II SA/Kr 674/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn p o s t a n a w i a zwolnić J.P. od wpisu sądowego w 1/2 części, I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W dniu .... sierpnia 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.P. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 76/01, z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jednocześnie skarżący zwrócił się z prośbą o przesłanie na jego adres urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym w dniu ..... września 2007 roku formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi [....] zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni ..... m² bez wartości, mieszkanie o powierzchni .... m² oraz nieruchomość rolna o areale .... ha stanowiąca nieużytki. Nie posiada on natomiast żadnych oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J.P. podniósł, iż ciężka sytuacja materialna uniemożliwia mu opłacenie kosztów sądowych. Skarżący liczy 67 lat i cierpi na szereg schorzeń. Zabiegi w klinice, wizyty u "uzdrawiacza", zioła i leki z .... kosztują miesięcznie [...] zł, a jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości [....] zł. Dom, w którym mieszka nie posiada dostępu do prądu, nie ma łazienki i centralnego ogrzewania. Gospodarstwo rolne to odłogi i nieużytki, z których nie ma żadnego przychodu. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy rodziny i opieki społecznej. Stwierdził, iż obciążenie go kosztami sądowymi byłoby wielkim uszczerbkiem w trudnej sytuacji bytowej. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do udokumentowania wydatków na leczenie i zakup leków, przedstawienie dokumentów świadczących o wysokości miesięcznych dochodów, wykazanie dochodu osiąganego z posiadanego gospodarstwa rolnego oraz oświadczenie czy skarżący osiąga dodatkowe dochody z prac dorywczych, umów zlecenia, umów o dzieło, dzierżawy gruntu, itp. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 października 2007 roku. W zakreślonym 7 – dniowym terminie do uzupełnienia braków wniosku skarżący nie nadesłał żądanych oświadczeń i dokumentów. Orzekający zważył jednak na fakt, iż w sprawie o sygn. II SA/Kr 673/07 skarżący wezwany o uzupełnienie identycznych braków wykonał wezwanie Referendarza sądowego z tej samej daty (..... września 2007 roku) nadsyłając stosowne oświadczenie i dokumenty źródłowe charakteryzujące jego sytuację majątkową. Zatem dokumenty przesłane przez skarżącego do sprawy o sygn. II SA/Kr 673/07 zostały wykorzystane przez orzekającego w niniejszej sprawie. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura twórcza. Nie uzyskuje on żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego, gdyż w związku z ciężką chorobą ma zakaz jakiejkolwiek pracy. J.P. nadesłał zaświadczenie o dochodach, zaświadczenia Urzędu Gminy w P. oraz Urzędu Gminy ....... o dochodowości gospodarstwa rolnego, kserokopię rachunku za leczenie w prywatnym gabinecie lekarskim, paragony dotyczące zakupów lekarstw oraz kserokopie opakowań po lekarstwach z uwidocznioną na nich ceną. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie może przedłożyć rachunku za zabiegi w ............, za które zapłacił kwotę ..... zł oraz rachunku za wizytę w ........., która kosztowała .... zł, gdyż rachunki te nie zostały skarżącemu wydane. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 w/w ustawy). Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Przemawia za tym fakt, że skarżący, ze względu na wiek i stan swojego zdrowia, ponosi znaczne wydatki na zakup lekarstw oraz konieczne leczenie i stosowne zabiegi medyczne. Zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów z wysokością wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 250 zł, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości w sytuacji finansowej skarżącego mogłoby stanowić zbyt duże obciążenie. Stąd decyzja o zwolnieniu skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego w 1/2 części. Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w całości. Skarżący pobiera bowiem świadczenie emerytalne, które, choć nie jest wysokie, stanowi stałe źródło dochodu i przypada tylko na skarżącego (nie ma on bowiem nikogo na utrzymaniu). Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Należy także zauważyć, iż skarżący jest właścicielem majątku o znacznej wartości (dom, nieruchomość rolna), które pomimo, iż nie przynoszą żadnych dochodów (jak oświadczył skarżący), mogą stanowić zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli ich właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, zdaniem orzekającego udzielenie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od konieczności uiszczenia wpisu sądowego w 1/2 części stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).