II SA/Kr 656/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w Krakowie- M. S. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala Decyzją z dnia 11 czerwca 2012 r., znak [....] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm. - dalej "u.g.n.") i art. 104 k.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku A.G. , M.G. , E.G. i W.G. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [....] o pow. 8939 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] m. [....] , objętej księgą wieczystą nr [....] , w granicach parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] na rzecz A.G. , M.G. , E.G. i W.G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez H.G. wniosku o zwrot części działki nr [....] obj. [....] . Po jego śmierci do toczącego się postępowania wstąpili M.G. , A.G. , E.G. oraz W.G. . Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie postanowień spadkowych osoby te są spadkobiercami byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] wywłaszczone zostały orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 23 października 1954 r., znak [....] na rzecz Państwa na cele budownictwa wojskowego, w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. W decyzji o wywłaszczeniu jako właściciela wskazano jedynie J.G. , jednak z badania archiwalnej księgi wieczystej wynika, iż wymienione wyżej parcele stanowiły własność J.G. i F.G. po 7/16 części oraz 1/8 części objęta wspólnością ustawową małżeńską. Wedle zgromadzonej w aktach dokumentacji geodezyjnej: - na podstawie wykazu zmian nr ks. zam. [....] parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] wraz z innymi utworzyły działkę nr [....] o pow. 0,9064ha obr. [....] (mały) [....] (ustalono na podstawie wpisu w księdze wieczystej......), - wedle wykazu zmian nr ks. rob. [....] z 20 października 1984 r. działka nr [....] o pow. 0,9064 ha przekształciła się w działkę nr [....] o pow. 0.8939 ha obr. [....] jedn. ewid. [....]. Jak więc wynika z powyższego oraz z porównania mapy ewidencji gruntów z archiwalną mapą katastralną działka nr [....] powstała m.in. z parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] . Zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [....] działka nr [....] stanowi własność Skarbu Państwa - Ministerstwa Obrony Narodowej. Podstawą rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej jest art. 136 ust. 3 u.g.n., który stanowi: Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Celem wywłaszczenia parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] było budownictwo wojskowe. Pismem z dnia 24 listopada 2011 r., nr [....] Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. przesłał odpis protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 20 lutego 1959 r., którym Sztab Jednostki Wojskowej nr [....] przekazał obiekt położony przy ul. [....] Wojskowej Administracji Koszar przy Jednostce Wojskowej nr [....] . W treści protokołu, jako elementy przejmowanego majątku wymienione zostały: 1) budynek sztabu JW 2250, "murowany, trzech kondygnacyjny, podpiwniczony, dach żelbetonowy, wyposażony w instalacje wodno-kanalizacyjną, CO, garaże, hale, sklep mięsny i "salę imprezową"; 2) "Magazyn MPS" z tyłu budynku, murowany w ziemi; 3) budynek biura przepustek, 4) grodzenie terenu. Pismem z dnia 9 maja 2012 r., nr [....] Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. przekazał również odbitkę ze "Szkicu sytuacyjnego kompl. bud. biurowego Nr [....] w skali 1:500 z dnia 12 sierpnia 1958 r., z której wynika iż na terenie obecnej działki nr [....] znajdowały się w roku 1958: budynek biurowy połączony przewiązką z budynkiem garażu i świetlicy, a ponadto drogi o nawierzchni z tłucznia, chodniki, biuro przepustek i trawniki. Podczas rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu, przeprowadzonej w dniu [....] 2012 r. ustalono, iż działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] zabudowana jest budynkiem trzypiętrowym, murowanym o charakterze biurowo-sztabowym należącym i wykorzystywanym przez Wojsko [....] - [....] . Fragment działki [....] w granicach parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] stanowi środkową część budynku, fragment wjazdu na teren jednostki od ul. [....] oraz część skweru na tymże terenie, zaś w tylniej części dodatkowo fragment boiska asfaltowego i sali gimnastycznej, połączonej przewiązką z budynkiem głównym. Wyniki oględzin nieruchomości są zbieżne z treścią protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [....] 1959 r., a także z treścią "Szkicu sytuacyjnego kompl. bud. biurowego Nr [....] z dnia 12 sierpnia 1958 r., co pozwala na wniosek, iż obiekty zlokalizowane obecnie na terenie działki nr [....] są co do istoty tymi samymi, które zostały zlokalizowane na działce po dacie wywłaszczenia. Stwierdzić należy więc, iż najpóźniej w dacie sporządzenia wspomnianego szkicu tj. w dniu 12 sierpnia 1958 r. obiekty te istniały. Na podstawie konfrontacji celu wywłaszczenia z ustaleniami faktycznymi co do stanu nieruchomości w okresie 7 i 10 lat od momentu wywłaszczenia organ I instancji stwierdził, iż cel wywłaszczenia, jakim było budownictwo wojskowe, został na przedmiotowej nieruchomości rozpoczęty i zrealizowany jeszcze przed upływem okresu 7 lat od momentu wywłaszczenia, a zatem nieruchomość ta nie może być uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W związku z tym na podstawie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. uznano, iż roszczenie wnioskodawców o zwrot jest bezzasadne. Od decyzji tej odwołała się M.G. podnosząc, iż sporna nieruchomość zabudowana jest budynkiem trzypiętrowym, murowanym o charakterze biurowo-sztabowym, należącym do [....] , a także fragmentem boiska asfaltowego i sali gimnastycznej, przewiązką z budynkiem głównym. Takie budynki i budowle mogą równie dobrze służyć np. gminie do zajęć sportowych mieszkańców, a budynek może być wykorzystywany na wynajmowanie powierzchni biurowych. Zdaniem skarżącej budownictwem wojskowym można uznać budynki o charakterze koszarowym przeznaczonym do zakwaterowania żołnierzy, jak również np. umocnienia wojskowe czy zespół fortyfikacji. W zaskarżonej decyzji i w prowadzonym postępowaniu nie mamy do czynienia z takim budownictwem, tym bardziej, że w decyzji nie określono jaki rodzaj działalności wojskowej związany z obronnością Polski pełni w chwili obecnej [....] , a zwłaszcza, czy jest to rola związana bezpośrednio z obronnością, czy też rodzaj innej działalności, np. administracja i zarządzanie budynkami mieszkalnymi należącymi do WP. Te kwestię, zdaniem skarżącej, należy wyjaśnić, uchylając zaskarżoną i przekazując sprawą do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda [....] decyzją z dnia 12 marca 2013 r., znak [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 9a u.g.n. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że cel wywłaszczenia parcel l. kat [....] i l. kat [....] b. gm. kat. [....] został wprost określony w decyzji wywłaszczeniowej jako "budownictwo wojskowe". Jednocześnie w orzeczeniu tym nie powołano się na żadne inne dokumenty, w oparciu o które można by ewentualnie cel ten bardziej uszczegółowić i doprecyzować. Należy przy tym podkreślić, że wywłaszczenie w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 40 ust. tego aktu prawnego stanowił mianowicie, iż "orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawą do ujawnienia praw w księdze wieczystej". W praktyce niejednokrotnie zdarzało się, iż inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia była faktycznie realizowana zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Sytuacja taka, wywołana uwarunkowaniami politycznymi i gospodarczymi lat 50-tych ubiegłego wiek (odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych w ramach gospodarki planowej i związanego z tym nacisku na terminową realizację kilkuletnich narodowych planów gospodarczych), stanowiła wówczas obiektywny stan o powszechnym zasięgu oddziaływania. Taki odmienny tryb przeprowadzania procedury wywłaszczeniowej oraz realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia był typowym sposobem postępowania w poprzednim systemie ustrojowym pod rządami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. w okresie od dnia 4 maja 1949 r. do dnia 5 kwietnia 1958 r. Biorąc więc pod uwagę te okoliczności i specyfikę przeprowadzenia ówczesnych postępowań wywłaszczeniowych (która niejednokrotnie przejawiała się także w braku opracowania szerszych i bardziej zaawansowanych koncepcji odnośnie sposobu realizacji danego zamierzenia inwestycyjnego), określenie przez organ I instancji celu wywłaszczenia jako " budownictwo wojskowe" uznać należy za wystarczające. Organ II instancji stwierdził, że zgromadzony przez Prezydenta Miasta K. materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż cel ten został zrealizowany jeszcze przed upływem 7 lat od roku 1954, kiedy to decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rafy Narodowej w K. z dnia 23 października 1954 r. nr [....] stała się ostateczna (fakt niezłożenia odwołań od niej został potwierdzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w piśmie z dnia 9 stycznia 1965 r. nr [....] . Zestawienie kserokopii mapy katastralnej gm. [....] , na której uwidoczniono lokalizację wywłaszczonych parcel oraz odbitki ze "Szkicu sytuacyjnego komp. Biurowego Nr [....] w skali 1:500 z dnia 12 sierpnia 1958 r. jednoznacznie potwierdza, iż nie później niż w roku 1958 obszar całej obecnej działki nr [....] stanowił zwarty, ogrodzony i zagospodarowany kompleks, zaś na obszarze zawnioskowanym do zwrotu obejmującym dawne parcele I. kat. [....] i l. kat [....] b. gm. kat. [....] znajdował się m.in. fragment budynku biurowego oraz połączonego z nim przewiązką budynku garażu i świetlicy, zieleniec, chodnik i droga. Treść pozyskanego przez organ I instancji protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 20 lutego 1959 r. jednoznacznie potwierdza, iż w/w kompleks położony przy ul. [....] miał charakter wojskowy. Przekazującym go był bowiem Sztab Jednostki Wojskowej [....] , zaś przyjmującym Wojskowa Administracja Koszar przy Jednostce Wojskowej [....] . Z kolei z treści protokołu z przeprowadzonych w dniu [....] 2012 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości wynika, iż omawiany kompleks wojskowy nadal funkcjonuje w praktycznie niezmienionym stanie i w dalszym ciągu jest wykorzystywany przez Wojsko Polskie - obecnie [....] Powyższy fakt ma znaczenie drugorzędne gdyż zgodnie z jednolitym i ugruntowanym w tym zakresie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego "przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesadza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można natomiast wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia" (wyrok NSA w dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1138/08 Lex nr 552276). Powyższe jest istotne także w kontekście zgłoszonego w odwołaniu zarzutu, iż obiekty znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości nie mają charakteru budownictwa wojskowego. W ocenie Wojewody zrealizowany do roku 1958 kompleks wojskowy położony przy ul. [....] , w tym trzypiętrowy budynek sztabowo administracyjny, zdecydowanie mieści się w pojęciu "budownictwo wojskowe". W opinii organu odwoławczego nie do przyjęcia jest wskazany w odwołaniu pogląd, zgodnie z którym za "budownictwo wojskowe" można uznać tylko takie budowle i budynki, które związane byłyby bezpośrednio z obronnością kraju w sensie prowadzonych działań o charakterze wojennym lub ćwiczeniowym, czyli np. koszary dla żołnierzy czy różnego rodzaju fortyfikacje. Przez termin ten należy tak naprawdę rozumieć wszelkie obiekty, które przez wojsko są użytkowane. Brak jest zatem racjonalnych podstaw by z zakresu tego wykluczać budynki o charakterze administracyjno-sztabowym, gdyż przecież wojsko, będące organizacją o niezwykle złożonej i hierarchicznie zbudowanej strukturze nie może istnieć bez właściwej administracji i systemu dowodzenia odpowiednio umiejscowionego i zlokalizowanego. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.G. , zarzucając jej naruszenie: 1. art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne ustalenie, że parcel l. kat [....] i l. kat [....] stanowiących część obecnej działki nr [....] nie można uznać za zbędne na cel określony w decyzji o uwłaszczeniu pomimo, iż co najmniej część z powyższych parcel nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją wywłaszczeniową, 2. art. 7 w zw. z art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych lub innych instytucji mogących być w posiadaniu wniosku J.G. z dnia 10 września 1964 r. skierowanego do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odnośnie częściowego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, co w razie uzyskania tego pisma mogłoby doprowadzić do uzupełnienia materiału dowodowego o istotne informacje i skutkować wydaniem decyzji o odmiennej treści. Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego w zakresie w jakim uznaje, że nie później niż w 1958 r. cały obszar obecnej działki [....] stanowił zwarty, ogrodzony i zagospodarowany kompleks. Z powołanych dokumentów jasno wynika, że jedynie na części z wywłaszczonych nieruchomości posadowione zostały już nawet nie tylko budynki, lecz jakiekolwiek budowle. Ponadto fakt, że wywłaszczony teren został otoczony ogrodzeniem w żadnym stopniu nie przesądza o tym, że został on wykorzystany na cele przewidziane w decyzji wywłaszczeniowej. Dzięki uzyskanym dokumentom można jedynie uznać, że część parceli gruntowej l. kat [....] została zajęta pod główny budynek oraz budynek świetlicy, natomiast większość parceli gruntowej l. kat [....] była niezabudowana, a tylko jej drobny fragment znalazł się pod budynkiem biurowym. Zwrócić uwagę należy, że nawet w chwili obecnej część dawnej parceli l. kat [....] jest zajęta jedynie pod boisko, które trudno uznać w jakimkolwiek stopniu za "budownictwo wojskowe" zwłaszcza, że usytuowane jest ono obok budynku sztabu, a nie na terenie np. koszar. W tej sytuacji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala ustalić, czy w ogóle i ewentualnie na co wykorzystane zostały pozostałe części wywłaszczonych decyzją z dnia 23 października 1954 r. nieruchomości, a już w żadnym zakresie nie daje podstaw do przyjęcia, że było to wykorzystanie zgodne z celem wywłaszczenia. Skarżąca wskazała, że w aktach sprawy znajduje się dokument, który stanowił podstawę do poczynienia dalszych ustaleń. Dokumentem tym jest pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 9 stycznia 1965 r. skierowane do J.G. Z pisma tego wynika, że J.G. w dniu 10 września 1964 r. wystąpił najprawdopodobniej o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości, co wskazywałoby, że w rzeczywistości jedynie część działek została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i już wówczas istniały podstawy faktyczne do ich zwrotu. Szczególną uwagę budzi zawarte w tym piśmie sformułowanie "Wyrażenie przez wnioskodawcę wywłaszczenia zgody na dokonanie częściowego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie może spowodować możliwości uchylenia przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. decyzji o wywłaszczeniu w oparciu o art. 136 k.p.a., gdyż na podstawie tego przepisu mogą być uchylone decyzje za zgodą stron, gdy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji". Istnieje zatem możliwość, że doszło do sytuacji, w której J.G. prowadził rozmowy co do zwrotu części nieruchomości i nawet uzyskał na taki zwrot zgodę, a jedynie przepisy szczególne uniemożliwiły dokonanie takiej czynności. W sytuacji, gdy w aktach sprawy zalegał dokument o tej treści, brak działania zarówno organu I i II instancji w celu choćby próby pozyskania pisma J.G. z dnia 10 września 1964 r. i wyjaśnienia rodzących się uzasadnionych wątpliwości jest istotnym zaniechaniem skutkującym brakami postępowania i wydaniem błędnej i z całą pewnością przedwczesnej decyzji. Wobec powyższego zaniechania organ zarówno I i II instancji wydając decyzję opierał się na bardzo niekompletnym, po części wynikającym z upływu wielu lat, a po części wskutek niewystarczających starań, materiale dowodowym. Skarżąca zgodziła się ze stanowiskiem Wojewody, że podstawą rozstrzygnięcia winien być stan zaistniały w latach 60-tych, a nie istniejący obecnie, jednak analizując obie decyzje organów administracji nie sposób oprzeć się wrażeniu, że organ poprzestał w tym zakresie jedynie na deklaracjach i po dokonaniu oględzin nieruchomości uznał sprawę za wystarczająco wyjaśnioną. Podkreślić w tym miejscu należy jeszcze raz z cała stanowczością, że nie można uznać za wykorzystanie na cele budownictwa wojskowego nieruchomości, którą jedynie otoczono ogrodzeniem. O ile w rozsądnym zakresie niezabudowaną część działki bezpośrednio sąsiadującą z budynkiem można uznać za niezbędną, to w żadnym zakresie leżącą "odłogiem" część terenu mającą związek z całością jedynie poprzez otoczenie ją ogrodzeniem nie da się uznać za wykorzystaną zgodnie z celem wywłaszczenia, a taka sytuacja w niniejszej sprawie niewątpliwie ma miejsce. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w szczególności w zakresie identyfikacji wywłaszczonych parcel katastralnych l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] jako części działki nr [....] o pow. 8939 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] m. [....] . Prawidłowo ustalono również następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość mieści się w pojęciu "nieruchomości wywłaszczonej" użytym w art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji podlega przepisom tej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Taki zwrot jest możliwy pod warunkiem, że nieruchomość okaże się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. tj. 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w stosunku do objętej postępowaniem nieruchomości zachodzi przesłanka zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie budzą wątpliwości ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia - budownictwo wojskowe. Co do zakresu tego pojęcia Wojewoda [....] prawidłowo uznał, że budownictwem wojskowym są nie tylko obiekty służące bezpośrednio prowadzeniu działań wojennych lub ćwiczeniowych (koszary, poligony, fortyfikacje), lecz wszelkie obiekty, które przez wojsko są użytkowane - a więc również budynki związane z administracją. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że wojsko jako organizacja o złożonej i hierarchicznie zbudowanej strukturze nie może istnieć bez właściwej administracji i systemu dowodzenia odpowiednio umiejscowionego i zlokalizowanego. Budynek sztabu jak najbardziej mieści się w zakresie budownictwa wojskowego. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawy z dnia 27 kwietnia 1951 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. Nr 26 poz. 194) "Kwatery stałe lub przejściowe przeznaczone są na stałe, względnie czasowe rozmieszczenie w nich wszelkich urządzeń niezbędnych dla Sił Zbrojnych (sprzętu, biur, izb wartowniczych, zakładów szkolnych, leczniczych i innych, składów, warsztatów, magazynów, pomieszczeń dla zwierząt itp.)". W świetle tego przepisu cały kompleks wojskowy przy ul. [....] w K. spełniał (i nadal spełnia) warunki budownictwa wojskowego. Zdaniem skarżącej tylko zabudowana część wywłaszczonej nieruchomości mogłaby ewentualnie zostać uznana za niespełniającą warunku zbędności na cel wywłaszczenia. Niezabudowana część działki, na której obecnie mieści się boisko sportowe, powinna podlegać zwrotowi. Skarżąca uważa, że "fakt, że wywłaszczony teren został otoczony ogrodzeniem w żaden sposób nie przesądza o tym, że został on przeznaczony na cele przewidziane w decyzji wywłaszczeniowej". W ocenie Sądu dla ustalenia, że zrealizowano cel określony jako "budownictwo wojskowe" nie jest konieczne zabudowanie każdego fragmentu nieruchomości wywłaszczonej. Można by się zgodzić, iż otoczenie ogrodzeniem nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim jest budownictwo wojskowe, ale tylko w sytuacji, gdyby takie ogrodzenie terenu było jedyną czynnością wykonaną w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomość byłaby zbędna na cel wywłaszczenia określony jako budownictwo wojskowe gdyby - poza faktem postawienia ogrodzenia - grunt nie był w żaden sposób przez wojsko wykorzystywany. W niniejszej sprawie stan faktyczny przedstawia się jednak odmiennie. Wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład zamkniętego, zwartego kompleksu wojskowego, zabudowanego między innymi budynkiem sztabu. Jak wynika z dokumentów powołanych w zaskarżonej decyzji tj. protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 20 lutego 1959 r. oraz szkicu sytuacyjnego z dnia 12 sierpnia 1958 r. wojsko przejęło przedmiotowy teren jeszcze w latach pięćdziesiątych XX wieku, a więc przez upływem terminów wynikających z art. 137 u.g.n. i stan ten trwa w dalszym ciągu, co wynika z przeprowadzonych w sprawie oględzin. Nie sposób wyobrazić sobie, by możliwy był zwrot fragmentu gruntu położonego w granicach zamkniętego kompleksu wojskowego - tylko z tego powodu, że fragment ten nie został zabudowany budynkiem kubaturowym. Przechodząc do oceny zarzutu niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności poprzez niezwrócenie się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych lub innych instytucji mogących być w posiadaniu wniosku J.G. z dnia 10 września 1964 r. skierowanego do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odnośnie częściowego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W aktach sprawy na k. 20 znajduje się kserokopia pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 9 stycznia 1965 r. adresowanego do J.G. , z którego to pisma wynika, że zwrot nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 23 października 1954 r. o wywłaszczeniu nie jest możliwy z uwagi na fakt, że możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonej po dniu 9 maja 1945 r. istnieje tylko w odniesieniu do nieruchomości położonych na terenie gromad, zaś wywłaszczone nieruchomości położone w mieście mogą być zwrócone tylko jeśli wywłaszczenie nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepisy regulujące te kwestie (art. 34 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.) sprzeciwiają się również uchyleniu lub zmianie orzeczenia o wywłaszczeniu w trybie art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto art. 48 ust. 4 ustawy z 1958 r. nie zezwala na wzruszanie prawomocnych decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu wydanych przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wbrew zarzutom skarżącej z pisma tego w żaden sposób nie wynikają wątpliwości co do zagospodarowania wywłaszczonych nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Można jedynie wnioskować, że prawdopodobnie pismem z dnia 10 września 1964 r. J.G. wystąpił z wnioskiem z zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Zawarte w skardze hipotetyczne rozważania, że być może doszło do sytuacji, w której J.G. prowadził rozmowy co do zwrotu części nieruchomości i nawet uzyskał na taki zwrot zgodę są pozbawione podstaw. W ocenie Sądu w piśmie z dnia 10 września 1964 r. omówiono po kolei potencjalne możliwości odzyskania przez J.G. wywłaszczonych nieruchomości wyjaśniając, dlaczego nie jest możliwe zakwestionowanie decyzji wywłaszczeniowej, zwrot nieruchomości, uchylenie decyzji o wywłaszczeniu. Chodzi jednak o wyłącznie o brak prawnych możliwości odzyskania nieruchomości, nie zaś o faktyczny sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości. Reasumując bezzasadny jest zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, bowiem treść pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 9 stycznia 1965 r. adresowanego do J.G. nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wbrew stanowisku skarżącej pismo to nie budzi również wątpliwości co do sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości w terminach wynikających z art. 137 u.g.n., a więc co do realizacji celu wywłaszczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, skoro zarzuty podniesione w skardze okazały się bezzasadne, a zaskarżona decyzja prawidłowa, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.