II SA/Kr 655/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska (spr.) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 marca 2014 r. nr [....] w przedmiocie uznania wniesionego zarzutu za nieuzasadniony I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego J.M. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Decyzją z dnia 10 maja 2012 r. ([...]) na podstawie art. 11 a ust. 1, art. 11 f ust. 1, art. 11 i ust. 1, art. 12 ust. 1-4, 4 c, 4 d, art. 16 ust. 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194), art. 123 ust. 2, art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603 ze zm.) Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z ww. decyzją Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. kilkukrotnie wzywał J. M. do wydania użytkowanej przez niego części nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,2235 ha obr. [...] jednostka ewid. [...], przeznaczonej pod rozbudowę drogi. W związku z bezskutecznym upływem terminu do wydania nieruchomości, w dniu 27 marca 2013 r. Prezydent Miasta wystawił tytuł wykonawczy określając w nim wynikający z decyzji z dnia 10 maja 2012 r. obowiązek J. M. jako: " zobowiązanie do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, położonych w liniach rozgraniczających teren inwestycji drogowej pn: [...] wraz z budową odcinka ul. L. w K. (zadanie 2) o długości 200 m; rozbiórka, przebudowa oraz budowa infrastruktury technicznej; przebudowa oraz budowa ekranów akustycznych; rozbudowa infrastruktury tramwajowej i autobusowej; oraz rozbiórka istniejącej zabudowy kolidującej z rozbudowanym układem drogowym", której postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia 10 maja 2012 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności – działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,2235 ha obręb [...], powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia 10 maja 2012". Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 141 oraz art. 143 §1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) Prezydent Miasta wezwał zobowiązanego do wydania nieruchomości stanowiącej dz. ewid. nr [...] jedn. ewid. [...] pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu odebrania nieruchomości w dniu 6 maja 2013 r. o godz. 09:00. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. postanowienie. W dniu 6 maja 2013 r. dokonano przejęcia nieruchomości stanowiącej dz. ewid. nr [...] o pow. 0,2235 ha. J. M., pomimo zawiadomienia nie stawił się na miejsce przejęcia. W dniu 30 września 2013 r. ([...]) Prezydent Miasta wystawił tytuł wykonawczy wobec J. M., określając zobowiązanie jako należność pieniężną w kwocie 17.196,000 zł stanowiącą koszty egzekucyjne. W dniu 27 października doręczono J. M. pismo z dnia 15 października 2013 r. ([...]) Prezydenta Miasta informujące o tym, że z chwilą doręczenia odpisów tytułów wykonawczych zostaje wszczęte postępowanie egzekucyjne , którego przedmiotem są koszty postępowania egzekucyjnego 17376,80 zł., na które składają się: należność główna 17196 zł., koszty upomnienia 8,80 zł., oraz opłata manipulacyjna 172,00 zł. W piśmie datowanym 28 października 2013 r. opatrzonym prezentatą Urzędu Miasta z daty 12 listopada 2013 r. J. M. podał, że nie otrzymał tytułu wykonawczego , oraz że nie wskazano podstawy naliczeń kwoty wymienionej piśmie z dnia 15 października 2013 r. Tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 30 września 2013 r. został doręczony J. M. dnia 15 listopada 2013 r. W piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. (data wpływu do organu 22 listopada 2013 r.) J. M. wyraził sprzeciw wobec wszczęcia egzekucji zarzucając, że jej podstawa faktyczna nie została wskazana. Wniósł o podanie podstaw żądania od niego "takich ogromnych kwot". Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 33 pkt 1, art. 34§4 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) w zw. z art. 124 kpa Prezydent Miasta uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Podał organ, że na podstawie wystawionego przez Prezydenta Miasta tytułu wykonawczego z dnia 30 września 2013 r. Organ Egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych służących doprowadzeniu do wykonania przez J. M. obowiązku wydania nieruchomości zabudowanej położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,2235 ha obr. [...] jednostka ewid. [...]. Wskazał organ, że art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera enumeratywnie wyliczone podstawy zarzutów. Mają one charakter wyłączny i nie mogą być przez uczestników postępowania rozszerzane. Wyjaśnił, że w dniu 6 maja 2013 r. na działce nr [...] obr. [...] stawili się pracownicy Wierzyciela Gminy Miejskiej -Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K., pracownicy Organu Egzekucyjnego PMK celem przejęcia nieruchomości. J. M. nie stawił się w miejscu przeprowadzanych czynności egzekucyjnych mimo, iż został prawidłowo zawiadomiony. W toku egzekucji dokonano szeregu czynności egzekucyjnych, powodujących powstanie kosztów egzekucyjnych, których spis zawiera protokół przekazania -przejęcia z dnia 6 maja 2013 r. Koszty egzekucyjne stanowią opłaty (art. 64 i 64a) wraz z wydatkami, o których mowa w art. 64 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z zastrzeżeniem art. 64 § 2-4, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Podstawą obciążenia J. M. wydatkami egzekucyjnymi w przedmiotowej sprawie są: faktura VAT nr [...] z dnia 13 maja 2013 r. na kwotę 1476, 00 zł brutto wystawiona przez "E" S. S. za transport w dniu 6 maja 2013 r. z budynku przy ul. L. do budynku przy ul. Z. ruchomości (100-150 kg); faktura VAT nr [...] z dnia 13 maja 2013 r. na kwotę 960,00 zł wystawiona przez Pogotowie Medyczne za zabezpieczenie medyczne przy czynnościach egzekucyjnych polegających na odbiorze nieruchomości w K. ul. L. w dniu 6 maja 2013 r.; faktura VAT nr [...] z dnia 7 maja 2013 r. na kwotę 14760,00 zł brutto wystawiona przez "A" B. W., P. W. za wywóz z rozebraniem zlokalizowanych na nieruchomości boksów garażowych i budynku gospodarczego. Łączna kwota zobowiązania wynikająca z w/w. faktur wynosi 17.196,00 zł i została ona objęta tytułem wykonawczym wystawionym przez Prezydenta Miasta w dniu 30 września 2013 r. Z powyższego wynika, że zarzut J. M. jest nieuzasadniony. Na powyższe postanowienie J. M. złożył zażalenie, wnosząc o zaprzestanie czynności egzekucyjnych i zaprzestania egzekwowania kosztów z emerytury. Podał, że działka nr [...] obręb [...], jedn. ewid. [...] została mu przyznana na własność za zezwoleniem ówczesnych władz, a budynki i ogrodzenie zostały postawione zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa. Podniósł, że nie został poinformowany o planowanej rozbudowie drogi, która ma przebiegać po jego działce. Nie dokonano też spisu i oszacowania wszystkiego co znajduje się na przedmiotowej nieruchomości, a w dniu 6 maja 2013 r. zniszczono wszystko co znajdowało się na nieruchomości. Dodał, że pomimo żądań nie przedłożono mu wykazu kosztów przejęcia, faktur, rachunków, które stanowiły egzekwowaną kwotę. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. ([...]) na podstawie art. 18, art. 33 pkt 1, art. 34§1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), art. 138§1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał organ, że procedurę rozpatrywania zarzutów reguluje art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. J. M.w rozpoznawanym przypadku zarzucił "nieistnienie obowiązku"(art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Z akt sprawy wynika jednak, że egzekwowany obowiązek istniał i został wykonany przez organy egzekucyjne, co wygenerowało koszty o określonej wysokości. Obowiązek ich pokrycia spoczywa zaś na J. M.. Na powyższe rozstrzygnięcie J. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, że "koszty są wydumane i pozbawione podstawy faktycznej". Dodał, że chciał dobrowolnie opuścić nieruchomość, natomiast organy naliczyły złośliwie koszty, które nie należą się gminie. W toku postępowania sądowego skarżący zaprezentował historie i okoliczności, w jakich znalazł się w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości i posadowił na niej obiekty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć jej zarzuty zostały niezwykle ogólnikowo sformułowane. W skardze tej wyeksponowano jednak słusznie zarzut dotyczący zakresu istniejącego obowiązku. Zgodnie z art. 64c § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pea) egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie zaś do przepisu § 13 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2001.137.1541), które miało zastosowanie w prowadzonej egzekucji, postępowanie egzekucyjne dotyczące kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo zatem wystawiono tytuł wykonawczy dotyczący kosztów postępowania egzekucyjnego zakończonego wydaniem nieruchomości, bez uprzedniego upomnienia. Przedmiotem wszczętej egzekucji jest obecnie należność pieniężna, a nie wydanie nieruchomości. Do tego zatem przedmiotu, a nie do wydania nieruchomości odnosić należy prezentowane przez skarżącego zarzuty. Kwestia ta wymaga podkreślenia zwłaszcza wobec przyjętego przez organ odwoławczy stanowiska, że zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony, skoro obowiązek wydania nieruchomości istniał i został wyegzekwowany. Stosownie do przepisów art. 64c § 7 i § 8 pea organ egzekucyjny wydaje zaskarżalne postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Żądanie wydania postanowienia nie podlega jednak rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Skoro jednak do egzekucji kosztów stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to przyjąć należy, że zobowiązanemu do poniesienia tych kosztów przysługuje uprawnienie zarówno do wniesienia zarzutów, jak i do żądania wydania, a potem zaskarżenia postanowienia w sprawie kosztów. W każdym z tych wypadków kwestia kosztów postępowania egzekucyjnego badana jest w innym kontekście i wedle innych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie skarżący, po otrzymaniu tytułu wykonawczego wniósł zarzut w terminie, a organy prawidłowo przyjęły, że zarzut ten może być rozpatrywany tylko w aspekcie przepisu art. 33 pkt 1. Bez należytego jednak rozważenia organy oceniły, że kwota, na którą wystawiono tytuł wykonawczy jest w całości kwotą należną. Postępowanie egzekucyjne, które wygenerowało koszty, dotyczyło wydania nieruchomości. Innych obowiązków w tytule wykonawczym nie wskazano. Stosownie zaś do przepisów 141 i następne pea egzekucja taka zmierza do odebrania zobowiązanemu nieruchomości w celu wydania tej nieruchomości, a prowadzona jest przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość, które mają być opróżnione i wydane. Uprawnienie egzekutora obejmuje usunięcie z nieruchomości znajdujących się tam osób (nawet przy użyciu przymusu bezpośredniego) i ruchomości. Ani więc z tytułu wykonawczego, ani też bezpośrednio z przepisów prawa nie wynika, aby obowiązek J. M. obejmował usunięcie z nieruchomości znajdujących się tam obiektów budowlanych. Obiekty takie - co do zasady - stanowią części składowe nieruchomości i dzielą jej los. Wykonania zatem rozbiórki tych obiektów i wywozu materiałów z rozbiórki nie można zakwalifikować do działań zmierzających do realizacji obowiązku określonego tytułem wykonawczym. W konsekwencji wydatki poniesione na te czynności nie są kosztami tej egzekucji i jako takie są należnością nieistniejącą. Zauważyć zaś można, że właśnie te wydatki stanowią lwią część dochodzonej należności. Pozostałe składniki policzonych kosztów, jako związane z wykonaniem obowiązku wydania nieruchomości, w ramach zarzutu nie mogą być rozpatrywane. To, czy zostały poniesione w odpowiedniej wysokości, czy były celowe i uzasadnione, mogłoby podlegać kwestionowaniu tylko w ramach zaskarżenia stosownego postanowienia, o ile takie byłoby wydane. Ostatecznie stwierdzić trzeba, że zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 33 pkt 1 w zw. z art. 144 pea. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia te należało uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.