II SA/Kr 681/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 marca 2010 r. nr [..] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników P.R. i F.R. ; 2. oddalić wniosek o przyznanie P.R. i F.R. pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 13 maja 2011 r. K.G. działająca jako przedstawiciel ustawowy swoich małoletnich dzieci P.R. i F.R. wniosła o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki oraz o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku K.G. wskazała, że w przedmiotowej sprawie toczyło się już postępowanie w przedmiocie dopuszczenia jej do udziału w opisanym wyżej postępowaniu w charakterze uczestnika, jednak zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że przymiot strony jej nie przysługuje. Jako przyczynę odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądy obu instancji uznały brak wskazania przez nią interesu prawnego do występowania w sprawie w charakterze strony oraz to, że w obiekcie określonym jako szałas nie sposób zamieszkiwać. Dalej K.G. wskazała, że udało jej się dokonać prawomocnego przekształcenia przeznaczenia budynków z gospodarczych na budynki przeznaczone na pobyt ludzi. W załączeniu K.G. przedłożyła decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylającą sprzeciw Starosty K. na zmianę sposobu użytkowania budynku z gospodarczego na budynek przeznaczony na pobyt ludzi. Wobec powyższego, zdaniem K.G. odpadła jedna z przyczyn odmowy dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Tym samym przyczyna ta nie dotyczy także jej małoletnich dzieci, których sytuacja faktyczny i prawna jest zbieżna z jej sytuacją. K.G. podniosła, że podstawą zameldowania jej i jej synów w budynku jest umowa użyczenia z dnia 3 maja 2010 r. zawarta z właścicielem budynku. Zdaniem K.G. stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zarówno ona jak i jej małoletni synowie są lokatorami w rozumieniu przedmiotowej ustawy, bowiem lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokalu na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. W wyniku decyzji zaskarżonej przez właściciela budynku w niniejszym postępowaniu dojdzie do naruszenia przysługujących jej i jej synom uprawnień do korzystania z lokalu. Ponadto, K.G. wskazała, że w postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania od daty zawarcia umowy użyczenia, to ona działając także w imieniu swoich małoletnich dzieci pełniła obowiązki inwestora, popierając wniosek o zmianę sposobu użytkowania w taki sposób, że występowała przed organami administracji jako nowy inwestor. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie z art. 33 § 2 udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W przypadku osób wskazanych w § 1, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. Zgodnie natomiast z treścią art. 28 k.p.a. stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. P.R. oraz F.R. nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskazać należy, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu może zostać złożony w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało zakończone. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienie wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. Tym samym legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawnym. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązująca normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Postępowanie wszczęte zostało na skutek skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki. Decyzja ta nie rozstrzyga wprost o prawach lub obowiązkach ani K.G. ani jej dzieci. Oceniając złożony w przedmiotowej sprawie wniosek stwierdzić należy, że nie można wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, uzasadniającego udział P.R. i F.R. w niniejszej sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że uzasadnienie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu małoletnich dzieci K.G. odnosi się przede wszystkim do sytuacji samej K.G. , a nie jej dzieci. Wskazane we wniosku okoliczności, takie jak zawarta przez K.G. umowa użyczenia czy też zameldowanie jej oraz synów w budynku, którego dotyczy zaskarżona przez J.F. decyzja o nakazie rozbiórki mogą stanowić, co najwyżej o interesie faktycznym w sprawie, który nie jest wystarczający do dopuszczenia P.R. i F.R. do udziału w toczącym się postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 1082/07 wskazał, że udział w postępowaniu w charakterze uczestnika nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym lecz musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawnym. Interes faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego występuje w sytuacji, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniałby go do żądania stosownych czynności organu administracji. Mając na uwadze, że w sprawie nie wykazano w sposób dostateczny, iż wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego P. i F.R. , należało w oparciu o art. 33 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Na marginesie zaznaczyć należy, że postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania K.G. . Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011 r. oddalił zażalenie K.G. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. roszczenie o przyznanie prawa pomocy przysługuje tylko i wyłącznie stronie, czyli skarżącemu – J.F. nie zaś P.R. czy F.R. gdyż żaden z nich nie stroną przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić zatem należy, że P.R. i F.R. nie są podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, przedmiotowy wniosek jako niedopuszczalny, a contrario na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. należało oddalić.