II SA/Kr 67/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. i S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. K. i S. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., działając na podstawie art. 123 § 1 i 2, art. 129 § 2 oraz art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu przez M.K. i S.K. do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 marca 2013 r. nr [....] orzekającej o ustaleniu w stosunku do odwołujących się jednorazowej opłaty w wysokości 3 907,50 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w związku ze zbyciem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] , położonej w K. , obr. [....] jedn. ewid. [....] . W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzja wydana w I instancji została doręczona M.K. i S.K. dnia 4 kwietnia 2013 r. Taką datę poświadczają stemple na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki oraz własnoręczny podpis osoby, która tę przesyłkę odebrała. Odwołanie zostało natomiast wniesione dnia 22 kwietnia 2013 r. Dowodzi tego stempel odciśnięty na kopercie adresowanej do Urzędu Miasta K. , zawierającej odwołanie. Kolegium Odwoławcze podkreśliło wynikający z przepisów k.p.a. obowiązek ciążący na organach administracji publicznej, polegający na podejmowaniu działań zgodnych z przepisami prawa. Jednym z wymogów prawidłowego postępowania jest ocena dochowania przez zainteresowane strony terminu do wystąpienia z przysługującymi im środkami zaskarżenia. Stwierdziło, że ustalony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie upłynął, toteż decyzja I instancji, jako ostateczna, nie może stać się przedmiotem postępowania zażaleniowego. Uruchomienie w takiej sytuacji postępowania przez organ II instancji stanowiłoby – zgodnie z przywołanymi przez Kolegium – orzeczeniami sądów administracyjnych – rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ poinformował także, że w przedmiotowej sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 43 k.p.a., statuujący instytucję tzw. doręczenia zastępczego jako jedną z dopuszczalnych form doręczenia decyzji stronie. Przesyłkę zawierającą decyzję Prezydenta odebrał domownik państwa M.K. i S.K. , którego nazwisko widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tejże przesyłki. M.K. i S.K. zaskarżyli ww. postanowienie organu II instancji jako naruszające przepisy o postępowaniu administracyjnym i wnieśli o jego uchylenie w całości oraz o ponowne doręczenie decyzji organu I instancji. W skardze podnieśli zarzut wadliwego doręczenia zastępczego. Pismo w dniu 4 kwietnia 2013 r., pod nieobecność adresatów, odebrała "[....] ..." (podpis zamieszczony na potwierdzeniu odbioru). Osoba ta, jak twierdzą skarżący, nie jest im znana i z tego powodu nie może być oczywiście uznana za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Skarżący podnieśli również, iż nie otrzymali zawiadomienia o doręczeniu zastępczym ani o miejscu, gdzie mogą przesyłkę odebrać. Przesyłkę znaleźli przypadkowo dopiero po kilku dniach na parapecie jednego z okien mieszkania, gdzie leżała narażona na zniszczenie bądź zaginięcie. Tam najwyraźniej porzuciła ją osoba wskazana przez doręczyciela jako dorosły domownik. Powyższe okoliczności w ocenie skarżących potwierdzają wadliwość doręczenia zastępczego. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczyli również tezy z orzeczeń sądów administracyjnych, wskazujące na konieczność ścisłego przestrzegania norm określonych w art. 43 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad przedmiotowa skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z przepisami k.p.a. decyzja administracyjna nabiera mocy prawnej z chwilą jej doręczenia. Aby jednak taki skutek powstał, doręczenie musi być prawidłowe. Przepis art. 40 § 1 k.p.a. in principio stanowi, iż pisma doręcza się stronie. Jeżeli jednak strona jest nieobecna pod adresem, na który wysyła się pismo, znajduje zastosowanie dyspozycja art. 43 k.p.a., zgodnie z którą "pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania". Z dołączonego do akt przedmiotowej sprawy potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji nie wynika, kto odebrał przesyłkę (nazwisko nieczytelne), a wg skarżących przesyłkę odebrała osoba nieznana im ani jako sąsiad czy znajomy, ani tym bardziej jako domownik. Dlatego należy zaznaczyć, że zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, za "domowników" w rozumieniu art. 43 k.p.a. uznaje się krewnych i powinowatych adresata, niezależnie od tego, czy prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe, a także osoby obce, pod warunkiem, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim wspólne gospodarstwo. Krąg domowników w odniesieniu do osób obcych adresatowi został więc wyraźnie zawężony; w takim ujęciu osoba obca co do zasady nie jest domownikiem adresata pisma. Dodać trzeba, że mieszkanie lub dom adresata musi być w każdym razie aktualnym centrum życiowej działalności oraz osobistych i majątkowych interesów danej osoby, aby można było mówić o niej jako o domowniku adresata. W dołączonym do akt sądowych, sporządzonym przez UMK - Wydział Spraw Administracyjnych z 19.11.2013 r., wykazie osób zameldowanych na pobyt stały pod adresem, na który wysłana została przesyłka z decyzją I instancji, poza skarżącymi, znajdują się także inne osoby (k. 9 akt sąd.), ale w wykazie tym nie ma osoby, która odebrała w dniu 4 kwietnia 2013 r. przesyłkę z decyzją. Co prawda, zakwalifikowanie danej osoby jako domownika adresata nie wymaga jej zameldowania pod wskazanym adresem, niemniej należy przyjąć, że wykaz ten uprawdopodabnia informacje skarżących, jakoby nie znali "[....] ...". Z powyższych okoliczności wynika, że w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy doręczenie zastępcze było prawidłowe, tzn. nie ustalono, czy rzeczywiście zrealizowana została przesłanka doręczenia pisma dorosłemu domownikowi adresata. Wobec nie wyjaśnienia powyższej kwestii, nie można jednoznacznie ustalić, od kiedy skarżącym zaczął biec termin do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). Tym samym organ II instancji przedwcześnie przyjął, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dodać trzeba, że nawet gdyby [....] .... okazała się sąsiadem adresatów, czy też dozorcą w rozumieniu art. 43 k.p.a., to doręczenie zastępcze byłoby wadliwe. Adresatom nie pozostawiono bowiem zawiadomienia o doręczeniu zastępczym, co w tej hipotetycznej sytuacji stanowiłoby naruszenie art. 43 zd. 2 k.p.a. Ponieważ sąd nie jest władny dochodzić, kim w istocie była dla skarżących osoba, która odebrała skierowaną do nich przesyłkę, to zarówno ustalenie jej tożsamości, jak i jej relacji ze skarżącymi, powinno stać się przedmiotem zainteresowania organu, który w tym celu posłuży się wszelkimi przewidzianymi przez przepisy prawa administracyjnego środkami dowodami (przesłuchanie świadków np. listonosza, osób zameldowanych pod tym samym adresem, co skarżący, najbliższych sąsiadów oraz skarżących, wszystkich - z pouczeniem o odpowiedzialności za fałszywe zeznania). Stwierdzić więc należy, że poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia, organ II instancji naruszył przepisy: art. 77 i 7 k.p.a. w związku z art. 43 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie, czy osoba, która odebrała przesyłkę była domownikiem oraz art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, w której nie wyjaśniono, czy termin ten zaczął w ogóle biec. Wobec stwierdzenia naruszenia ww. przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p p s a. O kosztach (zwrot wpisu) orzeczono na podstawie art.200 p p s a.