II SA/Kr 691/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Wojciech Jakimowicz Sędziowie NSA : Izabela Dobosz AWSA: Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych skargę oddala Decyzją z dnia [...].12.2000 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na J. B. obowiązek rozbiórki gołębnika przymocowanego do stropodachu garażu na działce nr "1" przy ul. S. w G.. Na tą decyzję została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, ale w związku z udzieleniem przez organ administracyjny odpowiedzi po upływie terminu, nastąpiło wstrzymanie wykonania tejże decyzji do chwili wydania orzeczenia przez Sąd Administracyjny i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił z urzędu postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnieniem z dnia 26.03.2001 r. wezwał zobowiązanego do wykonania ww. obowiązku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wystawił w dniach 15.06.2001 r. i 7.12.2001 r. tytuł wykonawczy, a ponadto postanowieniem z dnia [...].12.2001 r. nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 2.000 zł i kwota ta została uiszczona. Na to postanowienie zobowiązany wniósł zarzut, który nie został uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30.12.2003 r. oddalił skargę J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].12.2000 r. Po wydaniu tego wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem z dnia [...].04.2003r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. J. B. dnia 22.04.2003 r. poinformował organ egzekucyjny o dokonaniu rozbiórki gołębnika wraz z prośbą o zwrot kwoty 2000 zł pobranej celem przymuszenia wykonania obowiązku. Rozpoznając zażalenie J. B. na postanowienie Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.2002 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].12.2005 r. uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że błędnie wystawiono "dwuczęściowy" tytuł wykonawczy, który nie zawierał obowiązkowej treści, a ponadto w 2001 r. organem egzekucyjnym winien być starosta. J. B. wniósł również zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2001 r. nakładające na zobowiązanego grzywnę w wysokości 2000 zł celem przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku oraz opłatę w wysokości 40 zł za wydanie tego postanowienia. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].12.2005 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje również uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym również postanowienia o nałożeniu grzywny celem przymuszenia. W tym stanie sprawy J. B. w dniu 11.01.2006 r. zwrócił się ponownie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o zwrot kwoty 2040 zł wraz z kwotą 122,40 zł jako kosztami egzekucyjny i kwotą 8,40 jako kosztami upomnienia wraz z należnymi mu ustawowo odsetkami. Po otrzymaniu tego wniosku, organ egzekucyjny zwrócił się do organu wyższego stopnia o wyrażenie zgody na dokonanie zwrotu i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].03.2006 r. wyraził zgodę na zwrot uiszczonej grzywny w kwocie 1926,68 zł, ponieważ urząd skarbowy po dokonaniu przymusowego ściągnięcia grzywny, przekazał kwotę 1926,68 zł wierzycielowi. Poinformowano również, że organ egzekucyjny zgodnie z art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie ma obowiązku zwrotu uiszczonej grzywny, a tylko może ją w uzasadnionych przypadkach zwrócić w całości lub tylko w części. Z brakiem zwrotu całej pobranej kwoty z odsetkami nie zgodził się J. B. i pismem z dnia 12.04.2006 r. ponownie zwrócił się o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości 122,40 zł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 01.09.2006 r. zgodził się na zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami. W tym stanie sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. pismem z dnia 12.09.2006 r. poinformował J. B. o zwrocie na jego rzecz kwoty 2000 zł pobranej tytułem grzywny oraz kwoty 162,40 zł jako kosztów postępowania wraz z odsetkami w wysokości 89,97 zł od kwoty 162,40 zł. Łącznie do zwrotu przewidziano kwotę 2252,37 zł. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem z dnia [...].09.2006 r. orzekł o zwrocie na rzecz J. B. kwoty 162,40 zł jako kosztów postępowania wraz z odsetkami w wysokości 89,97 zł od kwoty 162,40 zł. Łącznie do zwrotu przewidziano kwotę 252,37 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że odsetki zostały ustalone od kwoty 162,40 zł pobranej w dniu 19.06.2002 r. Na kwotę 162,40 składała się opłata w wysokości 40 zł za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny oraz kwota 122,40 zł jako opłata egzekucyjna. Odsetki zostały naliczone od dnia 19.06.2002 r. do dnia 12.09.2006 r. stosownie do rozporządzeń Rady Ministrów określających wysokość odsetek ustawowych za ten okres. Postanowienie to doręczono J. B. 13.09.2006 r. i tego samego dnia (13.09.2006 r.) J. B. wniósł zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...].09.2006 r., domagając się naliczenia odsetek od kwoty 2000 zł i jednocześnie informując, że składający zażalenie nie podejmie kwoty 2252,37 zł ponieważ została ona błędnie naliczona. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].03.2007 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że zgodnie z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwraca się zobowiązanemu należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi jeżeli - tak jak to miało miejsce w tej sprawie - wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że w tej sprawie nie rozstrzygał o zwrocie grzywny, ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczy tylko kosztów egzekucyjnych, a o zwrocie grzywny organ I-instancji winien wydać odrębne postanowienie. Postanowienie to doręczono J. B. 2.04.2007 r. i dnia 27.04.2007 r. wniósł on na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się zmiany lub jego uchylenia zarzucając organowi administracji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kwota grzywny wynosiła nie 2000 zł, ale 2040 zł. Przyznając odsetki w wysokości 89,97 z nie określono kwoty, od której te odsetki są naliczane ani okresu czasu, za który zostały one naliczone. Skarżący podniósł, że należą się mu odsetki od kwoty 2040 zł za okres od 19.06.2002 r. (daty pobrania tej kwoty) do dnia 12.09.2006 r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący podtrzymał swoje żądanie i argumentację zawartą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący J. B. w dniu 27 kwietnia 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2007 r., doręczone skarżącemu 2 kwietnia 2007 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, którego postanowienie zostało zaskarżone, ma siedzibę w Krakowie. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego (egzekucyjnego) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I-instancji. W tej sprawie spór między skarżącym a organami administracji dotyczy zwrotu odsetek w wysokości ustawowej od pobranej grzywny w celu przymuszenia, nałożonej na skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art.64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z powołanego przepisu wprost wynika, że odsetki ustawowe naliczane są od pobranych należności z tytułu kosztów egzekucyjnych pod warunkiem, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, że przeprowadzona egzekucja administracyjna w tej sprawie była niezgodna z prawem, ponieważ oparta ona była na błędnie wystawionym tytule wykonawczym. Okoliczność tą prawidłowo ponad wszelka wątpliwość ustaliły organy administracji i nie kwestionuje jej sam skarżący. Katalog kosztów postępowania egzekucyjnego został przez ustawodawcę precyzyjnie zdefiniowany. Zgodnie z art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu w administracji pod pojęciem kosztów egzekucyjnych należy rozumieć opłaty wymienione w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a ww. ustawy wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. Stosownie do powołanego art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca ustalił następujące opłaty: 1) za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego - 5 % kwoty pobranej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr. (art. 64 § 1 pkt 1 ww. ustawy); 2) za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - 4 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. (art. 64 § 1 pkt 2 ww. ustawy); 3) za zajęcie wynagrodzenia za pracę - 4 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr. (art. 64 § 1 pkt 3 ww. ustawy); 4) za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy); 5) za zajęcie ruchomości - 6 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. (art. 64 § 1 pkt 5 ww. ustawy); 6) za zajęcie nieruchomości - 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł (art. 64 § 1 pkt 6 ww. ustawy); 7) za odebranie zajętych ruchomości od zobowiązanego - 5 % kwoty wartości szacunkowej tych ruchomości, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. (art. 64 § 1 pkt 7 ww. ustawy); 8) za odebranie pomieszczeń w zajętej nieruchomości - w wysokości i na zasadach określonych w art. 64a § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64 § 1 pkt 8 ww. ustawy); 9) za ogłoszenie sprzedaży zajętych ruchomości w drodze licytacji lub przetargu ofert lub za czynności przygotowawcze do sprzedaży egzekucyjnej w inny sposób - 6 zł 80 gr. (art. 64 § 1 pkt 9 ww. ustawy); 10) za ogłoszenie sprzedaży zajętej nieruchomości - 10 zł (art. 64 § 1 pkt 10 ww. ustawy); 11) za przeprowadzenie licytacji lub dokonanie sprzedaży egzekucyjnej w inny sposób - 5 % kwoty uzyskanej ze sprzedaży, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. (art. 64 § 1 pkt 11 ww. ustawy); 12) za spisanie protokołu o udaremnieniu przez zobowiązanego przeprowadzenia egzekucji z zajętych ruchomości lub praw majątkowych przez ich usunięcie, zbycie lub uszkodzenie - 10 % wartości szacunkowej tych ruchomości, nie mniej jednak niż 13 zł 50 gr. (art. 64 § 1 pkt 12 ww. ustawy); 13) za wezwanie pomocy Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Żandarmerii Wojskowej lub wojskowych organów porządkowych - 13 zł 50 gr. (art. 64 § 1 pkt 13 ww. ustawy); 14) za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - 10 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3 zł (art. 64 § 1 pkt 14 ww. ustawy); 15) za zwrot wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr (opłata manipulacyjna - art. 64 § 6 ww. ustawy). Zgodnie zaś z art. 64a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty pobierane są za: 1) wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia - 10 % kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 zł; w przypadku wielokrotnego nakładania grzywien opłatę pobiera się osobno od każdego postanowienia; 2) wydanie postanowienia o: a) zastosowaniu wykonania zastępczego w wysokości 6 zł 80 gr.; b) wezwaniu zobowiązanego do wydania rzeczy ruchomej albo dokumentu w wysokości 6 zł 80 gr.; c) wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu w wysokości 6 zł 80 gr.; d) wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego w wysokości 6 zł 80 gr; 3) odebranie rzeczy ruchomej - 6 zł 80 gr; 4) odebranie dokumentu - 4 zł 20 gr; 5) odebranie nieruchomości - 68 zł; 6) opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń - 6 zł 80 gr od każdej izby; za opróżnienie pomieszczeń mieszkalnych nie pobiera się odrębnej opłaty od pomieszczeń pomocniczych, jak przedpokoje, korytarze, werandy, łazienki, spiżarnie, a za opróżnienie pomieszczeń gospodarczych, w szczególności garaży i stajni, pobiera się opłatę za każde pomieszczenie jak za izbę; 7) przeprowadzenie czynności dotyczących sprzedaży licytacyjnej, za spisanie protokołu o udaremnieniu przeprowadzenia egzekucji oraz za wezwanie pomocy organów, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 13, pobiera się odpowiednio opłaty określone w art. 64 § 1 pkt 7, 9 i 11-13. Do wydatków egzekucyjnych zaliczone zostały, zgodnie z art. 64d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie: 1) przejazdu i delegacji poborcy lub egzekutora; 2) przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń; 3) przymusowego otwarcia środków transportu, pomieszczeń i schowków; 4) należności świadków, biegłych i rzeczoznawców; 5) ogłoszenia w prasie; 6) sporządzenia dokumentów; 7) prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości; 8) prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności lub przekazywaniem dochodzonych kwot do organu egzekucyjnego; 9) kosztu uzyskania informacji o majątku dłużnika; 10) wykonania zastępczego; 11) zastosowania przymusu bezpośredniego. W związku z zacytowanym art. 64, 64a i 64d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 64c § 3 tejże ustawy zwrot kwoty kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami w wysokości ustawowej obejmuje tylko te kwoty, które zostały wymienione w tych przepisach. Jak z powyższego wynika, ustawodawca nie zakwalifikował pobranej grzywny w celu przymuszenia do katalogu opłat egzekucyjnych lub wydatków egzekucyjnych. Tym samym tak w zaskarżonym postanowieniu, jak i poprzedzającym go postanowieniu organu I-instancji prawidłowo ustalono zarówno kwotę kosztów egzekucyjnych jak i wyliczono wysokość odsetek ustawowych od kwoty pobranych w tej sprawie kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie organy administracji nie naruszyły art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna w celu przymuszenia nie jest kosztem egzekucyjnym. Zgodnie z art. 119 § 1 i 2 ww. ustawy grzywna w celu przymuszenia jest nakładana wówczas, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, jak również wówczas, gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym (art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Umorzenie postępowania egzekucyjnego spowodowało w tej sprawie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Skutkiem uchylenia czynności egzekucyjnej jaką było pobranie grzywny w celu przymuszenia, jest jej zwrot który winien być dokonany w trybie art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wprawdzie w tej sprawie organy administracji obowiązek zwrotu grzywny wyinterpretowały z art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jednak nie jest to w tej sprawie naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia. Kwota bowiem zwróconej skarżącemu grzywny (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. pismem z dnia 12.09.2006 r. poinformował skarżącego o zwrocie na jego rzecz całej kwoty pobranej grzywny w wysokości 2000 zł) byłaby identyczna, gdyby organy zastosowały art. 60 ww. ustawy. Należy jeszcze raz wskazać, że porównanie treści art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z art. 60 tej ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca odrębnie uregulował zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego, a odrębnie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, skutkujących w tej sprawie zwrotem kwoty grzywny. Grzywnę zwraca się w nominalnej wysokości w całości, koszty egzekucyjnej zwraca się wraz z odsetkami ustawowymi i tej podstawowej zasady wyrażonej w powołanych przepisach nie naruszyły organy administracji w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze należy podnieść, iż skarga jest niezasadna. Zgodnie zaś z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.