II SA/Kr 678/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. i J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 marca 2012 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości p o s t a n a w i a zwolnić M. B. od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. i J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 marca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. We wniosku uczestniczka postępowania oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w niepełnym wymiarze. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom oraz nieruchomość wielkości 17 arów we współwłasności z T. i J. S.. Strona nie deklaruje posiadania oszczędności, jak również przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wniosek o przyznanie prawa pomocy M. B. uzasadniła faktem, że nie otrzymuje nawet minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z tego względu nie stać jej na ponoszenie kosztów sądowych, ani opłacenie prywatnie pełnomocnika. Strona ponosi koszty biletu miesięcznego związanego z dojazdem do pracy w kwocie 140 zł, opłaca energię elektryczną w kwocie 127,32 zł, na środki czystości przeznacza kwotę 50 zł, na leki 50 zł, gdyż na więcej jej nie stać. Ponosi także koszty kserokopii 20 zł w związku ze sprawami toczącymi się przed sądem. Pozostałą część dochodu strona przeznacza na skromną żywność. Do wniosku wnioskodawczyni załączyła kopie następujących dokumentów: sześciu odcinków płatności za energię elektryczną za okres od 3 września 2012 roku do 29 stycznia 2012 roku, dwóch faktur za leki: z dnia 10 września 2012 roku na kwotę 17,04 zł i z dnia 24 września 2012 roku na kwotę 25,95 zł, faktury za usługę ksero z dnia 4 września 2012 roku na kwotę 9,50 zł oraz decyzji z dnia 12 stycznia 2012 roku w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2012 rok. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy M. B. przesłała kopię zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2011 oraz paska płacowego ZUS RMUA za okres od 1 do 30 września 2012 roku.. Strona wyjaśniła, że wydanie zaświadczenia przez pracodwacę o wysokości wynagrodzenia nie jest możliwe w terminie 7 dni, bowiem sekretariat działa tylko dwa dni w tygodniu. Kopii umowy o pracę strona nie może przedstawić, gdyż strona przeciwna, T. S., używa jej dokumentów w celu szantażowania M. B. w innych postępowaniach prowadzonych w sądach. Wszystkie dane wynikające z umowy o pracę są zawarte w RMUA. Strona podniosła, iż o wysokości ponoszonych wydatków oświadczyła w złożonym formularzu "PPF". Na opał jej nie stać, bowiem nie ma 800 zł, aby kupić tonę węgla do ogrzania jednego pokoju, w którym jest stary piec kaflowy sprzed 35 lat. Gazu, ani centralnego ogrzewania wnioskodawczyni nie posiada. Nie dysponuje ona także innymi rachunkami bankowymi, poza rachunkiem w BGŻ, na który wpływa wykazane w RMUA wynagrodzenie miesięczne. Strona nie posiada możliwości przedłożenia wyciągów obrazujących historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, bowiem musi ponieść z tego tytułu dodatkowe koszty, a sąd może wystąpić do banku beż żadnych dodatkowych opłat. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a więc możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. W niniejszej sprawie M. B. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie orzekającego M. B. uwiarygodniła w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za taką decyzją przemawiał fakt, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest wynagrodzenie za pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy (3/4) w wysokości netto 855,39 zł (dane za miesiąc wrzesień 2012 roku). Uzyskiwane środki z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych strony, nie ma ona zatem możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że strona spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).