II SA/Kr 666/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] r. znak [...] na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872) Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha obr. [...], jedn. ewid. [...], objętej [...] nr [...] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność E. R. , zajętej pod drogę gminną ul. [...] w [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. znak: [...] orzekł o odmowie wypłaty odszkodowania na rzecz E. R. za wymienioną wyżej nieruchomość ze względu na fakt, że wniosek o ustalenie odszkodowania został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające... oznaczonego do dnia 31 grudnia 2005 r. Odwołanie od decyzji Starosty złożyła E. R. wnosząc o jej uchylenie oraz uznanie jej roszczeń w sprawie odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod rozbudowę ulicy [...]. Skarżąca podniosła, iż od wielu lat składała wnioski o odszkodowanie za zabraną działkę do Burmistrza [...], jednak nie odniosły one skutku. Skarżąca wskazała też, że nie została poinformowana przez ówczesnego Burmistrza o możliwości powtórnego wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie do końca 2005 r., a sama o tym nie wiedziała i dlatego takiego wniosku nie złożyła. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał na następujące okoliczności. Na podstawie dokumentów zgromadzonych przez organ odwoławczy oraz kserokopii dokumentów załączonych do odwołania przez stronę skarżącą Wojewoda [...] stwierdził, iż w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka [...] położoną w [...] toczyło się poprzednio postępowanie administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził projekt podziału działki nr [...], gm. kat. [...] stwierdzając jednocześnie w trybie art. 10 ust. 5 tej ustawy przejście własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z mocy prawa na własność Gminy [...]. Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Burmistrza [...] w części dotyczącej orzeczenia, że "zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości działka nr [...] przechodzi z mocy prawa na własność Gminy [...] ". Powyższa decyzja Wojewody [...] została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 1999 r. nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że powstała w wyniku podziału działka nr [...] nie tworzy nowej drogi lecz stanowi poszerzenie istniejącej ul. [...] ujętej w wykazie dróg lokalnych miejskich dla [...], co zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993 r. sygn. W 13/92 (Dz. U. nr 27 poz. 126) wyłącza możliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W wyniku ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 1999 r. własność działki nr [...] wróciła do jej poprzedniej właścicielki E. R. , co zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] 1995 r. nr [...] w części dotyczącej orzeczenia, że "zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości działka nr [...] przechodzi z mocy prawa na własność Gminy [...] " postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową działkę zostało zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] umarzającą postępowanie w I instancji jako bezprzedmiotowe. W dniu [...] 1998 r. własność nieruchomości oznaczonej jako działka [...] przysługiwała [...], natomiast sama nieruchomość faktycznie była zajęta pod drogę gminną - ul. [...] w [...]. W dniu [...] 2006 r. Wojewoda [...] wydał decyzję stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę [...] na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy Przepisy oprowadzające ustawy reformujące administracja publiczną. Tym samym w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania za tę nieruchomość należy stosować przesłanki określone w art. 73 ust. 1, 3 i 4 powołanej ustawy: – nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, – nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, – z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje osoba będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Termin na składanie wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest terminem zawitym i nie może zostać przywrócony przez organ administracji publicznej. Wojewoda stwierdził, że wniosek E. R. z dnia [...] 2006 r. (data nadania w placówce pocztowej) o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy został złożony z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie, a więc należało orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Wojewoda podkreślił, że uchybienia terminu do wniesienia wniosku nie usprawiedliwia brak wiedzy o ustawowych terminach wnoszenia żądań, które wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Argumentacja strony skarżącej w tym zakresie nie znajduje uzasadnienia i nie może zostać uwzględniona. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. R. podnosząc, że nie zgadza się z nią i wnosi o ponowne rozpoznanie sprawy oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. znak [...], co umożliwi jej odzyskanie zabranej jej działki bez odszkodowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że po doręczeniu jej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. pracownik Urzędu Wojewódzkiego poinformował, że decyzja ta jest podstawą do uzyskania odszkodowania za zabraną jej działkę i dlatego E. R. nie zaskarżyła decyzji Wojewody z [...] 2006 r. W rzeczywistości skarżąca została wprowadzona w błąd, bowiem pozbawiono ją własności nieruchomości bez odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uchybienie terminowi wskazanemu w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających... powoduje wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Działka nr [...] o pow. [...] ha obr. [...], jedn. ewid. [...], objęta [...] nr [...] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność E. R. i była zajęta pod drogę gminną ul. [...] w [...]. Okoliczności te znalazły potwierdzenie w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2006 r. znak [...] którą Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] własności przedmiotowej nieruchomości. Co do zasady za przejście własności z mocy prawa w trybie art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających należy się byłemu właścicielowi odszkodowanie. Ust. 4 omawianego przepisu wprowadza jednak warunek dodatkowy stanowiąc: "odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane (...) na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Jednoznaczne brzmienie tego przepisu wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, która złożyła stosowny wniosek po 31 grudnia 2005 r., bowiem wygaśnięcie roszczenia jest definitywne i nieodwracalne. Roszczenie, które wygasło, nie może odzyskać bytu prawnego bez względu na okoliczności. W szczególności bez znaczenia jest kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie oraz jej ewentualnego zawinienia przekroczenia terminu do złożenia wniosku. E. R. złożyła do Starosty [...] wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania z przedmiotową nieruchomość w dniu [...] marca 2006 r. (data nadania przesyłki poleconej), a więc po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających... We wniosku do Wojewody [...] który zainicjował postępowanie zakończone decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzającą nabycie własności przedmiotowej działki przez Gminę [...] Ewa R. również domagała się odszkodowania za działkę nr [...], jednakże wniosek ten nosi datę [...] marca 2006 r., a więc również został złożony po upływie zakreślonego w art. 73 ust. 4 terminu. Nie ma żadnych dowodów wskazujących, że E. R. w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 przepisów wprowadzających... W aktach administracyjnych II instancji na k. [...] znajduje się protokół z pertraktacji w sprawie stawki odszkodowawczej za grunt wydzielony pod budowę ulicy [...] - dz. ewid. nr [...], jednakże nie można zakwalifikować tego jako wniosku w trybie cytowanego art. 73. Rokowania te miały bowiem miejsce w dniu [...] 1995 r. (a więc jeszcze przed uchwaleniem ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną), własność przedmiotowej działki ostatecznie powróciła do skarżącej, a postępowanie o odszkodowanie umorzono. Z tych samych względów nie można uznać za wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających... pisma E. R. z dnia [...] r. (k. [...] akt II instancji). W aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw by uwzględnić wniosek skarżącej o ustalenie i wypłatę odszkodowania, bowiem w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. E. R. nie złożyła stosowanego wniosku, a z dniem 1 stycznia 2006 r. roszczenie o wypłatę odszkodowania wygasło. Sąd nie miał również możliwości uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. znak [...], bowiem wykracza to poza granice rozpoznawanej obecnie sprawy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe. Dlatego też skargę E. R. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).