II SA/Kr 671/21
WyrokWSA w Krakowie2021-08-11
Skład orzekający: Sędzia WSA Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku przymiotu strony wnioskodawców, a organ odwoławczy uznał, że wnioskodawcy posiadają przymiot strony?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznanie przez organ odwoławczy, że wnioskodawcy posiadają przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, co wiąże się z koniecznością zbadania projektu budowlanego przez organ I instancji, uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 KPA. Organ odwoławczy nie mógł samodzielnie rozstrzygnąć kwestii przymiotu strony ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawcy K. S. i W. S. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu. Starosta odmówił uchylenia decyzji, nie uznając ich przymiotu strony. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że wnioskodawcy mają przymiot strony ze względu na współwłasność działki, po której miał przebiegać planowany przyłącz. Starosta ponownie odmówił uchylenia decyzji, opierając się na zmianie przebiegu przyłączy. Wojewoda ponownie uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wnioskodawcy zaskarżyli decyzję Wojewody sprzeciwem do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021r. sprawy ze sprzeciwu K. S. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia 29 kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala sprzeciw
Starosta [...] decyzją nr [...] z 12 lipca 2019 r., znak: [...] Inwestorowi - [...] sp. z o.o. sp. k. - zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę 4 budynków mieszkalnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej z instalacjami wewnętrznymi, oraz 2 budynków mieszkalnych wolnostojących z instalacjami wewnętrznymi, budowę dojścia i dojazdów, systemu kanalizacji opadowej z 6 zbiornikami retencyjnymi szczelnymi wybieralnymi na działkach nr [...], [...], [...], [...], wraz ze zjazdem indywidualnym z drogi wewnętrznej (działki nr [...], [...]) na działkę nr [...] w miejscowości M., gmina W. W..
Wskutek zrzeczenia się przez strony prawa do wniesienia odwołania od tej decyzji na mocy art. 127a kpa, stała się ona ostateczna 12 lipca 2019 r.
Wnioskiem z 27 września 2019 r. o wznowienie postępowania wystąpili właściciele działek nr [...], [...] i [...] podnosząc, że pomimo przysługującego im przymiotu strony, bez własnej winy nie brali udziału w postępowań (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).
Starosta [...] wznowił postępowanie postanowieniem z 18 października 2019 r., znak: [...] na wniosek K. S. i W. S., a następnie decyzją nr [...] z 15 czerwca 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, ponieważ nie uznał przymiotu strony wnioskodawców, czyli nie potwierdził przesłanki do wznowienia. Na tę ocenę miało wpływ zarówno stwierdzenie, że zabudowana działka nr [...], pozostająca własnością wnioskodawców, nie znajduje się w obszarze oddziaływania omawianej inwestycji, jak również nie znajdują się w nim działki nr [...] i [...], po których przebiega droga wewnętrzna, stanowiąca współwłasność, zarówno wnioskodawców, jak i Inwestora, pomimo iż w projekcie zagospodarowania terenu zlokalizowano na niej przyłącza planowanej inwestycji. Wniosek o pozwolenie na budowę nie obejmował budowy przyłączy.
Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody z 22 września 2020 r., znak: [...] Organ odwoławczy częściowo podzielił stanowisko Starosty [...], ponieważ w świetle przepisów prawa nie da się stwierdzić obszaru oddziaływania omawianej inwestycji na zabudowaną działkę nr [...], której wnioskodawcy są właścicielami, niemniej nie da się również odmówić im przymiotu strony z tytułu współwłasności działki nr [...], po której przebiega droga wewnętrzna, ponieważ wskazanie w projekcie zagospodarowania terenu przebiegu przyłączy przesądza o objęciu jej obszarem odziaływania planowanej inwestycji pomimo, że przyłącza są wyłączone ze skarżonego pozwolenia na budowę.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta [...] decyzją nr [...], z 11 grudnia 2020 r., znak: [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej nr [...], z 12 lipca 2019 r., znak: [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji, ponieważ nie uznał przymiotu strony wnioskodawców, czyli ponownie nie potwierdził przesłanki do wznowienia postępowania. Starosta [...] swoją ocenę oparł na dwojakiej podstawie: po pierwsze na drogowej działce nr [...], będącej współwłasnością zarówno wnioskujących, jak i Inwestora, nie zaplanowano robót budowlanych, które byłyby przedmiotem omawianego pozwolenia na budowę z 12 lipca 2019 r., a przedstawiony w projekcie zagospodarowania terenu przebieg przyłączy ma charakter niewiążący, co potwierdza druga przywołana okoliczność, ponieważ Inwestor zmienił przebieg pierwotnie planowanych przyłączy na działce nr [...], realizując je ostatecznie na działkach nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], których wnioskodawcy nie są współwłaścicielami.
Po rozpatrzeniu odwołania K. S. i W. S. Wojewoda decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r., znak [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.2021.735).
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie pozwolenia na budowę interes prawny mają: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 Pb). Przez obszar oddziaływania obiektu rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu (art. 3 ust. 20 Pb).
W świetle powyższej zasady, zauważono, że z projektu zagospodarowania terenu inwestycji, obejmującego działki nr [...], [...], [...], [...] (t. I projektu budowlanego) wynika, że przyłącza do sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i energetycznej, nie objęte pozwoleniem na budowę, planowane są na terenie działki nr [...]. Dla działek nr [...] i [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...] Z treści tej księgi wynika, że współwłaścicielem działek nr [...] i [...] są wnioskodawcy. Na terenie działek nr [...] i [...] nie ma ustalonego ograniczonego prawa rzeczowego związanego z działkami nr [...], [...], [...], [...]. objętymi omawianą inwestycją. Inwestor, na podstawie aktu notarialnego z 4 lutego 2019 r., repetytorium A nr [...], jest również współwłaścicielem działek nr [...] i [...].
Budowa przyłączy wodociągowego, kanalizacji sanitarnej i energetycznego z zasady ogranicza możliwość zagospodarowani terenu, na którym jest planowana, czyli wpływa na prawa wynikające z własności.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 Pb Obiekt budowlany, jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie: a) zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników, b) usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów.
Przy czym przyłącza wodociągowe, kanalizacji sanitarnej i energetyczne nie muszą być objęte projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę całej inwestycji, na co wskazuje tryb art. 29 ust. 1 pkt 20 Pb, który stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych. W razie wyłączenia przyłączy z projektu budowlanego zamiar ich budowy wymaga zgłoszenia, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1a Pb. Wyłączenie przyłączy z projektu budowlanego zwalnia inwestora z obowiązku złożenia oświadczenia, o którym jest mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Pb, w zakresie działki, na której są planowane, na etapie pozwolenia na budowę inwestycji kubaturowej. Niemniej wskazanie przez projektanta planowanego przebiegu przyłączy po działce sąsiedniej pociąga za sobą obowiązek objęcia tej działki obszarem oddziaływania, ponieważ planowana inwestycja spowoduje ograniczenie możliwości zagospodarowania tego terenu. Pozwolenie na budowę w okolicznościach braku przyznania przymiotu strony właścicielowi działki, na której wskazano przebieg przyłączy nieobjętych wnioskiem o pozwolenie na budowę, jest udzielone z naruszeniem art. 10 kpa.
W świetle powyższej analizy stwierdzono, że odmowa uznania przymiotu strony wnioskodawców jest błędna. W tych okolicznościach Wojewoda miał obowiązek uchylić decyzję nr [...] Starosty [...] z 11 grudnia 2020 r. [...]
Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że kontrowersyjnym jest dla organu I instancji włączenie w obszar oddziaływania planowanej inwestycji działki drogowej nr [...] nieobjętej projektem budowlanym, która w świetle przepisów prawa budowlanego nie znajduje się w tym obszarze. Włączenie to zostało dokonane przez organ odwoławczy z tej przyczyny, że w projekcie zagospodarowania terenu wrysowano po niej przebieg przyłączy, które nie były objęte postępowaniem o pozwolenie na budowę w tej sprawie. Informacji zawartej w projekcie zagospodarowania terenu nie można zignorować, ponieważ stanowi ona podstawę wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, którego dotyczą związane z tym obiektem ograniczenia w jego zagospodarowaniu (art. 3 ust. 20 Pb). Katalog przepisów, w świetle których wyznacza się obszar oddziaływania inwestycji, nie jest w prawie określony, zatem należy w nim uwzględnić również podstawowe przepisy dotyczące własności (art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U.2020.1740). W świetle przedstawionej zasady, według organu odwoławczego nie sposób stwierdzić, że działka nr [...], po której w projekcie budowlanym przedstawiono przebieg przyłączy do omawianej inwestycji nie znajduje się w obszarze jej oddziaływania. Zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 6. Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U.2018.1935), część rysunkowa projektu zagospodarowania terenu, powinna określać układ sieci i instalacji uzbrojenia terenu, przedstawiony z przyłączami do odpowiednich sieci zewnętrznych i wewnętrznych oraz urządzeń budowlanych, w tym: wodociągowych, ujęć wody ze strefami ochronnymi, cieplnych, gazowych i kanalizacyjnych lub służących do oczyszczania ścieków, oraz określający sposób odprowadzania wód opadowych, z podaniem niezbędnych profili podłużnych, spadków, przekrojów przewodów oraz charakterystycznych rzędnych, wymiarów i odległości, wraz z usytuowaniem przyłączy, urządzeń i punktów pomiarowych. Skoro projektant jest przepisem prawa zobowiązany i przedstawił na projekcie zagospodarowania terenu sposobu połączenia planowanej inwestycji z sieciami, poprzez przyłącza przebiegające po terenie konkretnych działek, pomimo iż te przyłącza nie są objęte pozwoleniem na budowę, to właściciele działek, po których zaplanowano przebieg przyłączy (w tym przypadku działek nr [...] i [...]) mają prawo być stroną postępowania o pozwolenie na budowę.
Starosta, jako dowód potwierdzający brak przymiotu strony wnioskodawców wskazał dokumenty potwierdzające realizację przyłączy planowanej inwestycji na innych działkach (nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) niż wskazane w projekcie budowlanym. Dowody te zostały do akt sprawy załączone pismem Inwestora z 16 października 2020 r. Działki, na których Inwestor zrealizował przyłącza nie znajdowały się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji w trakcie postępowania o pozwolenie na budowę. W ten sposób Starosta przedstawił zaistniałą sytuację, gdzie w postępowaniu o pozwolenie na budowę działka drogowa znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a po jej realizacji już nie, zatem dając pierwszeństwo skutkom materialno-prawnym, orzeka quasi zdroworozsądkowo w świetle stanu aktualnie istniejącego.
Oceniając dowód, który stał się podstawą orzeczenia Starosty, zauważono, że ostateczna realizacja inwestycji w innym miejscu niż wskazany w projekcie budowlanym pozostaje bez wpływu na określenie kręgu stron w postępowaniu administracyjnym, ponieważ obszar oddziaływania planowanej inwestycji określa się na podstawie projektu budowlanego stanowiącego załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę, nie zaś na podstawie ostatecznego usytuowania zrealizowanej inwestycji, co natomiast mogłoby mieć znaczenie w postępowaniu nadzorczym.
Pozwolenie na budowę wydane w trybie decyzji administracyjnej nie stanowi obowiązku dla Inwestora. Dlatego udokumentowana realizacja przyłączy do omawianej inwestycji o przebiegu innym, niż wskazany w jej projekcie budowlanym, nie stanowi dowodu w kwestii określenia obszaru jej oddziaływania, określanego w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę. Nie stanowi także dowodu w dalszym etapie postępowania wznowieniowego, czyli w stwierdzeniu, czy w wyniku wznowienia postępowania, po prawidłowym uwzględnieniu wnioskodawców, jako strony postępowania, mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa), ponieważ przyłącza nie były przedmiotem projektu budowlanego.
To stanowisko Wojewody w sprawie przymiotu strony współwłaścicieli działki nr [...] w sprawie pozwolenia na budowę na działkach nr [...], [...], [...], [...], miało wpływ na dwa inne postępowania. Pierwsze zakończone decyzją Wojewody z 25 listopada 2020 r., znak: [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzją Starosty [...] [...], z 12 lipca 2019 r., znak: [...], na wniosek współwłaścicieli działki nr [...]. Drugie zakończone decyzją Wojewody z 22 września 2020 r. znak [...], o uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpatrzenia sprawy wznowionej wskutek wniosku Pani N.-S.-Ż., współwłaścicielki działki nr [...]. Sprzeciw na tę decyzję został oddalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 9 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1303/20.
Odnosząc się do treści pisma wnioskodawców z 2 lutego 2021 r., stanowiącego uzupełnienie odwołania, wyjaśniono, że Inwestor jest współwłaścicielem działek drogowych nr [...] i [...], zatem ma prawo do korzystania z nich zgodnie z ich przeznaczeniem, jako dojazd. Zaprezentowany w tym piśmie pogląd, że Inwestor planuje wskazaną drogą wewnętrzną skomunikować z drogą publiczną aż 10 lokali mieszkalnych, jest niepełny, ponieważ 10 lokali mieszkalnych znajduje się w zabudowie mieszkalnej jednorodzinnej, a inwestycja ma dostęp do drogi publicznej również od strony północnej po działkach nr [...] i [...]. Natomiast zarzuty dotyczące decyzji z 12 lipca 2019 r. winny być w pierwszej kolejności rozpatrzone w prawidłowo przeprowadzonym wznowionym postępowaniu przez Starostę K..
Z zasady organ administracji publicznej, właściwy do wznowienia, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 ust. 2 kpa). Nie uchyla się jednakże decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa). Dlatego potwierdzenie przymiotu strony wnioskodawców pociąga za sobą obowiązek zbadania projektu budowlanego w świetle art. 35 Pb we wznowionym postępowaniu. Z uwagi na dwuinstancyjny charakter postępowania administracyjnego (art. 15 kpa) organ odwoławczy nie może zająć stanowiska w powyższej kwestii jako pierwszy. Jest to przyczyną, dla której Wojewoda był zobowiązany przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście K..
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. S. i W. S., zarzucając jej :
naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej - "k.p.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w sprawie zaistniały przesłanki przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy zgromadzony w toku postępowania przed Starostą K. materiał dowodowy pozwalał dokonać pełnej oceny istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a zarzucone naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. wynika z:
1) Błędnego uznania, iż w sprawie zaistniała przesłanka konieczności ponowienia postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie postępowania dowodowego wyznaczonym hipotezą art. 138 § 2 k.p.a., podczas gdy w jego toku został zebrany już cały niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, co Organ odwoławczy przyznał z resztą w treści uzasadnienia,
2) Błędnej wykładni art. 138 § 2 k.p.a., polegającej na uznaniu, iż konieczność dokonania oceny prawnej zebranego materiału dowodowego uzasadnia podjęcie decyzji kasatoryjnej,
3) Dokonanie błędnej, rozszerzającej wykładni przesłanek art. 138 § 2 k.p.a., mającego charakter wyjątku od zasady merytorycznego rozstrzygania w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, poprzez uznanie iż dokonanie ponownej oceny prawnej już zebranego materiału dowodowego - przy stwierdzeniu iż zebrany materiał dowodowy pozwala na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie - uzasadnia jego zastosowanie.
4) Ponadto, wydanie rozstrzygnięcia na zasadzie art. 138 § 2 w poniżej opisanym stanie faktycznym, stanowi naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a. oraz zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., poprzez skierowanie do ponownego rozpatrzenia sprawy przez Organ I instancji, który pomimo dysponowania tożsamym materiałem dowodowym konsekwentnie odmawia Skarżącym przymiotu strony w postępowaniu, przy braku konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części,
5) Nierozważenia zastosowania dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 k.p.a., względnie jego niezastosowanie w sytuacji, w której Organ odwoławczy stwierdził potrzebę dokonania powtórnego postępowania wyjaśniającego.
6) Błędnej wykładni art. 15 k.p.a. poprzez uznanie, że ponowna ocena tego samego -kompletnego - materiału dowodowego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności, podczas gdy dokonanie takiej podwójnej oceny jest istotą administracyjnego postępowania dwuinstancyjnego.
7) Na marginesie Skarżący wskazują na naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na sformułowaniu niepełnego uzasadnienia, a to w aspekcie wykazania, iż zidentyfikowane w postępowaniu braki mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; a to w aspekcie rozważenia zasadności zastosowania uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 § k.p.a.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli :
1) na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a., o uchylenie w całości decyzji Wojewody z dnia 29 kwietnia 2021 roku,
2) o zasądzenie kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego - na zasadzie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślenia wymaga, że stosownie do przepisu art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 151a § 2 p.p.s.a. w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, sąd go oddala.
Zarzuty sprzeciwu nie są zasadne, a zaskarżona nim decyzja kasacyjna jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., postępowanie sądowe dotyczące sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, ogranicza się jedynie do badania kwestii podstaw do zastosowania art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 poz. 256 ze zm.) i jedynie w przypadku, gdy sąd stwierdzi, że decyzja kasatoryjna narusza ten przepis, skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zatem kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem.
Jak stanowi art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Kontrolowana sprawa dotyczyła kwestii, czy zachodzą podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej z powodu ewentualnego pominięcia uprawnionej strony postępowania (art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Skoro organ I instancji rozpatrując tę kwestię odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, ponieważ nie stwierdził w/w przesłanki, a organ odwoławczy przyjął odmienne stanowisko uzasadniając je w sposób precyzyjny i wyczerpujący tj. odnosząc przymiot wnioskujących o wznowienie i uchylenie decyzji ostatecznej, jako stron postępowania głównego do kwestii obszaru oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r prawo budowlane, w zw. z art. 3 ust. 20 tej ustawy), w tym w szczególności projektu zagospodarowania terenu inwestycji, co do działki nr [...] i [...], których współwłaścicielami są wnioskodawcy K. S. i W. S., oraz wskazanie przez projektanta planowanego przebiegu przyłączy po działce wnioskodawców, to zachodziły podstawy do zastosowania art. 138 § 2 kpa.
Uznanie przez organ II instancji, że wnioskodawcy posiadają przymiot stron, pociąga za sobą obowiązek zbadania projektu budowlanego w świetle art. 35 Pb, ale przez organ I instancji. Zadaniem organu po wznowieniu postępowania jest bowiem ustalenie, czy zaszła przesłanka wznowieniowa wskazywana przez stronę, a jeśli tak, to czy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odmienna w zgodzie z dyspozycją art. 146 § 2 kpa. Co istotne, z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w tej kwestii organ odwoławczy nie może zająć stanowiska jako pierwszy, co oznacza konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Z tych względów prawidłowo przyjął organ odwoławczy, że przyznanie przymiotu strony wnioskodawcom, które pociąga za sobą obowiązek zbadania przez organ I instancji projektu budowlanego w świetle art. 35 Pb, uzasadnia uchylenie decyzji organu I instancji.
Podnoszone w sprzeciwie zarzuty, odnoszące się de facto do merytorycznej kwestii, jaką jest przesądzenie przymiotu strony skarżącym, jako wykraczające poza zakres sprawy rozpoznawanej ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie mogły doprowadzić do uwzględnienia sprzeciwu.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło