II SA/Kr 677/06
WyrokWSA w Krakowie2007-10-22
Skład orzekający: Małgorzata Brachel-Ziaja, Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółdzielnia mieszkaniowa, będąca wieczystym użytkownikiem nieruchomości zabudowanych pawilonami handlowymi i innymi obiektami o charakterze użytkowym, może ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółdzielnia mieszkaniowa nie jest uprawniona do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jeśli nieruchomości te nie są zabudowane budynkami mieszkalnymi lub garażami, a jedynie pawilonami handlowymi i innymi obiektami o charakterze użytkowym. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. w art. 1 ust. 2 pkt 2 wyraźnie ogranicza to uprawnienie do spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży, a nie obiektów handlowo-usługowych.Stan faktyczny
Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego kilkunastu nieruchomości w prawo własności. Nieruchomości te były zabudowane pawilonami handlowymi, kioskami i innymi obiektami o charakterze użytkowym, a nie budynkami mieszkalnymi czy garażami. Organ pierwszej instancji odmówił przekształcenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółdzielnia wniosła skargę do sądu, argumentując, że nieruchomości te stanowią infrastrukturę towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu i powinny podlegać przekształceniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie WSA: Renata Czeluśniak WSA: Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej " " w na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala.
Decyzją Prezydenta Miasta O. z dnia...........2006r. znak........., na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 175, póz. 1459 ) i art. 104 k.p.a. - odmówiono przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[......]" w O. następujących nieruchomości położonych w O. :
1. pgr ............o pow.44 m2 i pgr ............o pow.363 m2, Kw nr ......... położonych przy ul............,
2. pgr ......... o pow.76 m2, .Kw nr............, położonej przy ul. ...........
3. pgr ..........o pow.82 m2 i pgr .............o pow.104 m2, Kw nr ........ położonych przy ul. ..........
4. pgr ......... o pow.185 m2,. Kw nr............., położonej przy ul. ..........
5. pgr ..........o pow.33 m2,.. Kw nr .......... położonej przy ...........,
6. pgr ..........o pow.175 m2, Kw nr .......... położonej przy ...........
7. pgr ..........o pow.23 m2, pgr ..........o pow.544 m2, pgr ........o pow.89 m2, pgr ........o pow.48.4 m2, pgr .........o pow.75 m2, pgr ..........o pow.251 m2, pgr .........o pow.311 m2, Kw nr.........., położonej przy ul. ..........
8. pgr ............o pow.427 m2, .Kw nr........., położonej przy ul. ..........
9. pgr ............o pow.338 m2 i pgr ..........o pow.322 m2 Kw nr ........ położonej przy ul. ........
10. pgr ............o pow.1598 m2, Kw nr ..........położonej przy ul..........,
11. pgr ...........o pow.195, pgr ........o pow.803, pgr ......o pow.26 m2 Kw nr ......... położone przy ul.........,
12. pgr ............o pow.39 m2 ..Kw nr.........., położona przy ul. .............
13. pgr ............o pow.2420 ...Kw nr ........... położona przy ul................,
14. pgr ............o pow.226 m2 Kw nr ......... położona przy ul..............,
15. pgr ......... o pow.450 m2, pgr ............o pow.90 m2, pgr ............o pow.245 m2, pgr ............o pow.456 m2, pgr ............o pow.527 m2, pgr ............o pow.689 m2 Kw nr ...........położone przy ul.............,
16. pgr ...........o pow.26 m2, Kw nr ............... położona przy ul...............,
17. pgr ..............o pow.710 m2, pgr ..........o pow.198 m2, pgr ............o pow.1518 m2, pgr .............o pow.132 m2, pgr ...........o pow.3 m2, pgr ...........o pow.428 m2, pgr ..........o pow.1021 m2, pgr ............o pow.721 m2 Kw nr ............ położone przy ul. ............
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[........]" w O. wystąpiła wnioskiem z dnia..........2005r., który wpłynął do urzędu.........2005r., o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powyższych nieruchomości, na zasadach określonych w ustawie z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Uzupełniając na wezwanie braki wniosku, w pismach z dnia...........2005r...........2005r. i...........2005r. wraz załącznikami Spółdzielnia podała sposób zagospodarowania działek objętych wnioskiem. Nieruchomości te określiła jako przeznaczone na realizację celów mieszkaniowych poprzez stworzenie infrastruktury towarzyszącej wielorodzinnemu budownictwu mieszkaniowemu stanowiącemu zasoby mieszkaniowe Spółdzielni, które obejmują tereny zajęte pod obiekty stanowiące wyłącznie jej własność oraz obiekty wybudowane przez osoby trzecie na gruntach dzierżawionych od Spółdzielni. Wyjaśniła też dodatkowo, że wniosek obejmuje grunty dzierżawione pod obiekty handlowo-usługowe wybudowane przez dzierżawców oraz grunty z lokalami użytkowymi Spółdzielni wraz z zapleczem. Spółdzielnia przedłożyła również kserokopie odpisów z ksiąg wieczystych dla
1
nieruchomości objętych wnioskiem, potwierdzających iż była ona użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu ..........2005r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zgodnie z art. 1 ustawy.
Umowy użytkowania wieczystego zawarte zostały ze Spółdzielnią w latach 60-tych, 70-tych i 80-tych, a ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło na podstawie obowiązujących wówczas przepisów, tj. ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, oraz przepisów wykonawczych do tych ustaw. Posiadane w użytkowaniu wieczystym nieruchomości Spółdzielnia zagospodarowała realizując osiedla mieszkaniowe wielorodzinne wraz z towarzyszącą infrastrukturą.
Zawiadomiona pismem z dnia .........2005r. w trybie art. 10 k.p.a. Spółdzielnia nie zgłosiła uwag i nie złożyła wniosków co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Zgodnie z przepisami art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, żądanie przekształcenia wymaga spełnienia przez użytkownika wieczystego łącznie następujących przesłanek - należało być użytkownikiem wieczystym w dniu 13.10.2005r. oraz uprawnionym podmiotem, m.in. spółdzielnią mieszkaniową, będącą właścicielem budynków mieszkalnych lub garaży. W niniejszej sprawie Spółdzielnia spełnia wymóg w zakresie posiadania prawa użytkowania wieczystego w dniu 13.10.2005r. Z informacji przekazanych przez Spółdzielnię wynika, że nieruchomości objęte wnioskiem nie mają charakteru mieszkalnych i nie są zabudowane garażami. Zgłoszone do przekształcenia nieruchomości gruntowe będące w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni zabudowane są pawilonami handlowymi, kioskami i innymi obiektami, w których znajdują się lokale o charakterze użytkowym.
W świetle przepisów ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz ustaleń dokonanych w ramach przeprowadzonego postępowania należy zatem stwierdzić, że nieruchomości objęte wnioskiem o przekształcenie nie podlegają przepisom tej ustawy.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła w terminie Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[.....] " w O. nie precyzując, jakiego rozstrzygnięcia się domaga.
W uzasadnieniu wskazano, że w ramach wykonywania prac związanych z realizacją ustawy z dnia 15.12.2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych Spółdzielnia dokonała podziału geodezyjnego nieruchomości gruntowych, m. in. również usytuowanych w O. na poszczególne mniejsze działki, wyodrębniając działki : zabudowane budynkami mieszkalnymi, pawilonami handlowymi, obiekty kotłowni osiedlowej etc. Działanie to miało na celu realizację powyższej wstępie ustawy ( wyodrębnienie nieruchomości mieszkaniowych, nieruchomości związanych z infrastrukturą mieszkaniową czyli nieruchomości stanowiących mienie wspólne członków Spółdzielni np. tereny dzierżawione pod pawilony handlowo-usługowe ). Część gruntów Spółdzielni dla których podjęto uchwały Zarządu o wyodrębnieniu lokali została wykupiona na własność. Pozostała część władana jest na zasadzie prawa użytkowania wieczystego.
Zdaniem Spółdzielni zaskarżona decyzja jest bezzasadna, ponieważ nie nastąpiła trwała zmiana sposobu użytkowego nieruchomości mieszkaniowych Spółdzielni - celem bowiem usadowienia w pobliżu bloków mieszkalnych m.in. piaskownic, placów zabaw, czy sklepików spożywczo-przemysłowych - jest zapewnienie mieszkańcom pełnej infrastruktury, pozwalającej na realizację statutowych celów Spółdzielni, czyli " zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczenie im samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu" ( Statut Spółdzielni § 3 ust. 1 ). Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
2
mylnie jest n ad interpretowany zapis art. 1 ust. pkt 2 w połączeniu z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zawężając możliwość przekształcenie użytkowania wieczystego na prawo własności wyłącznie do gruntów pod budynki mieszkalne i garaże. Artykuł 1 ust. 2 pkt 2 traktuje o podmiotach mogących wystąpić z wnioskiem o przekształcenie i enumeratywnie wymienia min. " spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych i garaży ". Jednakże ust. 2 art. 1 odsyła w swej treści do ust. 1 , gdzie jest mowa o " nieruchomościach zabudowanych na cele mieszkaniowej.." , a nie konkretnie na budynki mieszkaniowe, czy garaże, jak to przytacza w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji. Żaden przepis ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie wprowadza takiego zawężania do nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi lub garażami. Co więcej, w art. 1 ust.1 i 2 wprowadza się rozróżnienie mówiąc o nieruchomościach zabudowanych na cele mieszkaniowe i o spółdzielniach będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Stosując wykładnię " racjonalnego prawodawcy" trudno zgodzić się ze stanowiskiem o braku podstaw do ubiegania się przez Spółdzielnię o przekształcenie użytkowanie wieczystego działek ujętych w załączniku do odwołania w prawo własności. Ustawodawca literalnie odnosi się do nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe - a więc budynki wraz z infrastrukturą towarzyszącą, trudno bowiem wymagać, by osiedla mieszkaniowe zostały pozbawione chodników, placów zabaw, czy sklepików. Grunty władane przez Spółdzielnię na zasadzie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek są zabudowane niewielkimi pawilonami handlowymi stanowiącymi wyłącznie infrastrukturę towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu i mogą być również objęte wykupem na prawo własności w myśl cytowanej ustawy.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia........2006r. znak ............po rozpoznaniu powyższego dowołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2 pkt 2, w związku z art.1 ust.1 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 175, póz. 1459 ) - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Nawiązując w uzasadnieniu tej decyzji do zaskarżonego rozstrzygnięcia i zarzutów odwołania, w rozważaniach czynionych po zapoznaniu się zgromadzonym materiałem uznano za bezsporny ustalony w postępowaniu dowodowym stan faktyczny, co do okoliczności, że Spółdzielnia była użytkownikiem wieczystym wszystkich opisanych we wniosku działek w dniu 13.10.2005r., które nie są zabudowane budynkami mieszkaniowymi, ani garażami. Koncentrując dalej rozważania na spornej kwestii interpretacja prawa, a w szczególności art.1 ust.1 , 2 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wyjaśniono, że rozważając to zagadnienie należy sięgnąć do chronologii i logiki zmian dokonanych przez ustawodawcę w przepisach regulujących kwestie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Obowiązującą poprzednio w tym zakresie była ustawa z dnia 4.09.1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności , które utraciły moc na podstawie art. 9 analizowanej ustawy . W stosunku do uregulowania zakresu podmiotowego ustawy z dnia 29.07.2005r poprzednie regulacje miały zawężony charakter i dawały uprawnienie do żądania przekształcenia tylko osobom fizycznym. Zgodnie z art. 1 obowiązującej ustawy podmiotami, które obejmuje są tak osoby fizyczne, jak i osoby prawne - spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży ( art. 1 ust. 2 pkt 2 ). Został więc poszerzony krąg podmiotów objętych ustawą i uprawnionych do realizacji przekształcenia o spółdzielnie mieszkaniowe, lecz tylko te które są właścicielami wymienionych obiektów. Wyraźne wskazanie w ustawie przedmiotowego zakresu zawęża możliwość przekształcenia dla tej grupy podmiotów. W art. 1 ust. 1 ustawy mowa jest o " nieruchomościach zabudowanych na cele mieszkaniowe " , przy czym przepis ten odnosi się do osób fizycznych, zaś dopiero
3
kolejny, poszerza krąg podmiotów , które mogą starać się o przekształcenie o osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Ustawodawca wyraził zatem swoją wolę objęcia spółdzielni mieszkaniowych przywilejem uwłaszczenia użytkowanych nieruchomości, lecz tylko tych , które wymienił w ustawie.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia.........2006r. znak .........Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[......] " w O. zarzucała naruszenie przepisów prawa, w szczególności przepisów art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez jego wadliwą interpretację, jak również interesu prawnego skarżącej zobligowanej do pozyskania własności użytkowanych gruntów uchwałą najwyższego organu spółdzielni - Zebrania Przedstawicieli Członków. Spółdzielnia podnosiła też zarzut naruszenia art. 109 k.p.a. poprzez wadliwe doręczenie przedmiotowej decyzji.
W uzasadnieniu powyższego podniosła iż bezspornym w sprawie jest, że Spółdzielnia w ramach wykonywania prac związanych z realizacją przepisów ustawy z dnia 15.12.2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych dokonała podziału geodezyjnego nieruchomości gruntowych na poszczególne mniejsze działki. Część jej gruntów, dla których uprawomocniły się uchwały Zarządu o wyodrębnieniu lokali została wykupiona na własność, pozostała część jest władana na zasadzie użytkowania wieczystego. Wskazując dalej na treść wniosku, rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, a potem drugiej instancji i jego motywy, nie negując iż ustawodawca przywilejem uwłaszczenia użytkowanych nieruchomości objął tylko te enumeratywnie wymienione w ustawie podmioty podkreślała, że spór dotyczy interpretacji zwrotu " nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe", gdyż w treści ustawy to właśnie owa kategoria jest objęta przywilejem uwłaszczenia. W żadnym zapisie ustawy ustawodawca nie wskazuje literalnie, że przytaczane "cele mieszkaniowe" stanowi wzniesienie tylko wyłącznie budynków mieszkalnych, tak jak to uzależnia jako warunek konstytutywny i to bez podstawy prawnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na obszarze całego kraju nie spotka się osiedla mieszkaniowego , w którym istniałyby wyłącznie budynki mieszkalne. Wokół każdego zbiorowiska ludzkiego powstają bowiem place zabaw , chodniki, miejsca gromadzenia odpadków oraz drobne sklepiki, czy kioski ruchu. Gdyby przyjąć interpretacje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, to przepis ustawy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w odniesieniu do spółdzielni mieszkaniowych były martwym zapisem, zaś wykładnia racjonalnego prawodawcy kłóci się z takim stanowiskiem. Jeżeli spółdzielnie mieszkaniowe zostały włączone do kręgu podmiotów uprawnionych do wnioskowania o uwłaszczenie to w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych należy owe wnioski realizować. Skarżącą Spółdzielnia wystąpiła z wnioskiem o wykup przedmiotowych terenów działając w interesie ponad 12000 mieszkańców bloków Spółdzielczych usytuowanych w obrębie administracyjnym pozostającym pod władzą Prezydenta Miasta O. Działanie Prezydenta Miasta O. w postaci odmowy uwłaszczenia nieruchomości cechuje przekładanie partykularnych interesów kilku osób prowadzących działalność gospodarczą na terenie dzierżawionym od Spółdzielni, ponad interes członków Spółdzielni zagwarantowany umową o użytkowaniu wieczystym i statutem Spółdzielni powstałym w oparciu obowiązujące przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa spółdzielczego. Odmowa uwłaszczenia przedmiotowych nieruchomości wydana w formie decyzji przez Prezydenta Miasta O. podtrzymana następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ma podłoże nie w przestrzeganiu przepisów ustawowych , a zamiar odebrania tychże gruntów od użytkownika wieczystego, bowiem w Sądzie Rejonowym w O. Gmina O. wniosła pozew o częściowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntów. W chwili obecnej postępowanie przed
4
sądem cywilnym jest zawieszone. Ponadto w analogicznej sytuacji faktycznej Gmina C. wyraziła zgodę na wykup terenów dzierżawionych na podstawie umów użytkowania wieczystego przez Międzyzakładową Spółdzielnię Mieszkaniową " [.....] ". Reasumując te wywody mające świadczyć o zasadności skargi podkreślała, że Spółdzielnia jest podmiotem uprawnionym do żądania przekształcenia użytkowania wieczystego na własność, wniosek dotyczy nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, czyli związane z infrastrukturą osiedla mieszkaniowego pozwalającego jego mieszkańcom na realizowanie swoich celów mieszkaniowych i związanych z tym potrzeb, a nie sensu stricte budynkami mieszkaniowymi jak podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie niewłaściwego doręczenia decyzji skarżąca wskazywała na treść art. 109 k.p.a. podając, że Burmistrz Miasta Z. nie był stroną w sprawie ...............
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosła o jej oddalenie, prezentując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazywało dodatkowo spornej kwestii, że bezpośrednim celem ustawowym stosowanej regulacji było odniesienie się tylko do " zabudowy mieszkaniowej "Trudno podzielić stanowisko skarżącej , że " celem mieszkaniowym" jest oddanie przez nią w dzierżawę użytkowanej wieczyście nieruchomości z przeznaczeniem jej na działalność handlową, czy nawet place zabaw , chodniki i inne . Żaden przepis ustawy nie daje podstaw do takiej interpretacji zwłaszcza, że jest to ustawa szczególna, która nie może być interpretowana rozszerzające . Stosując wykładnię normatywną można posłużyć się definicją z art. 680 § 1 k.c. odnoszącą się do potrzeb mieszkaniowych małżonków realizowanych w mieszkaniu lub definicji lokalu jako lokalu służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ( art.2 ust 1 pkt.4 ustawy z 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Również wykładnia gramatyczna nakazuje rozumieć "cele mieszkaniowe" jako lokale mieszkalne, a nie chodniki, place zabaw czy sklepy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm.-oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sprawie niniejszej obejmuje ona zaskarżona i poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji.
Mając na uwadze treść tych orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, skargę za bezzasadną.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[.....]" w O. , która domagała się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w nim wymienionych nieruchomości w prawo własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 29.07.2005r. o przekształceniu prawa
5
użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 175, póz. 1459 ). Ustalenia zawarte w kontrolowanych aktach administracyjnych oraz treść odpowiedzi na skargę , jak również stanowisko prezentowane w odwołaniu i skardze pozwalają na uznanie za bezsporne okoliczności stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Te bezsporne ustalenia dokonane na podstawie zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, jako nie budzące zastrzeżeń także ze strony Sądu, pozostają poza szerszymi rozważaniami.
Wbrew zarzutom skargi prezentowana w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej ocena prawna stanu faktycznego nie narusza prawa.
Zgodnie z treścią art. 1. :
1. Osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.
2. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić:
1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego;
2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży.
3. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.
4. Przepis ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które nabyły udział w użytkowaniu wieczystym po dniu wejścia w życie ustawy.
5. Osoby, o których mowa w ust. 1-4, mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości do dnia 31 grudnia 2012 r.
Przeprowadzenie wykładni językowo logicznej oraz uwzględnienie dodatkowo zasad wykładni systemowej na gruncie prawa cywilnego , do którego należy prawo własności i prawo użytkowania wieczystego , czy także wykładni funkcjonalnej, prowadzi do następujących wniosków.
Jak wynika z treści 4 ust. 1 regulacja w nim zawarta odnosi się wyłącznie do osób fizycznych, będących w chwili wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi na stepujących nieruchomości: a/ ruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe; b/ nieruchomości zabudowanych garażami;
c/ nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe i garażami - na co wskazuje użycie w stosownym fragmencie zdania spójnika " lub ", stanowiącego alternatywę zwykłą, d/ nieruchomości niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę, o której wyżej mowa w pkt a/ - c/;
e/ nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.
Pozostawiając poza szczegółowymi rozważaniami w stanie faktycznym niniejszej sprawy dalszą analizę dotyczącą sytuacji osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości rolnych, należy zwrócić uwagę na wprowadzone w art. 4 ust. 1 rozróżnienie
6
nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe od nieruchomości zabudowy garażami. Przez "nieruchomości " w języku potocznym rozumie się dobra nieruchome, nieprzenośne jak : place, budynki, lasy, majątki ziemskie ( Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, t. II, str. 357, PWN W-wa 1979 ). Zgodnie z art.46 § 1 k.c. -nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Użycie art. 4 ust. 1 w stosunku do nieruchomości przymiotnika "zabudowane,, naprowadza, że mowa w nim o nieruchomościach gruntowych, z pominięciem mogących stanowić odrębny przedmiot własności budynków, czy nieruchomości lokalowych. Do analogicznych wniosków prowadzi fakt, że przepis ten mówi o prawie użytkowania nieruchomości, które stosownie do art. 232 k.c. art. 233k.c. i art. 235 kc dotyczy tylko gruntów , zaś odnośnie nieruchomości lokalowych nadto treść art. 4 ust.2 pkt 1, gdzie odrębnie mowa między innymi o osobach fizycznych będących właścicielami lokali. Takie rozumienie pojęcia nieruchomości funkcjonuje również na gruncie przepisów ustawy z dnia 21.081997r. o gospodarce nieruchomościami.
W języku potocznym czasownik "mieszkać,, znaczy zajmować jakiegoś pomieszczenia, lokal, dom, zaś przymiotnik " mieszkaniowy " oznacza - odnoszący się do mieszkania ( Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, t. M, str. 162 i 163, PWN W-wa 1979 ). Podobne rozumienie tych pojęć funkcjonuje na gruncie języka prawnego w prawie cywilnym ( art. 25-28 k.c., 6801k.c. ustawa ). Także uwzględniając treść art. 4 ust. 1 nie istnieją przesłanki do rozszerzającej wykładni pojęcia " cele mieszkaniowe ". Uznanie bowiem, że obejmuje one znajdującą się na odrębnych nieruchomościach infrastrukturę techniczną budynków mieszkalnych jako obiektów budowlanych w rozumieniu art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21.081997r. o gospodarce nieruchomościami, jak również tak zlokalizowane place zabaw , chodniki, miejsca gromadzenia odpadków oraz drobne sklepiki, czy kioski ruchu , czyniłoby zbędnym wyodrębniania w przepisie garaży, które należą tego rodzaju obiektów towarzyszących zabudowie mieszkaniowej.
Artykuł 4 ust. 2 stanowi uzupełnienie powyższej regulacji . Przepis ten winny być czytany zgodnie z jego brzmieniem, a także z uwzględnieniem wyżej podanej wykładni pojęć, względnie nie budzącej w sprawie niniejszej kontrowersji terminologii języka prawnego z zakresu prawa cywilnego co do znaczenia takich terminów jak : osoby fizyczne, osoby prawne, własność, udział w nieruchomości. Przepis ten wskazuje jako podmioty uprawnione do żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości również : 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Wymienionym w tej regulacji podmiotom , którym przysługuje prawo użytkowania wieczystego została przypisana w każdym z punktów dodatkowa kwalifikacja. Uwzględniając powyższe oraz względy znaczeniowe i logiczne należy zatem uznać, że przysługujące im uprawnienia do żądania przekształcenia prawa użytkowania nieruchomości wieczystego w prawo własności nieruchomości, o których mowa w ust. 1 wiąże się z tą właśnie kwalifikacją . Osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali uprawnione są zatem do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności tych nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub garaży, w których z własnością lokali związany jest udział w użytkowaniu wieczystym gruntu, natomiast spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży są uprawnione do żądania takiego przekształcenia co do nieruchomości , na których obiekty te zostały wzniesione. Prezentowana wyżej wykładnia odpowiada też względom celowości , które w wypadku spółdzielni polegają na likwidacji stanu wielości zbliżonych treścią praw podmiotowych jakie dotyczą jednej nieruchomości.
Stan faktyczny i spór w niniejszej sprawie nie dotyczy wykładni lub stosowania przepisów zawartych w art. 1 ust. 2-5, stąd rozważania dotyczące tej problematyki należy uznać za bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, orzeczono jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a., uwzględniając nadto iż w aktach brak dowodu doręczenia decyzji Burmistrzowi Gminy Z.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło