II SA/Kr 657/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 marca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 maja 2014 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 marca 2014 roku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi skarżący A. K. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, iż jego wynagrodzenie jest bardzo niskie, gdyż wynosi 1.300 zł. Z tej kwoty musi on opłacić koszty utrzymania, dlatego zapłata nawet najmniejszej sumy jest wielkim problemem. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący przesłał wypełniony formularz. Z danych w nim zawartych wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę wynosi 1.300 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 120 m² oraz gospodarstwo rolne o areale 4,20 ha. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Wniosek skarżący uzasadnił niskimi dochodami i koniecznością ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Skarżący podał, iż musi zakupić opał, zapłacić za prąd, wodę, nieczystości, środki ochrony roślin, środki czystości, wyżywienie, podatek, ubezpieczenie i koszty dojazdów do pracy. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych A. K., został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: oświadczenie, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rolne, czy też wspólnie z innymi osobami (np. rodzice) – w drugim przypadku należało wykazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich stan majątkowy, źródło oraz wysokość uzyskiwanych w miesiącu dochodów, potwierdzenie wysokości uzyskiwanych w miesiącu dochodów zaświadczeniem od pracodawcy lub wyciągiem z rachunku bankowego, na który wpływa wynagrodzenie za pracę, przesłanie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2013, oświadczenie w jaki sposób wykorzystywana jest posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna – czy przynosi ona jakiekolwiek pożytki, jeśli tak, jaka jest ich wartość, oświadczenie, czy strona otrzymuje unijne dopłaty do gruntów – jeśli tak należało podać wysokość dopłat oraz przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu płatności, przesłanie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego, a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, dojazd do pracy, itp., a także oświadczenie, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych – a jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez matkę skarżącego – Z. K. w dniu 29 maja 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 5 czerwca 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego A. K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego budziła wysokość miesięcznego dochodu skarżącego, bowiem w rubryce 10 wykazane zostały jedynie dochody z jednego źródła, mianowicie z wynagrodzenia za pracę. Jak wynika natomiast z oświadczenia o składnikach majątku A. K. posiada gospodarstwo rolne o areale 4,20 ha, na które czyni pewne nakłady (np. środki ochrony roślin). Stąd zaszła potrzeba wyjaśnienia w jaki sposób skarżący wykorzystuje posiadaną nieruchomość oraz czy przynosi ona jakiekolwiek pożytki, a jeśli tak, to jak jest ich wysokość. Przedłożenie przez skarżącego żądanych oświadczeń i dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację wykazanych w formularzu "PPF" dochodów, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżącego do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń i rachunków dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Zapytanie, czy skarżący faktycznie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe wiązało się z faktem, iż korespondencja kierowana na jego adres odbierana była przez dorosłego domownika - matkę skarżącego, Z. K.. Oceniając natomiast możliwości finansowe strony orzekający musi uwzględnić stan majątkowy i dochody wszystkich osób, które pozostają z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. A. K. nie odniósł się jednak w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania. Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.