II SA/Kr 656/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA: Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA: Inga Gołowska Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [ ] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skargę oddala Wójt Gminy K. (....) wydaną na podstawie art. 7, art. 8, art. 10, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. u. z 2005r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 108 kpa, odmówił przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej dla D.W. , S.W. oraz I.W. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej dla w/w dzieci złożyła ich matka E.S. Organ ustalił, że wnioskodawczyni jest osobą rozwiedzioną, a obecnie pozostaje w konkubinacie z W.T. , z którego to związku pochodzi dziecko Z.T. . E.S. wspólnie z W.T. wychowuje syna Z.T. oraz dzieci, dla których ubiega się o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. W związku z tym organ I instancji uznał, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Wskazał, że art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko rozumie pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Ponieważ E.S. wychowuje wspólnie z W.T. ich syna Z.T. , nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego nie może być jej przyznana zaliczka alimentacyjna na dzieci D.W. , S.W. oraz I.W. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożyła E.S. , zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Odwołująca się podniosła, że egzekucja świadczenia alimentacyjnego przysługującego D., S., oraz I.W. okazała się bezskuteczna. Podkreśliła, że W.T. nie jest ojcem dzieci, których dotyczy wniosek o przyznanie zasiłki alimentacyjnej, nie są one wychowywane przez ich ojca I.W. , a zatem odwołująca się jest w stosunku do tych dzieci osobą samotnie wychowującą dziecko i dlatego organ I instancji niezasadnie odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (....) , wydaną na podstawie art. 2, art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2006r. przepisem art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Odwołująca się jest wprawdzie osobą rozwiedzioną, ale zamieszkuje z W.T. i wspólnie z nim wychowuje ich syna Z.T. Dlatego też, zdaniem Kolegium, E.S. nie mieści się w ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko i nie jest uprawniona do otrzymania zaliczki alimentacyjnej również na dzieci, których nie wychowuje wspólnie z ich rodzicem. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła E.S. , podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz podnosząc, że organ odwoławczy błędnie oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2006r., podczas gdy wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej został złożony 31 sierpnia 2005r., a decyzja organu I instancji zapadła 13 grudnia 2005r. Zatem, zdaniem skarżącej, Kolegium niezasadnie zastosowało przepis niekorzystny dla odwołującej się, który wszedł w życie już po wydaniu decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazało, że jest zobowiązane do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie orzekania, chyba że z tych przepisów wyraźnie wynika obowiązek stosowania innych przepisów. Ponieważ ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawiera żadnych uregulowań nakazujących stosowanie do spraw rozpoczętych dotychczasowych przepisów, Kolegium prawidłowo wydało decyzję w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu 3 marca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na oddalenie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) za osobę samotnie wychowująca dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, jest w zasadzie bezsporny. Skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej podała, że w skład rodziny wchodzą, oprócz skarżącej, jej dzieci: D.W. , S.W. oraz I.W. oraz Z.T. , syn skarżącej i jej konkubenta W.T. , który jest wychowywany wspólnie przez skarżącą i W.T. Taki skład rodziny skarżącej był podstawą decyzji organu I instancji jak i organu odwoławczego. W przedmiotowej sprawie dla ustalenia, czy skarżącej przysługuje zaliczka alimentacyjna, konieczne było zbadanie ustawowych przesłanek dla przyznania tej zaliczki. Jedną z nich jest posiadanie przez skarżącą statusu osoby samotnie wychowującej dziecko. Ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta w cytowanym wyżej art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie skarżąca mieści się w jednej z kategorii osób zaliczanych do samotnie wychowujących dziecko, ponieważ jest osobą rozwiedzioną. Jednakże zgodnie z tym przepisem za osobę samotnie wychowującą dziecko nie może być uznana osoba rozwiedziona, jeżeli wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca wspólnie z W.T. wychowuje jego syna Z.T. , dlatego też nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro zaś nie została spełniona jedna z przesłanek przyznania zaliczki alimentacyjnej, organy administracji były zobowiązane do wydania decyzji odmownej. Odnośnie zarzutu podniesionego przez skarżącą jakoby organ odwoławczy błędnie oparł swoją decyzję na przepisie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wszedł w życie 1 stycznia 2006r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, należy wyjaśnić, że organy administracji są zobowiązane do stosowania przepisów obowiązującego prawa. Oznacza to, że organ wydający decyzję powinien opierać się na przepisach obowiązujących w dniu wydania decyzji. Tylko wyraźne wskazanie zawarte w przepisach obowiązujących w dniu rozstrzygania sprawy może upoważniać do stosowania przepisów obowiązujących w innej dacie niż data decyzji (np. w dniu złożenia wniosku, w dniu wydania decyzji organu I instancji). Tymczasem, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2005r. Nr 267, poz. 2260), przepis art. pkt 17a wszedł w życie 1 stycznia 2006r., a więc obowiązywał w dniu wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto wobec braku innych uregulowań organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie mógł stosować przepisu w innym brzmieniu niż obowiązujący w dniu wydania decyzji. Znajduje to również potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2003r. wydanym w sprawie II SA 2057/01, w którym Sąd orzekł, że "Organ II instancji powinien oceniać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego". Należy również podkreślić, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt K/16/04 (opubl. Dz. U. z 2005r. Nr 95, poz. 806) art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11) i utracił moc obowiązująca z dniem 31 grudnia 2005r. Dlatego też w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została oparta o prawidłowo ustalony stan faktyczny. Ponadto, jak wskazano wyżej, Kolegium w sposób właściwy ustaliło stan prawny oraz zasadnie uznało, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem zarzuty skarżącej odnoszące się do błędnego rozumienia pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko oraz oparcia decyzji na niewłaściwym stanie prawnym, należy uznać za nieuzasadnione. W związku z tym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.