II SA/Kr 688/04

WyrokWSA w Krakowie2007-03-06

Skład orzekający: Małgorzata Brachel-Ziaja, Renata Czeluśniak, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy nieruchomość wywłaszczona na określony cel nie została zagospodarowana zgodnie z tym celem, a prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte z mocy prawa przez przedsiębiorstwo w stanie likwidacji, poprzedni właściciel może domagać się zwrotu nieruchomości, mimo istnienia wpisu o wieczystym użytkowaniu na rzecz osoby trzeciej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że poprzedni właściciel może domagać się zwrotu nieruchomości, jeśli cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, a prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte z naruszeniem jego praw. W sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte z mocy prawa przez przedsiębiorstwo w stanie likwidacji, a nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, organ administracji powinien rozważyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu lub zawiesić postępowanie zwrotowe do czasu wyjaśnienia tej kwestii. Brak takiego działania stanowi naruszenie przepisów postępowania i może prowadzić do uchylenia decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części działki wywłaszczonej w 1951 r. na cele budowy miasta, która obecnie stanowi część działki nr "1" i jest w użytkowaniu wieczystym spółki "A" S.A., następcy prawnego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.". Organy administracji odmówiły zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie nie przysługuje, gdy nieruchomość jest obciążona wieczystym użytkowaniem osoby trzeciej ujawnionym w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r. Skarżący zarzucili, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, nieruchomość jest nieużytkiem, a prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte z naruszeniem ich praw, ponieważ przedsiębiorstwo było już w stanie likwidacji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja /spr / Sędziowie WSA Renata Czeluśniak AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. L. i J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J.P. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr, l - sentencja wyroku Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. znak [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M.L. i J.P. od decyzji Starosty z dnia [...].02.2004r. nr [...] o odmowie zwrotu części działki nr "1" objętej księgą wieczystą Kw [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat, "2" b. gm. kat. B. na rzecz M.L. i J.P. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21.07.2003r. sygn. akt II SA/Kr 3170/01 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...].09.2001r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. nr[...] z dnia [...].07.2001r., orzekającą o odmowie zwrotu części działki nr "1" obj. księgą wieczystą Kw [...], położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach byłej parceli katastralnej l. kat. "2" b. gm. kat B. - na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela M.L. i J.P. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej własność miasta na prawach powiatu prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Postanowieniem nr [...] z dnia [...].12.2003.r. Wojewoda wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu części działki nr "1" na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela: M.L. i J.P. W dniu 09.02.2004r. Starosta na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie zwrotu części działki nr "1" na rzecz M.L. i J.P. Swoje rozstrzygnięcie Starosta oparł na następujących ustaleniach: parcela l. kat. "2" położona w b. gm. kat. B., stanowiąca przedmiot postępowania, stanowiła własność J.S. zamężnej P. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. [...] w K. z dnia 17.04.1998r. sygn. akt [...] spadek po J.P. nabyli: W.P., M.L. i J.P. - wszyscy po 1/3 części. Tym samym postanowieniem stwierdzono również nabycie spadku po W.P. przez M.L. w 3/5 części i J.P. w 2/5 części na podstawie testamentu. Przedmiotowa parcela wywłaszczona została orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny znak: [...] z dnia 28.04.1951 r. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele budowy miasta N. Po dacie wywłaszczenia w/w parcela zmieniła swoje oznaczenie i konfigurację w taki sposób, że w aktualnym operacie ewidencji gruntów stanowi ona część działki nr "1" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. Działka ta zgodnie z wypisem z księgi wieczystej Kw [...] jest własnością Gminy K. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "A" S.A. z siedzibą w K. Przedsiębiorstwo "A" jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.", które postawione zostało w stan likwidacji celem przekształcenia w spółkę pracowniczą. Nastąpiło to aktem notarialnym z dnia 14.10.1994r. Rep. A [...] zawartym pomiędzy Gminą K. a PHU "A" S.A. z siedzibą w K. Prawo użytkowania wieczystego, które obciąża działkę nr "1", nabyte zostało przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.", co stwierdził Zarząd Miasta K. decyzją z dnia [...].10.1995r. Nr [...]. Prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw [...] w dniu 31.10.1995 r. Kolejno w dniu 26.11.1999r. prawo użytkowania wieczystego działki nr "1" zostało przeniesione umową notarialną Rep. A Nr [...] na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "A" S.A. w K. Ujawnienie tego faktu w księdze wieczystej Kw [...] nastąpiło w dniu 07.08.2000r. Z kolei uchwałą nr [...] z dnia 14.12.1998 r., podjętą wskutek wystąpienia M. L. z wnioskiem o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego Zarząd Miasta K. postanowił nie wszczynać postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz PGM "N.H." w K., którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "A" S.A. w K. w stosunku do części działki nr "1" (odpowiadającej parceli l. kat. "2" b. gm. kat. B.). Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wykazało bowiem, iż nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została oddana w użytkowanie wieczyste. W oparciu o dokonane ustalenia oraz o art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta K. stwierdził, iż roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości spadkobiercom poprzedniego właściciela nie przysługuje. Działka nr "1" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. pozostawała bowiem w dniu 31.12.1997r. w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "A" S.A. z siedzibą w K., które to jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.". Ponadto prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw nr [...]. Osoba trzecia natomiast, która nabyła prawo do nieruchomości, jest chroniona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W tej sytuacji decyzją z dnia [...].02.2004r. nr [...] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr "1" na rzecz Pani M.L. i Pana J.P. Od decyzji tej odwołanie złożyli M.L. i J.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zwrocie działki, której pozbawiono ich z naruszeniem prawa. Wnioskodawcą wywłaszczenia parceli l. kat. "2" z ramienia Skarbu Państwa była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w N.H., która jest obecnie w stanie upadłości. Z kolei Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej było jednostką administrującą wywłaszczonymi działkami na cele inwestycyjne, których dysponentem w imieniu Skarbu Państwa była Dyrekcja Inwestycji. Zdaniem odwołujących się, Rada Miasta K. podejmując w dniu [...].05.1994 r. uchwałę nr [...] w sprawie postawienia w stan likwidacji celem przekształcenia Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H." w K. i oddania w leasing zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółce pracowniczej "A", powinna była dokonać najpierw oceny majątku tego przedsiębiorstwa w zakresie posiadania działek wywłaszczonych w latach ubiegłych, w szczególności pod budowę Miasta N.H. i nie zagospodarowanych na ten cel. Działki te powinny zostać zwrócone byłym właścicielom. W dalszej części odwołania odwołujący się wskazują, iż w dniu 06.10.1994r. Zarząd Miasta K. podjął uchwałę nr [...] w sprawie akceptacji umowy o oddanie do odpłatnego korzystania z mienia Gminy K. przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "A" S.A., powstałe na bazie likwidowanego PGM w dniu 22.06.1994r. Na tej też podstawie wynajęto od dnia 01.10.1994r. w/w spółce lokale, a następnie Gmina K. oddała do odpłatnego korzystania swoje mienie na podstawie aktu notarialnego z dnia 14.10.1994r. Kolejno aneksem z dnia 24.06.1998r. Gmina K. oddała działkę nr "1" do korzystania przez spółkę. W skład tej działki wchodziła parcela "2" stanowiąca wówczas, jak i dzisiaj, nieużytek. Kolejną uchwałą Zarządu Miasta K. nr [...] z dnia [...].12.1998r. nastąpiło przeniesienie prawa użytkowania wieczystego działki nr "1" na rzecz spółki "A". W ocenie odwołujących się powyższe działania należy uznać za niezgodne z prawem. Wojewoda zwrócił uwagę że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej (choćby niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia) nieruchomości stanowiąc, że roszczenie nie przysługuje w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie są już w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielami nieruchomości, albo też nie władają tą nieruchomością, gdyż została ona sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego), a prawa te zostały ujawnione przed 1 stycznia 1998r. w księdze wieczystej. W świetle tego przepisu objęta żądaniem zwrotu nieruchomość musi zatem być przed dniem 01.01.1998r.: 1. obciążona ustanowionym na niej wieczystym użytkowaniem, 2. wieczystym użytkownikiem musi być osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu, 3. prawo to (użytkowanie wieczyste), musi być ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 01.01.1998r. i stan ten musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy. Organ odwoławczy uznał, że powyższe przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Prawo użytkowania wieczystego działki nr "1" nabyte zostało przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej "N.H." z mocy prawa z dniem 05.12.1990r., co potwierdzone zostało decyzją Zarządu Miasta K. z dnia 02.10.1995r. Nr [...] i ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 31.10,1995r. Wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H." istniał w w/w księdze wieczystej aż po dzień 07.08.2000r., kiedy to ujawniono przejście wieczystego użytkowania na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowego "A" S.A. w K. Wojewoda podkreślił, że wpis o przysługiwaniu tego prawa PGM "N.H." istniał również w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. w dniu 01.01.1998r. Jak długo istnieje prawo wieczystego użytkowania nieruchomości przysługujące osobie trzeciej i jest ono ujawnione w księdze wieczystej, tak długo zwrot nieruchomości nie może nastąpić. Skutkiem zatem wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.", istniejącego w księdze wieczystej aż po dzień 07.08.2000r., jest objęcie tego wpisu domniemaniem z art. 3 ust. l ustawy z dnia 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten stanowi, że domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Organy rozstrzygające sprawę o zwrot nieruchomości również są związane wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych domniemaniem, co do zgodności wpisanego prawa wieczystego użytkowania z rzeczywistym stanem prawnym. Na podstawie tych rozważań Wojewoda doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy. Tym samym roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, spadkobiercom poprzedniego właściciela nie przysługuje, a zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił jej zwrotu. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu o niezgodności z prawem czynności podejmowanych przez Gminę K., a konkretnie oddania aneksem z dnia 24.06.1998r. do korzystania spółce "A" działki nr "1", następstwem czego było przeniesienie uchwałą Zarządu Miasta K. nr [...] z dnia 28.12.1998 r. na jej rzecz prawa wieczystego użytkowania organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem w/w podjętych przez Gminę K. czynności. Powyższą decyzję zaskarżyli do sądu administracyjnego M.L. i J.P. domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. Skarżący zarzucili, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie rozważyły istotnego problemu zbędności części działki o nowym oznaczeniu "1" na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Podnieśli, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została wywłaszczona w 1951r. z przeznaczeniem pod budowę miasta N.H. Miasto N.H. przestało istnieć w 1956 r., a zatem cel wywłaszczenia został osiągnięty, a przedmiotowa działka stała się i jest od tych lat nieużytkiem. Skarżący przyznali, że Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej N.H. stało się użytkownikiem wieczystym tej działki na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 r. i wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił 31 października 1995 r., ale w tym czasie to przedsiębiorstwo było już w stanie likwidacji na podstawie uchwały Zarządu Miasta K. z dnia 6 lipca 1994r. Umowa pomiędzy Zarządem Miasta K., a spółką "A" z dnia 14 października 1994r. nie wspominała w żadnym miejscu o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego działki, lecz jedynie o leasingu majątku P. G. M. "N.H.". W ocenie skarżących umowa ta nie przeniosła prawa użytkowania wieczystego na spółkę "A". Dopiero 24 czerwca 1998r. został sporządzony aneks do umowy z 14 października 1994r., w którym gmina zobowiązała się z chwilą uiszczenia ostatniej raty łącznej należności wynikającej z tej umowy przenieść na leasingobiorcę m. in. prawo użytkowania wieczystego spornej działki. Przeniesienie to nastąpiło na podstawie uchwały Zarządu Miasta K. nr [...] z dnia 28 grudnia 1998r. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz spółki "A." zostało ujawnione w księdze wieczystej 7 sierpnia 2000r. W tych okolicznościach wniosek o zwrot przedmiotowej działki - złożony 29 grudnia 1997 r. - powinien zostać rozpatrzony zgodnie z obowiązującymi przepisami po ogłoszeniu likwidacji P. G. M. "N.H.", tym bardziej, że wizja lokalna wykazała fakt nieużytkowania działki i jej całkowita zbędność na cele inwestycyjne. Niezależnie od tego przed przeniesieniem prawa użytkowania wieczystego na spółkę "A" powinna była wystąpić do skarżących w trybie art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z informacją o tym zamiarze i o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, albowiem miała ona być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Takie postępowanie Gminy K. świadczy, zdaniem skarżących, o zamiarze obejścia przepisów prawa i dlatego decyzja oddania działki nr "1" podjęta przez Zarząd Miasta K. powinna zostać uchylona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego sygn. III CZP 165/94 stwierdził, że przysługujące przedsiębiorstwu państwowemu prawo użytkowania wieczystego nie wygasa w razie likwidacji tego przedsiębiorstwa w celach określonych w przepisie art. 37 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy z dnia 13.07.1990r. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zarzutom skarżących nie można odmówić słuszności, nie zostały bowiem wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Niesporne są i nie budzą wątpliwości okoliczności dotyczące wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, i powstania na niej prawa użytkowania wieczystego, a mianowicie; - parcela gruntowa l. kat "2" została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28.04.1951r. znak [...] z przeznaczeniem na cele budowy miasta N.H. W dacie wywłaszczenia właścicielem tej nieruchomości była J.P. z d. S. Skarżący są wykazanymi jej spadkobiercami. - Po wywłaszczeniu przedmiotowa parcela zmieniła swoje oznaczenie i konfigurację w ten sposób, że weszła w skład działki nr "1" położonej w obr. [...] jedn. N.H. - Zgodnie z aktualnym wypisem z księgi wieczystej stanowi własność Gminy K. w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego "A" S.A. w K. - "A" S.A. jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.", które postawiono w stan likwidacji z dniem 20.05.1994 r. celem przekształcenia w spółkę pracowniczą. - Prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.", co zostało stwierdzone decyzją Zarządu Miasta z dnia 2.10.1995r. Nr [...] Prawo to zostało ujawnione w Kw [...] prowadzonej dla tej nieruchomości w dniu 31.10.1995r. - Umową notarialną zdziałaną w dniu 26.11.1999r. Gmina K. przeniosła na przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowa "A" S.A. prawo użytkowania wieczystego m. in. działki nr "1", które następnie został ujawnione w Kw [...] w dniu 7.08.2000 r. - Skarżąca M.L. złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej wywłaszczonej nieruchomości w dniu 29.12.1997r. Na tle powyższych okoliczności wyłania się zagadnienie podstawowe czy poprzedniemu właścicielowi przysługuj roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w związku z hipotezą przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bowiem dopóki istnieje przewidziana tym przepisem negatywna przesłanka zwrotu w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa do niej osoby trzeciej? zwrot nieruchomości nie będzie możliwy. Niewątpliwie nieistniejące już Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej "N.H." było osobą trzecią w rozumieniu powołanego przepisu. Natomiast fakt, że decyzja o stwierdzeniu nabycia na jego rzecz z mocy prawa z dniem 5.12.1990r., prawa użytkowania wieczystego, została wydana w dniu 2.10.1995r. tzn. w dacie kiedy już przedsiębiorstwo pozostawało w stanie likwidacji wbrew zarzutom skarżących nie ma znaczenia. Nieruchomość wywłaszczona może być zwrócona wówczas gdy Skarb Państwa lub gmina nią władają. Nie sposób jednakże przyjąć, że poprzedni właściciel nie może podejmować czynności zmierzających do odzyskania nieruchomości gdy nie pozostaje ona we władaniu Skarbu Państwa lub gminy. W toku postępowania zwrotowego na wniosek skarżącej Zarząd Miasta K. rozważał kwestię możliwości rozwiązania użytkowania wieczystego i podjął uchwałę /k.687/ z dnia 14.12.1998r. postanawiając "nie rozwiązywać umowy użytkowania wieczystego z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej "N.H.," którego następcą prawnym na postawie umowy z dnia 14.10.1994r. Rep A [...] jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "A." S.A., w czesi dotyczącej nieruchomości stanowiącej część działki nr "1" odpowiadającej parceli l. kat "2", o pow. 2617m2". Organ prowadzący postępowanie nie wyczerpał w ten sposób swoich powinności. Stosownie do treści art. 9 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek informować wyczerpująco strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw, a także czuwają nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Ta zasada informowania nie była przestrzegana w toku postępowania administracyjnego. Należy zauważyć, że strona od początku postępowania dowodzi, że wywłaszczona nieruchomość nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i pozostaje odłogiem, w ogóle nie zagospodarowana. W sytuacji gdy zaktualizowała się w dniu 5.12.1990r. przesłanka zwrotu nieruchomości w postaci jej zbędności na cel wywłaszczenia, nie mogło dość do nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez pozostające w stanie likwidacji Przedsiębiorstwo. Skarżący nie brali udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym, co jest bezsporne, więc Przedsiębiorstwo PGM nie mogło nabyć prawa użytkowania na postawie art. 2, 2a 2e i 2f ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z naruszeniem praw osób trzecich. Taką trzecią osobą byli w tym wypadku poprzedni właściciele nieruchomości. W takim przypadku wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości obciążonej prawem użytkowania wieczystego jest możliwe dopiero wówczas, gdy w drodze dostępnych środków prawnych przeszkoda ta nie zostanie usunięta. W przypadku gdy użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa, co zostało stwierdzone decyzją deklaratoryjną, istnieje możliwość stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nabycia użytkowania wieczystego. W szczególności przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji może być wydanie jej w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. /por. Tadeusz Woś; "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", WP -Lexis Nexis, Wydanie 2 W-wa 2004 str.230-232/. W takiej sytuacji, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej ma stosownie do art. 97 § l pkt 4 k.p.a. - obowiązek zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania., określone w art. 100 § 1 k.p.a. Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem tej powinności oznacza zarówno naruszenie wymienionych przepisów art. 7, 77 k.p.a. jak i art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. /por. T. Woś "Wywłaszczania ......." tamże str. 235/ Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że osoba, na wniosek której toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania administracyjnego o wzruszenie decyzji uwłaszczeniowej przed zakończeniem postępowania o zwrot nieruchomości./ z uzas. wyroku NSA z dnia 28.11.1996 r. I S.A. 895/95 niepubl, aktualne też w nowym stanie prawnym/ Niezależnie od powyższego w ramach prywatyzacji likwidacyjnej przedsiębiorstwa PGM , aktem notarialnym Rep A Nr [...] z dnia 14.10.1994r. - umową o oddanie do odpłatnego korzystania z mienia Gminy K., Gmina oddała nowej spółce pracowniczej "A" S.A. w leasing zorganizowaną część mienia likwidowanego przedsiębiorstwa na zasadzie art. 37 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw. W dacie tej umowy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie było jeszcze decyzji stwierdzającej nabycie jej z mocy prawa prze PGM. Gmina była zatem władająca i dysponująca tą nieruchomością. Trafne są zatem zarzuty skarżących, że Gmina z naruszeniem przepisu art. 47 ust. 4 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zamierzając zadysponować wywłaszczoną nieruchomością w inny sposób i na inny cel, niż został określony w decyzji o wywłaszczeniu miała obowiązek zawiadomić o tym poprzednich właścicieli aby mogli wystąpić w trybie określonym w art. 69 tej ustawy o jej zwrot. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd zgodnie z wyżej dokonaną oceną, że decyzje zostały wydane przedwcześnie z naruszeniem przepisów postępowania a to art. 7, 9, 77, 97 § 4 k. p. a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił decyzję organów obu instancji. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. l lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. p. s. a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło