II SA/Kr 690/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 12 kwietnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie przekazania pisma p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.J. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów "wpisu sądowego sprawy" w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie przekazania pisma. Rubryka 4 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierała zakreślenie sugerujące jakoby skarżący domagał się ustanowienia radcy prawnego. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta inwalidzka. Skarżący jest współwłaścicielem działki o areale 15 arów 30 m² oraz właścicielem mieszkania o powierzchni 105,39 m². Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Obecnie utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej, a po dokonaniu comiesięcznych obowiązkowych płatności, pozostaje mu kwota około 200 zł. Miesięczne wydatki skarżącego wynoszą 466,64 zł i przedstawiają się następująco: 283,95 zł opłaty do Banku [...] 41,73 zł rata kredytowa w banku [...], 70,33 zł energia elektryczna, 70,63 zł telefon. Wobec powyższego skarżącego nie stać na dokonanie wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył dokumenty potwierdzające wysokość dochodu i ponoszonych wydatków. Odpowiadając na wezwanie Referendarza Sądowego do uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że domaga się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada dochodu z innych źródeł, poza świadczeniem rentowym. Nie posiada on przedmiotów wartościowych. Do pisma skarżący załączył kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2010 roku o waloryzacji renty. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Jedynym źródłem utrzymania M.J. jest renta inwalidzka w wysokości [...] zł. Skarżący nie dysponuje dochodami z innych źródeł. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie i spłatę zobowiązań. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).