II SA/Kr 680/16
WyrokWSA w Krakowie2017-04-28
Skład orzekający: Beata Łomnicka, Krystyna Daniel, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać utrzymana w obrocie prawnym bez załącznika graficznego precyzującego przebieg inwestycji i obszar ograniczenia?Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, musi zawierać załącznik graficzny precyzujący przebieg inwestycji i obszar ograniczenia. Brak takiego załącznika, zwłaszcza gdy organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji wraz z jej załącznikami, stanowi istotne naruszenie prawa procesowego, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z tego powodu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi L.B. na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele przebudowy gazociągu wysokiego ciśnienia. Skarżąca kwestionowała charakter inwestycji jako celu publicznego, prawidłowość rokowań oraz brak precyzyjnego określenia zakresu ograniczenia. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, ale sam wydał decyzję zezwalającą na realizację inwestycji, jednocześnie umarzając postępowanie w zakresie przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego i odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: st.sek. sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej L. B. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta C. decyzją z 17 listopada 2015 r., na podstawie art. 124 ust. 1,6, 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) na wniosek [....] Sp. z o. o. orzekł:
- w punkcie 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w T. — miasto, obręb nr [....] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [....] o pow. 0,1278 ha, stanowiącej własność L.B. , dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą [....] , przez udzielenie zezwolenia na realizację zadania inwestycyjnego [....] Sp. z o. o. w W. pn. "Przebudowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN150 CN 2,5 MPa relacji Dulowa — Oświęcim odcinek
Trzebinia miasto — SRP Górka Miasto"; zgodnie z zakresem oznaczonym
na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik do decyzji
oraz zgodnie z uchwałą nr XIII/126/VI/2011 Rady Miasta Trzebini z 9 września 2011r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Śródmieście — Centrum w Trzebini. Zezwolenie obejmuje prawo wstępu na w/w nieruchomość na okres 21 dni roboczych celem wykonania budowy gazociągu oraz na czas utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną oznaczoną na w/w załączniku do decyzji. W strefie kontrolowanej nie wolno wznosić budynków, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji;
- w punkcie 2 o zobowiązaniu [....] Sp. z o. o. w W. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu inwestycji wymienionej w ust. 1, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania;
- w punkcie 3 o zobowiązaniu [....] Sp. z o. o. w W. do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie zezwolenia w formie protokolarnego ich opisu, dokonanego z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i stron postępowania oraz przedłożenia Staroście
C. protokołu w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na
nieruchomości wraz z opinią rzeczoznawcy majątkowego określającego
wartość poniesionych szkód i zmniejszenia się wartości nieruchomości;
- w punkcie 4 o tym, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej — na wniosek Starosty C.
- w punkcie 5 o tym, że obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust 1, podlega egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 10 sierpnia 2015 r., wpłynął wniosek od [....] w W. o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jw. Wnioskodawca zwrócił się o wydanie decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na to, iż właściciel tj. L.B. nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości. Z wniosku oraz dołączonych do wniosku załączników wynika, iż mimo kilkunastu prób kontaktu z -właścicielką nieruchomości pisemnych i telefonicznych właścicielka nie zajęła stanowiska. Jedynie notatka służbowa z [....] września 2014 r., informuje, że właścicielka nieruchomości przeanalizuje proponowaną trasę gazociągu i przekaże w formie pisemnej swoje stanowisko, czego jednak nie uczyniła.
Organ wyjaśnił, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje w związku z realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającego na udostępnieniu nieruchomości na czas budowy i utrzymania przewodów i urządzeń służących przesyłania lub dystrybucji gazu.
Wg wnioskodawcy budowa gazociągu na przedmiotowej nieruchomości będzie wynosić około 21 dni roboczych (rury stalowe - stal kl. B wg PN-EN 10208-2:2011 wraz z przywróceniem nieruchomości do stanu poprzedniego), zajmując pas o szerokości 6m, co stanowi 0,0279 ha. W okresie eksploatacji ilość pozostawionego w ziemi uzbrojenia wyniesie 46,50 m. Przewidywany czas eksploatacji gazociągu wyniesie 50 lat. Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia przewiduje strefę kontrolowaną zależną od średnicy rury przewodowej. Dla projektowanej inwestycji strefa ta wyniesie 4m, tj. po 2 m od osi gazociągu. W strefie tej nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. Dla przedmiotowej działki strefa ta wynosi 0,0186 ha.
Projektowany gazociąg jest modernizacją istniejącej sieci gazowej, która z uwagi na długi czas eksploatacji może w przyszłości doprowadzić do zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Modernizacja sieci poza zapewnieniem większego bezpieczeństwa, zmniejsza w znacznym stopniu ograniczenia wynikające z istnienia tej sieci — obecna strefa kontrolowana wynosi 40 m (po 20 m od osi gazociągu), natomiast zgodnie z aktualnymi przepisami strefa kontrolowana nowobudowanego gazociągu wyniesie jedynie 4 m (po 2 m od osi gazociągu). Powyższa modernizacja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Projektowany gazociąg został oznaczony czarną pogrubioną, ciągłą linii, strefa kontrolowana projektowanego gazociągu oznaczona została zieloną, przerywaną linią (załącznik do decyzji nr 12).
Odwołanie od decyzji złożyła L.B. podnosząc, że decyzja Starosty C. narusza art. 64 ust. 1 – 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podniosła, że nie zgadza się na ustalenie przebiegu nowo projektowanego gazociągu, albowiem trasa nowo projektowanego gazociągu, w sposób istotny narusza jej własność. W ocenie odwołującej, inwestycja nie ma charakteru celu publicznego, a to z uwagi na fakt, iż jest realizowana przez podmiot prywatny. Gdyby zaś uznać, że inwestycja ma charakter publiczny to winna zostać zrealizowana na niezagospodarowanych gruntach, należących do gminy. Ponadto, w decyzji nie ma mowy o likwidacji infrastruktury starego gazociągu, jak i studzienki odpowietrzającej posadowionej na terenie działki [....] , w związku z czym wielkość zajętej działki nie zmniejszy się, a powiększy się w stosunku do stanu obecnego. Sprzeczne z prawem jest udzielenie pozwolenia na wstęp na działkę, bez ścisłego określenia ograniczenia obszaru działki nr [....] na jaki przysługuje wstęp, a także udzielenie pozwolenia nie tylko na wstęp na okres 21 dni roboczych w celu wykonania gazociągu, ale również na czas utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną tj. 2 metry od osi gazociągu. Stanowisko takie jest sprzeczne z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z 14 grudnia 2015 r. (sygn. III CZP 88/15) wskazał, że obszar strefy kontrolowanej określonej w § 10 w związku z § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640) oraz w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, nie pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu (art. 3051 k.c.) ustanowioną dla gazociągu wybudowanego przed dniem 12 grudnia 2001 r. Skoro zatem organ pozwolił na wstęp na nieruchomość również w celu utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną, to odwołująca została de facto pozbawiona prawa własności dotyczącej części działki zajętej pod tzw. strefę kontrolowaną, gdyż nie może się nawet domagać ustanowienia służebności przesyłu dot. całego zajętego obszaru.
Wojewoda [....] decyzją z 18 marca 2016 r., znak: [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł:
- w punkcie 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w T. -miasto, obręb [....] , oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [....] o pow. 0,1278 ha, stanowiącej własność L.B. , objętej księgą wieczystą nr [....] , poprzez udzielenie zezwolenia na realizację zadania inwestycyjnego [....] Sp. z o.o. w W. pn. "Przebudowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 150 CN 2,5 MPa relacji Dulowa - Oświęcim odcinek Trzebinia miasto – SRP Górka Miasto", zgodnie z zakresem oznaczonym na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik do ww. decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. oraz zgodnie z uchwałą nr XIII/126/VI/2011 Rady Miasta Trzebini z 9 września 2011 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Śródmieście — Centrum w Trzebini. Zezwolenie obejmuje prawo wstępu na przedmiotową nieruchomość na okres 21 dni roboczych celem wykonania budowy gazociągu oraz na czas utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną oznaczoną na ww. załączniku do decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. W strefie kontrolowanej nie wolno wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji;
- w punkcie 2 o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji Starosty C. dotyczącym zobowiązania [....] Sp. z o.o. w do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót związanych z ww. inwestycją, a w przypadku jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania (punkt 2 decyzji Starosty C. ) oraz do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie udzielonego zezwolenia w formie protokolarnego opisu, dokonanego z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i stron postępowania, który następnie miał być przedłożony Staroście C. w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na nieruchomości wraz z opinią rzeczoznawcy majątkowego określającą wartość poniesionych szkód i zmniejszenia się wartości nieruchomości (punkt 3 decyzji Starosty C).
W uzasadnieniu organ II instancji, odwołując się do treści art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślił, iż ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości, od spełnienia dwóch ściśle określonych przesłanek: tego aby zezwolenie zgodne było z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz tego aby wystąpienie z wnioskiem o wydanie ww. decyzji, dany podmiot poprzedził przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań mających na celu udostępnienie przez tą osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie przesłanka przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości została spełniona. Do wniosku złożonego przez spółkę [....] Sp. z o.o. załączono pismo stanowiące notatkę ze spotkania w terenie w dniu 30 września 2014 r. pełnomocnika inwestora z właścicielką działki nr [....] w którym pełnomocnik nie uzyskał zgody właścicielki na przeprowadzenie prac związanych z planowaną budową nowego gazociągu, natomiast L.B. odnosząc się do przedstawionych założeń inwestycji zadeklarowała, iż w tym zakresie udzieli odpowiedzi pisemnej w terminie 14 dni, niemniej takiej odpowiedzi strona nie udzieliła. Ponadto pisma z: 3 marca 2015 r., 27 kwietnia 2015 r. oraz 16 września
2016 r. kierowane do L.B. w których wystąpiono do właścicielki przedmiotowej nieruchomości z prośbą o wyrażenie zgody na budowę gazociągu na działce nr [....] , pozostały bez odpowiedzi. Warunek przeprowadzenia rokowań w trybie art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami został spełniony. Z kolei § 29 ust 5 uchwały nr XIII/126/VI/2011 Rady Miasta Trzebinia z 9 września 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Śródmieście -Centrum w Trzebini przewiduje, iż na terenach zabudowy mieszkaniowo-usługowej (MU4) obejmującym przedmiotową działkę, przeznaczeniem dopuszczalnym są urządzenia infrastruktury technicznej związane z obsługą i zagospodarowaniem terenu zatem ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodne z planem miejscowym. Planowana inwestycja jest realizacją celu publicznego o zasięgu lokalnym.
Zatem, zdaniem organu odwoławczego, należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależniające udzielenie przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, że właścicielka nie podejmując rokowań oraz nie zajmując na tym etapie żadnego stanowiska w formie pisemnej niejako sama zrezygnowała z możliwości przedstawienia własnych argumentów związanych z planowaną inwestycją. Projektowany gazociąg jest modernizacją istniejącej sieci gazowej, której elementy już przebiegają przez działkę nr [....] i jest ona w związku z jej długotrwałą eksploatacją narażona na awarie mogące zagrażać zdrowiu i życiu ludzkiemu. Ponadto modernizacja ww. sieci znacząco zmniejsza ograniczenia wynikające z jej istnienia z uwagi na zmniejszenie istniejącej strefy kontrolowanej. Niedogodności związane z użytkowaniem przedmiotowej nieruchomości zostaną po uruchomieniu nowego gazociągu wydatnie zmniejszone, co umożliwi właścicielce swobodniejsze planowanie zagospodarowania nieruchomości. Zwiększy się również bezpieczeństwo użytkowe ww. gazociągu.
W zakresie uchylenia postanowień zawartych w punkcie 2 i 3 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił z kolei, że obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, czy też zapłaty odszkodowania wynika z mocy samego prawa (art. 128 ust. 4 ugn), a tym samym brak jest podstaw do orzekania w tym zakresie przez organy administracyjne. Ponadto obowiązujące przepisy prawa nie przewidują umocowania dla nakładania przez organy administracji w omawianej sytuacji obowiązku inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie udzielonego zezwolenia w formie protokolarnego opisu, dokonanego z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i stron postępowania.
L.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [....] , jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, domagając się stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa lub ewentualnie uchylenia obu zaskarżonych decyzji w całości oraz domagając się przeprowadzenia dowodu z dokumentów, a to uchwały nr XIII/VI/2011 Rady Miasta Trzebini z 9 września 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i pisma Urzędu Miasta w Trzebini z 22 grudnia 2015 r. kierowanego do [....] Pracownia [....] w Z. , a także przesłuchania w charakterze świadka G.B. oraz w charakterze strony – skarżącej na okoliczność przebiegu rozmów oraz ustaleń dokonanych podczas wizji lokalnej na działce nr [....] w T. Wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej organy administracyjne obu instancji naruszyły:
- zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 kpa poprzez działanie organów administracji wbrew przepisom prawa, naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez np. niezawiadamianie skarżącej lub ustanowionego w sprawie pełnomocnika o podjętych w sprawie czynnościach oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędne stosowanie przepisów prawa lub też dokonywanie takiej wykładni stosowanych przepisów, która nie odpowiadała zarówno stanowi faktycznemu sprawy jak i była sprzeczna z zasadami prawidłowej i logicznej wykładni zastosowanych przepisów;
- zasadę prawdy obiektywnej (materialnej) wyrażoną w art. 7 kpa, poprzez nie podjęcie jakichkolwiek starań (np. przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, przesłuchania świadków oraz skarżącej, zebrania dokumentów) celem zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli w tym skarżącej, co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i wydaniem błędnych decyzji przy dokonaniu nieprawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego,
- zasadę pogłębiania zaufania organów administracji publicznej do uczestników postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania jednostronnie zgodnie z żądaniem jednej strony - wnioskodawcy, bezrefleksyjnie przyjmując wynikające z pism wnioskodawcy fakty, co skutkowało zaniechaniem dokonania choćby z urzędu zebrania niezbędnego do wydania decyzji materiału dowodowego;
zasadę udzielania informacji wyrażoną w art. 9 kpa poprzez nieudzielanie informacji
(wyjaśnień i wskazówek), w szczególności w sposób należyty i wyczerpujący co do
okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i
obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zwłaszcza aby
strony lub inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody na skutek
nieznajomości prawa, co skutkowało zaniechaniem przeprowadzenia jakiegokolwiek
postępowania dowodowego, w tym rozprawy administracyjnej, przy czym podkreślenia
wymaga fakt iż pełnomocnik skarżącej na żadnym etapie postępowania nie był
informowany, a tym bardziej zawiadamiany o jakichkolwiek czynnościach, co stanowi
również naruszenie art. 40 § 2 kpa;
zasadę wysłuchania stron wyrażoną w art. 10 § 1 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz przesłuchania świadków lub uczestników postępowania, co miało wpływ na wadliwe dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy i ostatecznie na wydanie błędnych decyzji;
zasadę wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy wyrażoną w art. 11 kpa, poprzez brak stosownych pouczeń stron w tym zakresie;
zasadę dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 kpa poprzez wydanie przez organ administracyjny II instancji decyzji uchylającej decyzję organu administracyjnego I instancji w całości oraz wydanie samoistnego rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącej wbrew zasadzie wyrażonej w art. 139 kpa, w sytuacji gdy punkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji Starosty C. nie naruszał rażąco zarówno prawa jak i interesu społecznego, a wręcz przeciwnie był zgodny z prawem (punkt 2) oraz interesem skarżącej w sytuacji ewentualnego utrzymania się w mocy decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej, położonej w T. (punkt 3).
Skarżąca argumentowała, że art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ogóle nie powinien mieć zastosowania w rozstrzyganym stanie faktycznym, gdyż zgodnie z art. 112 ust. 1 przepisy rozdziału 4 - Wywłaszczanie nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124 ust. 1b, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie sposób uznać przeznaczenia nieruchomości skarżącej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego za odpowiadające celowi publicznemu, o którym mowa w art. 112 ust. 1.
W ocenie skarżącej, inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego, organy administracji publicznej nie poczyniły żadnych ustaleń odnośnie wskazania czy urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków o których mowa w art. 143 ust. 1 ugn, a tym samym do dokonania ustalenia iż inwestycja na której zrealizowanie chciały ograniczyć prawo własności skarżącej nosi znamiona celu publicznego, a skoro tak to oba organy administracji publicznej naruszyły przepis art. 124 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 2 ugn przy zastosowaniu art. 143 ust. 2 ugn. Nie ma również charakter celu publicznego z uwagi na fakt, że jest realizowana przez podmiot prywatny.
Skarżąca zaznaczyła, że istniejący gazociąg wysokoprężny został wybudowany w latach 50-tych ubiegłego stulecia, pomimo sprzeciwu ówczesnych właścicieli, a poprzedników prawnych skarżącej, w jedynym tylko celu jakim było dostarczenie paliwa gazowego do nieistniejących już dziś [....] w T. , nigdy zaś powyższy gazociąg nie służył zaspokajaniu celów ogółu nawet lokalnej społeczności co można byłoby uznać za cel publiczny, czy też tym bardziej nie służył celom o których mowa w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a to celom związanym z obsługą i zagospodarowaniem terenu.
Zarzuciła, że organy dokonały błędnych ustaleń odnośnie przeprowadzenia w sprawie negocjacji czy też rokowań. Przedstawiciel inwestora nie zaproponował bowiem właścicielce niczego, w zamian żądając dla siebie prawa wstępu na nieruchomość skarżącej. Nie był również skłonny do jakichkolwiek ustępstw w swoim żądaniu, pomimo zgłaszanych ustnie przez skarżącą i jej męża G.B. postulatów odnośnie przesunięcia trasy przebiegu gazociągu poza działkę nr [....] lub też przeprowadzenie jego przebiegu w granicy z działką nr [....] , aby zminimalizować uciążliwość, nie dokonał stosownych korekt, a przynajmniej w stopniu, który mógłby zadowolić właścicielkę nieruchomości nr [....] . Przedstawiciel inwestora nie ustosunkował się również do podnoszonych ustnie kwestii związanych z usunięciem starego gazociągu wysokoprężnego, w tym studzienki odpowietrzającej usytuowanej na działce nr [....] , a także do kwestii odszkodowania za niemożność całkowitego korzystania z nieruchomości położonej w samym centrum T.,
Dalej skarżąca nadmieniła, że organy całkowicie pominęły fakt, iż pismem z 22 grudnia 2015 r. Naczelnik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami zwrócił się do wnioskodawcy o przesunięcie projektowanej sieci gazowej na działce [....] w T. jak najbliżej z działką [....] , a to z uwagi na fakt iż projektowana sieć gazowa przebiega przez środek przeznaczonej do sprzedaży działki gminnej [....] , co powoduje ograniczenie jej wykorzystania i obniża jej wartość.
Zauważyła, że organ II instancji uchylił decyzję Starosty C. w całości, której integralną częścią był załącznik nr 12 (mapka przedstawiającą przebieg proponowanej trasy gazociągu wysokoprężnego oraz wielkość stref ochronnych itp.), a tym samym należy uznać, iż orzekając samodzielnie nie mógł się powołać na ustalenia wynikające z treści tej mapki. Powyższe powoduje iż organ administracji publicznej II instancji nie dochował wymogu ścisłego określenia przebiegu inwestycji i zakresu uszczuplenia władztwa właściciela, który wynika z art. 124 ugn, co powoduje iż tak wydana decyzja stanowi uchybienie przepisom prawa, w szczególności biorąc pod uwagę jej niedookreśloność Poza nie wskazaniem w sposób precyzyjny ram terytorialnych w jakich ograniczeniu miałaby ulec sfera władztwa właścicielki działki nr [....] organy obu instancji w swoich decyzjach nie wskazały również w sposób jasny i precyzyjny ram czasowych w jakich miałoby nastąpić ograniczenie władztwa skarżącej. W szczególności nie określiły w sposób precyzyjny co to znaczy "na czas utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną". Podobnie niedookreślone w obu zaskarżonych decyzjach zostały poczynione względem właściciela działki nr [....] zakazy. Przytoczyła uchwałę Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2015 r., sygn. III CZP 88/15.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 p.p.s.a
Skarga jest zasadna jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [....] z 18 marca 2016 r. uchylająca decyzję organu I instancji w całości i orzekająca w punkcie 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w T. -miasto, obręb [....] , oznaczonej jako działka ew. nr [....] przez udzielenie zezwolenia na realizację zadania inwestycyjnego [....] Sp. z o.o. w W. pn. "Przebudowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 150 CN 2,5 MPa relacji Dulowa - Oświęcim odcinek Trzebinia miasto – SRP Górka Miasto", zgodnie z zakresem oznaczonym na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik do ww. decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. oraz zgodnie z uchwałą nr XIII/126/VI/2011 Rady Miasta Trzebini z 9 września 2011 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Śródmieście — Centrum w Trzebini. Zezwolenie obejmuje prawo wstępu na przedmiotową nieruchomość na okres 21 dni roboczych celem wykonania budowy gazociągu oraz na czas utrzymania gazociągu zgodnie z wyznaczoną strefą kontrolowaną oznaczoną na ww. załączniku do decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. W strefie kontrolowanej nie wolno wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji.
W punkcie 2 organ odwoławczy orzekł umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. dotyczącym zobowiązania [....] Sp. z o.o. w do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót związanych z ww. inwestycją, a w przypadku jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania (punkt 2 decyzji Starosty C. ) oraz do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie udzielonego zezwolenia w formie protokolarnego opisu, dokonanego z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i stron postępowania, który następnie miał być przedłożony Staroście C. w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na nieruchomości wraz z opinią rzeczoznawcy majątkowego
określającą wartość poniesionych szkód i zmniejszenia się wartości nieruchomości (punkt 3 decyzji Starosty C. ).
Postawę materialno-prawną skarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 124 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm., dalej w skrócie u.g.n.) Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Na wstępie, w związku z zarzutami skargi, należy wskazać, że zasadnym okazał się zarzut wydania skarżonej decyzji z pominięciem dokładnego rozstrzygnięcia o usytuowaniu przedmiotowego gazociągu. O ile bowiem decyzja organu I instancji z 17 listopada 2015 r. zawierała załącznik graficzny Nr 1 (stanowiący jej immanentną część,) obrazujący dokładny przebieg gazociągu na terenie działki nr [....] wraz ze strefą kontrolną, o tyle w decyzji Wojewody [....] z 18 marca 2016 r. brak takiego załącznika. Jak wskazano, organ odwoławczy działając w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. uchylił decyzję pierwszej instancji w całości i orzekł co do istoty w punkcie 1, natomiast umorzył postępowanie w pozostałym zakresie orzeczonym w decyzji Starosty. Co prawda, w punkcie 1 swojej decyzji Wojewoda [....] odwołał się do załącznika graficznego do decyzji Starosty C. z 17 listopada 2015 r. to jednak załącznik ten został przez niego organ odwoławczy działający na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skutecznie wyeliminowany z obiegu. Znajduje to potwierdzenie w skarżonej decyzji, która nie zawiera reformatoryjnego wyrzeczenia w tym zakresie, brak także wskazania, iż decyzja II instancji zawiera załącznik graficzny. Należy podkreślić, że brak załącznika graficznego w decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości stanowi istotne uchybienie prawu, gdyż dopiero załącznik graficzny, który zawiera dokładny zakres i przebieg inwestycji przez nieruchomość, do której organ wydał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. pozwala ocenić jej prawidłowość. Należy pamiętać, że z przepisu art. 124 ust. 1 wynika wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skoro zatem decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma być zgodna z planem miejscowym lub z decyzją lokalizacyjną również w zakresie obszaru ograniczenia, to także z tego względu musi zawierać precyzyjne rozstrzygnięcie co do obszaru zajętej nieruchomości. Zbadanie wymogu zgodności z planem lub z decyzją lokalizacyjną, w zakresie obszaru zajętego, bez rozstrzygnięcia w zakresie obszaru w decyzji, nie byłoby możliwe. W związku z powyższym, w ocenie Sądu nie jest wystarczające powoływanie się – jak w skarżonej decyzji - jedynie się na brzmienie planu lub decyzji lokalizacyjnej, gdyż powinna ona zawierać wyraźne rozstrzygnięcie o zakresie ograniczenia prawa korzystania przez właściciela z nieruchomości. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie powodują bowiem powstania obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości ograniczenia w prawie korzystania z nieruchomości o jakim mowa w art. 124 § 1 u.g.n. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm, w skrócie .u.p.z.p.), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu.
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej trzeba wskazać, że w skarżonej decyzji brak takiego załącznika graficznego, gdyż został skutecznie uchylony decyzją organu odwoławczego. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ww. wskazany brak i po jego uzupełnieniu dokonana oceny zamierzonego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] . Powyższe ma szczególne znaczenie, gdyż skarżąca kwestionuje prawidłowość przebiegu gazociągu po terenie ww. nieruchomości. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni także niejednoznaczne wyrzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji. O ile bowiem zasadne jest uchylenie i umorzenie w zakresie wyrzeczenia dotyczącego tych obowiązków związanych z ograniczeniem w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości, które powstają z mocy prawa, to w treści punktu 2 skarżonej decyzji jednoznacznie wskazano na punkt 2 i 3 decyzji organu I instancji, nie orzekając co do punktów 4 i 5.
Pozostałe zarzuty skargi jako niezasadne nie podlegają uwzględnieniu. Skarżąca nie ma racji kwestionując charakter przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, które w Jej opinii nie spełnia kryteriów inwestycji celu publicznego w rozumieniu normy z art. 2 ust. 5 u.p.z.p., i co w ocenie Skarżącej nie zostało prawidłowo wyjaśnione przez organy. Zgodnie ze stanowiskiem organów przedmiotowa inwestycja może być kwalifikowana jako inwestycja celu publicznego. Dokonując wykładni pojęcia inwestycji celu publicznego należy uwzględnić oprócz ww. przepisu art. 2 pkt 5 u.p.z.p. także przepis art. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.), do którego odsyła art. 2 pkt 5 u.p.z.p. W rozpatrywanej sprawie należy mieć też na uwadze przepisy ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez inwestycję celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym) (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Wśród celów wymienionych w art. 6 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej ustawodawca wskazał w pkt 2: budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z wnioskiem [....] sp. z o.o. w W. przedmiotowa inwestycja stanowi przebudowę istniejącego odcinka sieci gazowej. Nie jest to zatem tylko przyłącz do sieci gazowej. W sprawie nie jest sporne, że zgodnie z obowiązującym MPZP obszaru [....] , wprowadzonego uchwałą nr XIII/126/VI/2011 Rady Miasta Trzebini z 9 września 2011r., teren objęty wnioskiem znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem MU4, który zgodnie z § 29 obowiązującego planu miejscowego jest terenem przewidzianym do zabudowy mieszkaniowej, mieszkaniowo-usługowej i usługowej z zielenią towarzyszącą, natomiast jako przeznaczenie dopuszczalne wskazano w ust. 4 pkt 5 – urządzenia infrastruktury technicznej związane z obsługa i zagospodarowaniem terenu (dokumenty przedłożone w aktach adm. sprawy.) W przepisie art. 124 ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n. upoważniono organ do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w drodze decyzji gdy inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego). Należy przy tym wskazać, że atrybut lokalności, o którym mowa w art. 5 przysługuje nie tylko takim celom, które służą wszystkim mieszkańcom gminy lub znacznej ilości mieszkańców. Zgodnie z art. 1 ustawy o samorządzie gminnym mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową (ust. 1), Ilekroć w ustawie jest mowa o gminie, należy przez to rozumieć wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty ustawodawca zaliczył do zadań własnych gminy, wśród których w pkt 3 wymienił zaopatrzenie w gaz. W związku z powyższym zarzut wskazujący, że istniejąca siec gazowa została zrealizowana w latach 50-tych celem dostarczenia paliwa dla jednego zakładu przemysłowego jest nieistny dla rozpoznawanej sprawy Nadto trzeba wskazać, iż wnioskowana sieć stanowi przebudowę istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [....] odcinek miasto T. , przy czym nowa sieć wymaga dziesięciokrotnie mniej strefy ochronnej tj. 2 m z każdej strony rurociągu. W tej sytuacji w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości , że inwestycja objęta wnioskiem mieści się w zakresie celów objętych art. 6 pkt 2 u.g.n., skoro polegać ma, jak ustaliły to organy orzekające i czego nie kwestionuje Skarżąca, a co także wynika z dokumentów dołączonych do wniosku, na budowie sieci gazowej, która przebiegać ma m. in. przez teren stanowiącej grunt prywatny działki nr [....] . Inwestycja ta spełnia także kryteria wskazane w cyt. art. 2 ust. 5 u.p.z.p. tj. ma znaczenie lokalne. Nie ma przy tym znaczenia, że zrealizowana w latach 50-tych linia gazową m. in. na nieruchomości oznaczonej jako działka n r [....] dostarczała gaz jednemu podmiotowi. Jeżeli zatem planowana inwestycja ma na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy gazu, co mieści się w zadaniach własnych gminy, to okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie np. wycinek terytorium gminy, a nie wszystkie położone na jej terytorium nieruchomości, nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji, za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, skoro pośrednio ma znaczenie dla całej społeczności lokalne. W tym miejscu trzeba wskazać, że w postępowaniu o wydanie zezwolenia określonego w art. 124 ust. 1 u.g.n. należy również badać uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości. Analiza tej uciążliwości nie może wykraczać poza uregulowanie art. 112 ust. 3 oraz art. 124 u.g.n. W rozpoznawanej sprawie wymóg ten został spełniony gdyż jednoznacznie wskazano, że realizacja nowego gazociągu zmniejszy w sposób znaczny dotychczasową strefę kontrolną.
Nie może być uwzględniony zarzut nieprzeprowadzenia wymaganych rokowań ze Skarżącą, co jej ocenie stanowi również o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 124 ust. 3 u. g. n. udzielenie zezwolenia o którym mowa w ust. 1 winno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Wbrew zarzutom Skarżącej rokowania takie zostały przeprowadzone o czym świadczy dołączona do wniosku korespondencja ze Skarżącą jako właścicielką nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. nr [....] . W aktach administracyjnych sprawy zalega m.in. kopia pisma inwestora z 16 września 2014 r. skierowanego do L.B. , w którym zwrócono się o wyrażenie zgody na budowę przedmiotowej sieci po terenie działki nr [....] , informując o gotowości spotkania, przeprowadzenia wizji lub udzielenia dodatkowych informacji. Z notatki służbowej wynika, że w dniu 30. 09. 2014 r. odbyło się spotkanie w terenie pełn. inwestora i Skarżącej, która poinformowała, że przekaże swoje stanowisko w formie pisemnej lecz tego nie zrobiła. W związku z tym do Skarżącej kierowane były kolejne pisma z 3.03. 2015 r. i 27. 04. 2015 r., w których powołano się również na rozmowy telefoniczne przeprowadzone z mężem Skarżącej, ale zarówno pisma - prawidłowo doręczone jak i rozmowy telefoniczne nie odniosły skutku. W konsekwencji w dniu 10 sierpnia 2015 r. inwestor złożył wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [....] . Należy zatem uznać, że inwestor uczynił zadość wymaganiom art. 124 ust. 3 u.g.n. tj. przeprowadził rokowania i z właścicielem nieruchomości, przy czym nie osiągnął pozytywnego rezultatu, a z podjętych czynności dotyczących rokowań dołączył dokumentację do wniosku.
W związku z powyższym organy nie naruszyły normy z art. 124 ust. 3, a także art. 124 ust. 1 gdyż zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 3 uzależniające wydanie zgody na ograniczenie korzystania z nieruchomości art. 124 ust. 1 u.g.n. tj. ze względu na ww. charakter inwestycji, zgodność inwestycji z planem miejscowym i brak zgody właściciela.
Nie zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. gdyż przed wydaniem decyzji I instancji Skarżącą została zawiadomiona w trybie ww. przepisu pismem z 29.09. 2015 r. (doręczonym w dniu 19. 10. 2015 r.) , a nadto w dniu 27.10. 2015 r. zapoznała się z materiałem zebranym przez organ I instancji, wnosząc pismem wniosek o zawieszenie postępowania do "czasu prawomocnego rozstrzygnięcia" zastrzeżeń wobec planu miejscowego obszaru [....] i poinformowała o braku zgody na realizacje gazociągu. Przed wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej organ postanowieniem z 13. 11. 2015 r. odmówił zawieszenia postępowania.
Chybiony jest zarzut naruszenia przepisu art. 139 k.p.a. połączony z zarzutem naruszenia zasady z art. 15 k.p.a. Zgodnie z art. 15 k.p.a. po wniesieniu odwołania sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji przy czym w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji (por. np. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 536/96). Jeżeli zatem strona wnosi odwołanie, z którego wynika, że nie zgadza się tylko z częścią orzeczenia, obowiązkiem organu odwoławczego jest - co do zasady - ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie całej sprawy. Tak ukształtowany zakres orzekania wynika z tego, że organ odwoławczy nie ma wyłącznie uprawnień kontrolnych. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego oznacza, że strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zaakcentować należy, że do wydania decyzji załatwiającej sprawę merytorycznie na niekorzyść strony dochodzi wówczas, gdy w wyniku porównania decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji zostanie stwierdzone, że po rozstrzygnięciu organu odwoławczego uległ zmniejszeniu zakres praw tej strony lub zakres jej obowiązków uległ powiększeniu. Omawiany zakaz z art. 139 k.p.a. nie odnosi się do wszystkich rodzajów rozstrzygnięć organu odwoławczego i może być naruszony przez ten organ tylko przy podejmowaniu decyzji bądź postanowienia posiadających walor rozstrzygnięć merytorycznych, co jednak w ocenie Sądu nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie gdyż w punkcie 1 decyzji nie doszło do zmniejszenia praw właścicielskich przysługujących Skarżącej w świetle decyzji I instancji. Nie zwiększyły się także Jej obowiązki. Nie doszło także do naruszenia normy z 139 k.p.a. w odniesieniu do punktu 2 skarżonej decyzji, gdyż Wojewoda zasadnie po uchyleniu decyzji I instancji orzekł merytorycznie tylko w zakresie punktu 1 uchylonej decyzji, a w pozostałym – umorzył postępowanie, gdyż uprawnienia i obowiązki o jakich orzekł w organ I instancji wynikają wprost z przepisów ustawy (art. 124 u.g.n.) i nie wymagają zatem konieczności ich zamieszczenia w decyzji.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - co orzeczono w punkcie I sentencji.
W punkcie II sentencji orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. o kosztach postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło