajmowanej części nieruchomości. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła S.D. , zarzucając jej niezgodność z art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż nakładanie przedmiotowego obowiązku w drodze decyzji na osobę, która nie jest administratorem budynku, a ma jedynie prawo do korzystania z części nieruchomości na ograniczony czas nie jest zasadne. Skarżąca uważa, iż obowiązek wywozu nieczystości powinien być w pierwszej kolejności nałożony i egzekwowany od T.D. , zaś ewentualne rozliczenia powinny być kwestią umowy zawartej miedzy nią, a właścicielem nieruchomości. Zaskarżona decyzja narusza słuszne interesy skarżącej, a ponadto nakłada na nią konieczność dokonywania nakładów na rzecz nieruchomości dłużnika. Profesjonalny pełnomocnik skarżącej z urzędu w piśmie z dnia 1 października 2009r. uzupełnił skargę podnosząc następujące zarzuty: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art 2 ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 1 pkt 3, 3a i 3b oraz art. 6 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r.Nr 236, póz. 2008), poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że: a) podmiotem zobowiązanym do uiszczania opłat za wywóz odpadów komunalnych i opróżniania zbiorników bezodpływowych w rozumieniu tych przepisów jest również osoba, której uprawnienie do korzystania z cudzej nieruchomości zostało czasowo przyznane przez Sąd w postanowieniu o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej, podczas gdy osoba taka nie sprawuje władztwa nad nieruchomością w rozumieniu powyższych przepisów; b) zobowiązane do uiszczania opłat za wywóz odpadów komunalnych i opróżniania zbiorników bezodpływowych powstających na tej samej nieruchomości stanowiącej własność jednej osoby mogą być równocześnie dwa różne podmioty, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że zobowiązanym w pierwszej kolejności jest rzeczywisty właściciel, a ewentualna odpowiedzialność innych podmiotów ma charakter subsydiarny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd jednak nie był związany zarzutami i wnioskami skargi, a dostrzeżone naruszenia prawa uwzględnił z urzędu. Przeprowadzona sądowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że zostały one podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie czy skarżąca powinna zostać na mocy decyzji administracyjnej zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z wywozem odpadów komunalnych i opróżnianiem zbiorników bezodpływowych w wyniku mieszkania w części budynku mieszkalnego nr [...] usytuowanego na nieruchomości w B. Poza sporem pozostaje, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest T.D. , a skarżącej z mocy postanowienia Sądu o podziale majątku przyznano uprawnienie do zajmowania wyznaczonych pomieszczeń znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości do czasu uiszczenia przez T.D. pierwszej raty dopłaty ustalonej tytułem zniesienia współwłasności majątkowej małżeńskiej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008) zapewnienie utrzymania porządku i czystości ciąży na właścicielach nieruchomości, którzy mogą zostać zobowiązani decyzją stosownego organu administracyjnego do uiszczenia stosownych opłat ( art. 5, art. 6 ust. 6 i ust. 7 ustawy). Definicję właściciela nieruchomości na potrzeby ustawy zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości rozumie się także : -współwłaścicieli, - użytkowników wieczystych -jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, - inne podmioty władające nieruchomością. Według orzekających w sprawie organów administracyjnych skarżącą należało zakwalifikować do ostatniej ze wskazanych kategorii tj. "innych podmiotów władających nieruchomością". Powyższe zaszeregowanie uznać należy za błędne. Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, ponieważ osoba ta faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 k.c.). Skarżąca, której zezwolono na czasowe zajmowanie określonej części przedmiotowej nieruchomości, tj. do dnia uiszczenia przez T.D. kwoty stanowiącej równowartość I raty dopłaty (na mocy powołanego orzeczenia Sądu o podziale majątku dorobkowego) nie jest posiadaczem samoistnym, ani też zależnym, nie jest również dzierżycielem przedmiotowej nieruchomości. Nie przysługuje jej prawo, z którym łączy się władztwo nad nieruchomością – może jedynie na podstawie orzeczenia Sądu zajmować 2 pokoje, kuchnię, łazienkę i kotłownię na parterze budynku na działce ewid. 1 w B. Zatem nie budzi wątpliwości, iż skarżąca nie włada nieruchomością - działką nr 1 w B. . Powyższe ustalenia wskazują, iż organy administracyjne bez podstawy prawnej zobowiązały skarżącą do uiszczania opłat za odbieranie odpadów komunalnych lub opróżnianie zbiorników bezodpływowych, bowiem nie jest ona desygnatem nazwy właściciel, do którego w/w ustawa te obowiązki kieruje. Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 3 b w/w ustawy wynika, iż właścicieli nieruchomości zobowiązano do zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez m.in. pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych (...). Art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż przy wykonywaniu powyższego obowiązku właściciele nieruchomości obowiązani są do udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi. Z powyższych uregulowania wynika wprost, iż przedmiotowe obowiązki obciążają właściciela nieruchomości, od którego gmina może je egzekwować na mocy art. 6 ust. 6 i ust. 7 w/w ustawy. Zatem skarżącej, która nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, również w szerokim ujęciu definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie można nakazać decyzją administracyjną wykonania obowiązków w zakresie utrzymania czystości i porządku. Ustawodawca nie uzależnia także możliwości nałożenia takich opłat od prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego w ramach konkretnej nieruchomości. Na terenie jednej nieruchomości może funkcjonować wiele gospodarstw domowych, jednak wszystkie one korzystają z jednego zbiornika bezodpływowego, wytwarzają odpady, a zatem stroną umowy (adresatem decyzji administracyjnej) winien być jeden podmiot odpowiedzialny za wywożenie nieczystości ciekłych i odpadów stałych – właściciel nieruchomości. Należy jednak zaznaczyć, iż wyłączenie stosowania wobec skarżącej powyższej regulacji nie zwalnia jej z powinności partycypowania w stosunkowym ponoszeniu kosztów związanych z wywozem odpadów komunalnych i opróżnianiem zbiorników bezodpływowych w wyniku zamieszkiwania wraz z czwórką dzieci w budynku mieszkalnym usytuowanym na nieruchomości w B. nr [...]. W przypadku nie wywiązywania się z tej powinności, T.D. przysługuje roszczenie regresowe wobec skarżącej, zaspokojenia którego może dochodzić przed sądem powszechnym. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200, art. 205 § 2 i § 3 oraz art.250 p.p.s.a. .