II SA/Kr 694/06

Sygn. akt II SA/ Kr 694/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla ( spr. ) Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007 r. w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego skargę oddala Decyzją z dnia [...].11.2005r. [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 2 pkt l, art. 36 pkt l lit. c, art. 41 pkt l, art. 3 pkt 3 i 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 98, art. 106, art. 109, ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2004r. Nr 64 póz. 593 z późn. zm.) oraz Zarządzenia Wójta Gminy B. z 2004r. w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, art. 104, art. 107, i art. 108 kpa, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. po rozpatrzeniu sprawy J.J., przyznał wnioskodawcy pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w wysokości 200 złotych z przeznaczeniem na zakup leków. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że po złożeniu przez J.J. wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Na podstawie zebranych informacji ustalono, że dochód wnioskodawcy wynosi łącznie 517,39 zł i przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnej określone w ustawie o pomocy społecznej, które wynosi 461 złotych. Jednak w oparciu o art. 41 pkt l ustawy organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, ponieważ sytuacja ekonomiczna i zdrowotna wnioskodawcy w okresie składania wniosku była trudna. Organ I instancji podkreślił, że przy rozpatrywaniu spraw o przyznanie pomocy finansowej konieczne jest ważenie interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, a szczupłość środków, jakimi dysponuje Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, powoduje konieczność głębokiej weryfikacji wniosków osób ubiegających się o pomoc. Ustalając wysokość świadczenia w przedmiotowej sprawie, organ I instancji w granicach uznania administracyjnego kierował się potrzebami wszystkich osób będących podopiecznymi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz ilością środków pieniężnych pozostających do dyspozycji Ośrodka. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł J.J., który zarzucił, że zaliczenie dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, pomimo faktycznego nieprowadzenia działalności rolniczej jest sprzeczne z prawem oraz uchwałą Sądu Najwyższego z 6.05.2004r wydaną w sprawie II UZP 5/04 (OSNP z 2004r. Nr 22, póz. 389). Odwołujący się podkreślił, że nie prowadzi żadnej działalności rolniczej ze względu na swój stan zdrowia, a działania Ośrodka Pomocy Społecznej pozbawiają go możliwości wykupienia lekarstw i podstawowych środków potrzebnych do przeżycia w okresie do przyznania mu pełnej renty z tytułu niezdolności do pracy. Wniósł o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 300 złotych miesięcznie na okres zimy. Decyzją z [...].02.2006r. ([...]), wydaną na podstawie art. 2 ust. l, art. 3 ust l i 4, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., nr 64, póz. 593 z późn. zm.) oraz art. 138 § l pkt l kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wprowadza fikcję prawną, iż każdy posiadacz gospodarstwa rolnego (niezależnie od tego czy jest ono użytkowane) uzyskuje dochód w wysokości 194,00 zł. z l ha przeliczeniowego. J.J. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1.855ha, a więc dochód z tego gospodarstwa wynosi 359,87 zł (trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych 87/100). Łączny miesięczny dochód strony wynosi zatem 517,39 zł. (157,52 zł + 359,87 zł). Oznacza to, iż dochód J.J. przekracza kryterium dochodowe (461,00 zł) uprawniające go do otrzymania obligatoryjnej pomocy finansowej z MOPS o kwotę 56,39 zł. Zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji, przyznająca specjalny zasiłek celowy w wysokości 200 złotych na zakup leków nie została wydana z naruszeniem prawa, w związku z czym winna być utrzymana w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego, jak również o określeniu jego wysokości jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Poza tym, wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznany, a z drugiej - zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, możliwości pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 12.01.1994 r. sygn. akt I SA 164/93). Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do wysokości przyznanego zasiłku, w szczególności dlatego, że w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 27 października 2005r. strona oświadczyła, iż wydaje miesięcznie na zakup lekarstw i leczenie od 100 do 150 złotych. Organ odwoławczy podkreślił, iż świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą jednak stanowić źródła dochodu, czy też formy utrzymania, szczególnie w stosunku do osób, których dochód jest wyższy od kryterium dochodowego. W związku z tym, Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, gdyż wydana została zgodnie z przepisami prawa i w granicach uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.J. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2 ust. l, art. 3 ust. 3, art. 6, art. 7, art. 8 ust. l, art. 37, art. 39 ust. 2, art. 41 pkt l ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § l pkt l kpa poprzez wadliwe przyjęcie, że osiąga dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia na jego rzecz świadczenia specjalnego na wykup lekarstw w wysokości 300 złotych miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko w zakresie trafności oceny sytuacji życiowej skarżącego i obliczenia jego dochodu w tym dochodu z gospodarstwa rolnego. Kolegium podtrzymało również wyrażone w kwestionowanej decyzji stanowisko, iż przy załatwianiu sprawy nie doszło do przekroczenia granicy swobodnego uznania. Nie doszło również do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania. Podkreśliło, że rozpatrując odwołanie skarżącego ponownie przeanalizowało cały materiał dowodowy i podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w sprawie występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uprawniający organy pomocy społecznej do przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 693 z późn. zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 461 złotych. Na podstawie art. 8 ust. 3 w/w ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W przedmiotowej sprawie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, do dochodu skarżącego należy zaliczyć rentę inwalidzką w wysokości 157,52 złotych. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z jednego hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 złotych. Z zaświadczenia wydanego przez Urząd Gminy B. (k. 45) wynika, że skarżący wraz z byłą żoną, M.M., posiada wspólnie gospodarstwo rolne o powierzchni 3,71 hektarów przeliczeniowych. W ocenie Sądu organy administracji dla celów ustalenia dochodu skarżącego prawidłowo przyjęły, że jest on posiadaczem połowy w/w gospodarstwa rolnego (1,855 ha przeliczeniowych) i w związku z tym do dochodu skarżącego należy doliczyć kwotę 359,87 złotych z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym za prawidłowe uznał Sąd ustalenie dla skarżącego przez organy administracji dochodu w łącznej wysokości 517,39 złotych. Zarzut skarżącego, dotyczący bezpodstawnego zaliczenia dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, należy uznać za nieuzasadniony, ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodu z gospodarstwa rolnego bez względu na fakt czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela. Dochód ustala się, biorąc pod uwagę tylko wielkość gospodarstwa rolnego. Zatem okoliczność, wskazywana przez skarżącego, że faktycznie nie prowadzi on działalności rolniczej na posiadanym gospodarstwie rolnym, nie stanowi przesłanki do ustalenia dochodu z pominięciem kwoty wynikającej z posiadania gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie, pomimo tego że dochód skarżącego był wyższy niż kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, skarżącemu został przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości 200 złotych z przeznaczeniem na zakup leków, ponieważ organ I instancji uznał, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, a zatem zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w którym na podstawie art. 41 ust. l ustawy o pomocy społecznej możliwe jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Zarzut skarżącego, który domagał się przyznania zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 300 złotych, Sąd uznał za nieuzasadniony. Określenie wysokości przyznanego zasiłku specjalnego następuje w ramach uznania przysługującego organowi administracji, który nie może tego uczynić w sposób dowolny, ale jednak dysponuje w rym zakresie pewną swobodą. W przedmiotowej sprawie wysokość przyznanego skarżącemu specjalnego dodatku celowego nie została przez organ I instancji ustalona w sposób dowolny, ponieważ organ oparł się na wysokości wydatków, wskazanej przez skarżącego, przeznaczonych na lekarstwa w konkretnym miesiącu. Dlatego też nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i właściwie zastosowały odpowiednie przepisy postępowania oraz prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jak również decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. nie narusza przepisów prawa materialnego ani też procesowego. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd skargę oddalił.