II SA/Kr 656/24
WyrokWSA w Krakowie2024-08-28
Skład orzekający: Sędzia Paweł Darrnoń, Sędzia Joanna Człowiekowska, Sędzia Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane w trybie art. 48 Prawa budowlanego, powinno być skierowane do inwestora, czy też do właściciela nieruchomości, jeśli roboty budowlane zostały zakończone, a inwestor nie jest właścicielem gruntu?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, powinno być w pierwszej kolejności skierowane do inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej. Przełamanie tej zasady i skierowanie obowiązku do właściciela nieruchomości jest możliwe tylko w sytuacji, gdy wykonanie postanowienia przez inwestora jest niemożliwe lub roboty budowlane zostały zakończone. W rozpoznawanej sprawie nie wykazano, aby wykonanie postanowienia przez inwestora było niemożliwe, a sam obiekt reklamowy nie stanowił części składowej gruntu, co uzasadniało uchylenie postanowienia skierowanego do właściciela.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. Sp. z o.o. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB), które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymujące budowę nośnika reklamowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. PINB wstrzymał budowę, uznając ją za samowolę budowlaną, a MWINB uchylił to postanowienie, uznając, że adresatem powinien być właściciel gruntu (A. S. i K. G.), a nie inwestor (C. Sp. z o.o.), ponieważ roboty zostały zakończone. C. Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie MWINB, zarzucając wadliwe zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie i zasądził od MWINB na rzecz C. Sp. z o.o. kwotę 100,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędziowie WSA: Sędzia Paweł Darrnoń (spr.) Joanna Człowiekowska Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2024 r., nr 330/2024, znak: WOB.7722.115.2021.JKUR w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2024 r., nr 330/2024, na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia A. S. i K. G. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie-Powiat Grodzki z dnia 16 marca 2021 r., nr 389/2021, którym - działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - wstrzymano inwestorowi C. Sp. z o.o., w W. budowę obiektu budowlanego nośnika reklamowego, zlokalizowanego na terenie dz. nr [...] obr. [...] N. w K., wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
MWINB po analizie zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego stwierdził, że stan sprawy był następujący:
W dniu 21 września 2020 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne nośnika reklamowego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] N. przy ul. [...] w K., w trakcie których ustalono, m.in., że w narożu południowo-zachodniej części tej działki zlokalizowany jest nośnik reklamowy usytuowany na stopie fundamentowej zamocowany za pomocą śrub do stopy fundamentowej. Nośnik składa się ze słupa stalowego, pomostu montażowego (wspornika) oraz dwóch tablic reklamowych. Nośnik reklamowy jest oświetlony wyposażony w instalacje elektryczną. Od strony stacji paliw L. tablica reklamowa jest pusta, bez reklamy, natomiast od strony ul. [...] (kierunek P.-N. H.) widoczna jest reklama centrum handlowego "S. ". Na nośniku widoczna jest także tabliczka znamionowa C. nr nośnika [...] Do sporządzonego z czynności protokołu dołączono dokumentację fotograficzną (k. 1-6 akta PINB).
Pismem z dnia 28 września 2020 r. PINB wezwał A. S. i K. G. do przedłożenia dokumentów dotyczących zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, w oparciu o którą została zrealizowana budowa opisanego nośnika reklamowego, a także wszelkich dokumentów potwierdzających legalność tej reklamy.
Pismem z tego samego dnia organ I instancji zwrócił się też do Urzędu Miasta K. o udzielenie informacji, czy okresie od 2004 r. były przyjmowane jakiekolwiek zgłoszenia czy też wydawane pozwolenia na budowę tego nośnika reklamowego.
W piśmie z dnia 15 października 2020 r. A. S. i K. G. poinformowali, że wszelkie dokumenty dotyczące wolnostojących nośników reklamowych o numerach: [...] oraz [...] na działce nr [...] obr[...] N. przy ul. [...] posiada firma C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (...) która jest właścicielem tych nośników.
Urząd Miasta Krakowa pismem z dnia 17 listopada 2020 r., poinformował, że kwerenda w bazach danych Wydziału Architektury i Urbanistyki oraz Archiwum Urzędu Miasta Krakowa wykazała decyzję z dnia 21 listopada 2014 r., nr 2899/2014, o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwoleniu na budowę dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa pylonu cenowo-reklamowego na dz. nr [...] obr. [...] N. przy ul. [...] w K.". Nie dokonano jednak skutecznego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych obejmujących budowę nośnika reklamowego na tej działce.
Organ I instancji 30 listopada 2020 r. wezwał C. Sp. z o.o. do przedłożenia posiadanych dokumentów dotyczących spornego obiektu.
Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. spółka poinformowała o braku możliwości odnalezienia i pozyskania dokumentów znajdujących się w jej archiwum.
Zawiadomieniem z dnia 14 stycznia 2021 r., PINB zawiadomił ustalone strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy spornego nośnika reklamowego, bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej.
W dniu 12 lutego 2021 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili oględziny obiektu, w trakcie których ustalono m.in., że bryłę obiektu (nośnika) tworzą widoczna płyta betonowa fundamentowa o wymiarach 3,90 x 2,50 m, do którego za pomocą kotew i śrub zamontowany jest słup wsporczy -obwód 118 cm, do którego następnie zamocowana jest konstrukcja ramowa tablic (dwie tablice o wymiarach około 5,50 x 3,0 m każda). Nośnik ma instalację oświetleniową, a także podest montażowy. Na pomoście zamontowano tabliczki z numerami nośnika [...]. W chwili oględzin obiekt użytkowany - od strony ulicy N. widoczna reklama. Do sporządzonego z czynności protokołu dołączono dokumentację fotograficzną oraz szkic sytuacyjny. Organ I instancji do akt sprawy włączył również wydruki ortofotomap z lat 2004, 2006, 2009, 2011.
W dniu 16 marca 2021 r. organ I instancji wydał postanowienie którym wstrzymał inwestorowi C. Sp. z o.o. w W. budowę obiektu budowlanego – spornego nośnika reklamowego, wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Na to postanowienie PINB zażalenie wnieśli A. S. i K. G..
Kolejno, z akt sprawy PINB wynika, że w dniu 2 kwietnia 2021 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo A. S. i K. G., którym wniesiono o legalizację spornego obiektu budowlanego w przypadku uprawomocnienia się postanowienia PINB z 16 marca 2021 r. Z kolei za pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r., organ I instancji przesłał do WINB wniosek inwestora C. Sp. z o.o. o legalizację spornego obiektu wraz z trzema egzemplarzami projektu architektoniczno-budowlanego.
Małopolski WINB po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego stwierdził m.in., że PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania (nośnika reklamowego) jako obiektu budowlanego. Ponadto, z ortofotomap z lat 2004, 2006, 2009, 2011 wynika, że obiekt postępowania został zrealizowany w latach 2007-2009 (na wydruku z 2006 r. w miejscu posadowienia spornego obiektu nie istniały żadne obiekty, natomiast na wydruku z 2009 r. sporny obiekt jest już widoczny). Powyższe potwierdzają wydruki z ogólnodostępnego portalu Mapy Małopolski z lat: 2002/2003, 2009, 2015, 2018, 2019/2021, 2022/2023.
Dalej, w myśl art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji obiektu), pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe stanowią budowlę, czyli obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Z zestawienia treści art. 3 pkt 3 i art. 29 ust 2 pkt 6 ustawy WINB wywiódł, że ustawodawca traktuje tablice reklamowe z punktu widzenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w różny sposób, a to w zależności od tego czy stanowią budowlę (czyli są wolno stojące i trwale związane z gruntem) czy też nie kwalifikują się jako budowla. Z ustaleń z protokołu kontroli WINB wywiódł, że sporny słup zamontowany jest w gruncie za pomocą płyty betonowej fundamentowej, a zatem urządzenie reklamowe jest trwale związane gruntem, stanowiąc tym samym budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy, której wykonanie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Urząd Miasta K. 17 listopada 2020 r., poinformował, że decyzją z dnia 21 listopada 2014 r., zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenie na budowę dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa pylonu cenowo-reklamowego na dz. nr [...] obr. [...] N. przy ul. [...] w K.". Nie dokonano jednak skutecznego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych obejmujących budowę nośnika reklamowego. Z powyższego Wojewódzki Inspektor wywiódł, że na budowę spornego urządzenia reklamowego nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę ani też przyjęte skutecznie zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych obejmujących budowę tegoż nośnika reklamowego.
Skoro zatem wykonanie obiektu wymagało pozwolenia na budowę, a Prezydent Miasta Krakowa takiej decyzji nie wydał, to – zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie legalizacji obiektu (samowoli budowlanej) w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor prawidłowo zatem wstrzymał roboty budowlane związane z budową nośnika reklamowego oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej celem zalegalizowania budowy (w tym o zasadach jej obliczania). Postanowienie PINB posiada wszystkie, wymienione w treści art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego elementy.
Niemniej jednak WINB ocenił, że postanowienie organu I instancji obarczone jest istotną wadą. Z aktualnego brzmienia art. 52 Prawa budowlanego wynika bowiem, że nakazy i zakazy nakłada się na inwestora, natomiast jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obwiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu. WINB stanął na stanowisku, że zakończenie nielegalnie prowadzonych robót w aktualnym stanie prawnym zwalnia właściwy organ od poszukiwania podmiotu, któremu można byłoby przypisać cechy inwestora. Adresatem nakazu wstrzymania robót budowlanych związanych z budową spornego nośnika reklamowego organ I instancji uczynił inwestora spółkę C. , natomiast skoro roboty budowlane przy tym obiekcie budowlanym zostały zakończone, to w myśl art. 52 Prawa budowlanego, adresatem skarżonego postanowienia powinien być jego właściciel.
Dalej, Wojewódzki Inspektor wywiódł, że zgodnie z art. 47 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.; dalej: k.c.), część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Z art. 48 k.c. wynika z kolei, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Sporny nośnik reklamowy, jako związany trwale z gruntem, zasadniczo stanowi część składową gruntu. W rezultacie Wojewódzki Inspektor stwierdził, że nośnik reklamowy, jako element nieruchomości, stanowi własność tej osoby, która jest właścicielem gruntu, a zatem w tej sprawie stanowi współwłasność właścicieli działki ewid. nr [...] obr. [...] N. w K. tj. A. S. i K. G.. Zatem to oni powinni być adresatami postępowania prowadzonego w trybie art. 48 Prawa budowlanego, w tym też skarżonego postanowienia PINB nakazującego wstrzymanie robót budowlanych. Zdaniem WINB wadliwe uczynienie przez PINB adresatem skarżonego postanowienia inwestora, niebędącego właścicielem nieruchomości na której usytuowany jest przedmiot postępowania, nie może być sanowane na etapie postępowania odwoławczego, bowiem godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania. Powyższe oznacza, że zaistniała przesłanka do wydania postanowienia kasacyjnego o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. ze względu na konieczność uczynienia zadość regulacji zawartej w art. 52 Prawa budowlanego oraz konieczność poszanowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.
Skargę na powyższego postanowienie wniosła C. Sp. z o.o., zaskarżając je w całości. Postanowieniu spółka zarzuciła:
I. wadliwość wynikającą z mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8 k.p.a., poprzez:
- zastosowanie przepisów art. 47 i 48 k.c. w ramach postępowania administracyjnego, podczas gdy organ nie przedstawił podstawy prawnej z k.p.a. umożliwiającej jego zastosowanie,
- zastosowanie przepisów art. 47 i 48 k.c., w sytuacji gdy pierwszeństwo zastosowania mają przepisy o charakterze specjalnym, tj. art. 52 Prawa budowlanego.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, że postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych można wydać w stosunku do właściciela nieruchomości, w sytuacji gdy wskazany przepis wprost nakazuje nałożenie nakazów i zakazów w formie postanowienia w stosunku do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że gdyby ustawodawca faktycznie przewidywał możliwość nałożenia obowiązków o których mowa w art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego na właściciela nieruchomości, to taki zapis pojawiłby się w ustawie wprost. Tymczasem ustawa jasno wskazuje, że obowiązki te nakłada się na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Przy czym należy podkreślić, zdaniem spółki, fakt że to ona jest właścicielem i inwestorem obiektu budowlanego w postaci nośnika reklamowego, jest bezsporny.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Jak stanowi art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a).
Złożona skarga jest częściowo zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji. Organ II instancji przeprowadził błedną wykładnię art. 52 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), stwierdzając, że adresatem postanowienia i obowiązku powinien być właściciel gruntu. Takie stanowisko jest nieprawidłowe, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, bowiem adresatem postanowienia i obowiązku powinien być w pierwszej kolejności inwestor, jako podmiot umieszczający reklamę i władający stworzonym na ten cel obiektem, który czerpie z tego tytułu korzyści majątkowe. Sam tytuł prawny do nieruchomości, wbrew twierdzeniom organu II instancji nie ma przesądzającego znaczenia dla ustalenia adresata postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie art. 48 ust 1 ustawy prawo budowlane.
Organy prawidłowo zakwalifikowały roboty budowlane polegające na budowie nośnika reklamowego jako budowlę wymagającą pozwolenia na budowę. Z ustaleń z protokołu oględzin z 12 lutego 2021 r - WINB wywiódł, że sporny słup zamontowany jest w gruncie za pomocą płyty betonowej fundamentowej, a zatem urządzenie reklamowe jest trwale związane gruntem, stanowiąc tym samym budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy prawo budowlane, której wykonanie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustalenia te nie były kwestionowane przez stronę skarżącą. Organ II instancji prawidłowo ocenił, że PINB przyjął właściwy tryb postępowania i zasadnie nałożył obowiązek wynikający z art. 48 ust 1 pkt 1 prawa budowlanego.
Stosownie do art. 52 ustawy prawo budowlane (w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie): 1. Obowiązki w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia lub decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. 2. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Norma prawna art. 52 ustawy prawo budowlane wprost stanowi, że nakaz powinien w pierwszej kolejności być nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej. To pierwszeństwo wynika z wiodącej roli jaką inwestor odgrywa w procesie budowlanym, będąc odpowiedzialnym za zorganizowanie całego procesu budowy (art. 18 ust 1 prawa budowalnego). Skoro inwestor działa w warunkach samowoli budowlanej, to on powinien ponosić konsekwencje związane z ewentualnym wykonaniem rozbiórki. Nałożenie jakichkolwiek obowiązków na właściciela nieruchomości, który nie jest uczestnikiem procesu budowlanego mogłoby być dla niego nieuzasadnionym obciążeniem i stanowić nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej. Zasada ta może zostać przełamana tylko w wypadku zakończenia robót budowlanych lub w przypadku, gdy wykonanie postanowienia lub decyzji przez inwestora jest niemożliwe. Zależy to jednak od okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem tego, że zaadresowanie obowiązku wobec innego podmiotu niż inwestor jest wyjątkiem , uzasadnionym koniecznością doprowadzenia do wykonania przez strony decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.) Sformułowanie zdania drugiego art. 52 ust 1 określające przesłanki negatywne zaadresowania nakazu do inwestora powinno być odczytywane łącznie z uwzględnieniem ukształtowanej na tle wcześniejszego stanu prawnego (przed 19 września 2020 r ) wykładni, z której wynikało, że inwestor nie powinien być adresatem obowiązku, tylko w sytuacji ,, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wykonanie przez niego nakazu jest niemożliwe, czy to ze względów prawnych , czy też faktycznych. Przesłanka zakończenia robót budowlanych powinna być rozumiana jako odnosząca się do sytuacji, w której nie można już z uwagi na konkretne okoliczności w ogóle mówić o kontekście procesu inwestycyjno-budowlanego i statusie inwestora. Nie chodzi przy tym o samo zakończenie budowy w dosłownym brzmieniu. (przywołany pogląd został szczegółowo zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2024 r., II OSK 1328/23)
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie wykazano, by wykonanie postanowienia przez inwestora było niemożliwe. Wręcz przeciwnie wnoszący skargę inwestor konsekwentnie zapewnia , że jest zainteresowany procesem legalizacyjnym i domaga się takiej szansy dla stworzonego przez siebie przedsięwzięcia.
W sytuacji, gdy inwestor -C. Sp. z o.o. w W. nie jest właścicielem terenu, ale wykonał roboty budowlane samowolnie bez zgody właściciela, nałożenie na niego obowiązków nie jest "niemożliwe". Co więcej, gdy chodzi o ewentualną legalizację obiektu, to brak podstaw do ponoszenia ciężarów ekonomicznych przez właściciela nieruchomości, bowiem w pierwszej kolejności opłatę legalizacyjną powinien uiścić inwestor. Nie ulega wątpliwości, że adresatem obowiązków z art. 48 p.b. winien być inwestor. Skoro wybór adresata obowiązku powinien być dokonywany przez organ z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, to stanowisko zawarte przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie zasługuje na aprobatę i z tego względu podlega ona uchyleniu. W sprawie naruszono bowiem art. 52 prawa budowlanego, skoro organ II instancji uznał za prawidłowe skierowanie postanowienia do właściciela nieruchomości zamiast do inwestora, co trafnie eksponuje skarga.
Bryłę obiektu – nośnika tworzą: płyta betonowa fundamentowa o wymiarach 3,90 x 2,50 m, do której za pomocą kotew i śrub zamontowany jest słup wsporczy (obwód 118 cm), do którego następnie zamocowana jest konstrukcja ramowa tablic (dwie tablice o wymiarach około 5,50 x 3,0 m każda). Nośnik ma instalację oświetleniową, a także podest montażowy. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie jest trafne odwoływanie się organu II instancji do przepisów art. 47 i 48 kodeksu cywilnego. Konstrukcja nośnika reklamowego składa się z płyty betonowej, którą można ustawić na powierzchni terenu lub posadowić w gruncie na dz. [...]. Możliwy jest demontaż zarówno słupa wsporczego oraz samych tablic (dokręconych za pomocą śrub i kotwionych), a następnie ich wzajemne odłączenie. To sprawia, że obiekt nie stanowi części składowej gruntu i pod względem własnościowym może być przedmiotem odrębnej własności. Dotychczas nie zbadano jaka umowa cywilno-prawna wiąże właściciela gruntu z inwestorem C. Sp. z o.o.
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że, w ocenie Sądu naruszono art. 52 ustawy prawo budowlane. W tej sytuacji należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło