II SA/Kr 700/13
WyrokWSA w Krakowie2013-07-31
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, WSA Renata Czeluśniak, WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, wydana na podstawie uchwały o planie miejscowym, która następnie została stwierdzona nieważna z mocą wsteczną, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji niezasadnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji o wygaśnięciu decyzji o warunkach zabudowy. Stwierdzenie nieważności uchwały planistycznej z mocą wsteczną (ex tunc) oznacza, że plan ten nigdy nie istniał w obrocie prawnym. W konsekwencji, decyzja o wygaśnięciu decyzji o warunkach zabudowy, oparta na nieistniejącym planie, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia jej nieważność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta o wygaśnięciu decyzji ustalającej warunki zabudowy. Decyzja o wygaśnięciu została wydana na podstawie uchwały Rady Miasta o planie miejscowym. Później uchwała ta została częściowo unieważniona przez WSA z mocą wsteczną. Strona skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji o wygaśnięciu, argumentując, że opierała się ona na akcie prawnym, który ostatecznie został wyeliminowany z obrotu prawnego. SKO utrzymało w mocy swoją decyzję, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z 14 grudnia 2012 r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej A. S.A. w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 14.12.2012r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28.02.2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r. nr [...] o ustaleniu, na wniosek Agencji [...] S.A. w K., warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku usługowo-handlowego na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] wraz z wjazdem z działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. B. i ul. W. w K..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazano, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja z dnia 28.02.2011r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej, względnie, że zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Kolegium podkreśliło, że w dacie wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia 28.02.2011r. o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji tego organu z dnia 19.12.2008r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji planowanej przez Agencję [...] S.A. w K., pozostawała w obrocie prawnym uchwała Rady Miasta z dnia 8.09.2010r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]", stąd późniejsze stwierdzenie nieważności części tej uchwały nie może mieć wpływu na ocenę istnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy wystąpiła Agencja [...] S.A. w K. wnosząc o uchylenie ww. decyzji SKO w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28.02.2011r.
Spółka podniosła, że stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu, jest skuteczne ex tunc, czyli wywołuje skutki od daty jej podjęcia i stanowi sytuacje, której uchwała nie była nigdy podjęta. W ocenie Spółki, wpływa to na ocenę wadliwości wszystkich decyzji administracyjnych, w tym także decyzji o warunkach zabudowy, które zostały wydane w oparciu o wyeliminowany z obrotu akt prawny. W tym zakresie [...] S.A. powołała się na pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 27.09.2007r., II OSK 1046/07. We wniosku zarzucono również, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 65 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., ponieważ wymogiem wydanie decyzji o wygaśnięciu rozstrzygnięcia o ustaleniu warunków zabudowy jest wejście w życie planu miejscowego, a w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, brak jest możliwości dokonania oceny zgodności decyzji o warunkach zabudowy z dnia 28.02.2011r. z planem miejscowym, skoro w istocie rzeczy plan ten nigdy nie został wprowadzony do obrotu prawnego.
Po rozpoznaniu ww. wniosku, SKO decyzją z dnia 18.03.2013r., działając na podstawie art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 156 § 1 kpa w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o p.z.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28.02.2011r. nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ustalającej, na wniosek Agencji [...] S.A. w K. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-handlowego na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] wraz z wjazdem z działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. B. i ul. W. w K., miało na celu ustalenie, czy rozstrzygnięcie z dnia 28.02.2011r., dotknięte było jedną z wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby stwierdzenie jego nieważności.
Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja - w jego ocenie - nie jest dotknięta wadami kwalifikowanymi, wymienionymi w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., polegającymi w szczególności na tym, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej oraz, że zawiera ona wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa.
Zgodnie z przepisem 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Natomiast ustawa z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. poz. 647 z 2012r.) w art. 65 ust. 1 pkt. 2 i ust. 3 przewiduje, iż organ administracji, który wydał decyzję o warunkach zabudowy, stwierdza jej wygaśnięcie, w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., jeżeli dla tego terenu uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji. Jak wynika z akt sprawy w dniu 8.09.2010r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę nr CVIII/1457/10 w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Wadowicka - Tischnera", którego ustalenia nie były tożsame z zapisami wydanej przez Prezydenta Miasta w dniu 19.12.2008r. decyzji nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy warunkach zabudowy dla planowanej przez Agencji [...] S.A. w K. inwestycji w postaci budynku usługowo-handlowego na działce nr [...] przy ul. B. i ul. W.. W związku z tym w dniu 28.02.2011 r. Prezydent Miasta wydał decyzję nr [...], mocą której stwierdził wygaśnięcie swej własnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, mając również na uwadze to, że na podstawie tej decyzji nie zostało wydane pozwolenie na budowę. Poza sporem jest również to, że wyrokiem z dnia 9.12.2011r. sygn. akt II SA/Kr 1561/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały planistycznej w części obejmującej część graficzną planu w zakresie terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami: U.3, U.9, U. 15 i KD/D (na odcinku pomiędzy terenami U. 12 i U. 11) oraz część tekstową planu w zakresie § 27 ust. 1 tj. w zakresie oznaczeń U.3, U9 i U.15 oraz § 27 ust. 6, § 27 ust. 12 i § 27 ust. 15. Działka nr [...] usytuowana była w terenie oznaczonym w planie miejscowym obszaru "Wadowicka - Tischnera" symbolem U.3, a zatem w tej części planu, którego nieważność została stwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9.12.2011r., który walor prawomocności uzyskał w dniu 14.02.2012r. W przedstawionym stanie faktycznym nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że kwestionowaną decyzję z dnia 28.02.2011r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku usługowo-handlowego na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] (...), wydał z rażącym naruszeniem prawa. Nadto SKO zaznaczyło, iż w dniu 28.02.2011r., czyli w dacie wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia rozstrzygnięcia o ustaleniu warunków zabudowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "Wadowicka - Tischnera" obowiązywał w całości, w tym także w odniesieniu do działki nr [...], wobec czego Prezydent Miasta wydając decyzję z dnia 28.02.2011r., działał w zgodzie z istniejącym w tej dacie porządkiem prawnym. W tym kontekście należy również nawiązać do przepisu art. 145a § 1 k.p.a., w świetle którego, wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu prawa powszechnie obowiązującego, niezgodnego z Konstytucją lub ustawą, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Kolegium Odwoławczego, tę samą zasadę należy odnieść do wyeliminowania przez sąd administracyjny z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego (a tym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), który to akt jest aktem normatywnym prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Eliminacja z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego następuje bowiem na skutek stwierdzenia przez sąd administracyjny, iż akt ten narusza prawo, w szczególności ustawę, która zawierała delegację do jego wydania.
Nawiązując do wskazanego przez wnioskującą o ponowne rozpatrzenie sprawy Agencji [...] S.A. w K. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.09.2007r. sygn.akt II OSK 1046/07, Kolegium Odwoławcze wskazało, iż nie odnosi się on wprost do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Powyższy wyrok dotyczył bowiem możliwości stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy, w sytuacji, gdy rada gminy tę uchwałę uchyliła. W tym zatem kontekście Naczelny Sąd Administracyjny dokonał rozróżnienia skutków uchylenia uchwały (skutek ex nunc) od stwierdzenia jej nieważności (skutek ex tunc), wskazując w konsekwencji, że uchylenie uchwały będącej przedmiotem skargi nie czyniło bezprzedmiotowym postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej uchwały.
W skardze na powyższą decyzję [...] S.A. w K., reprezentowana przez radcę prawnego zarzuciła, naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy jak i naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- naruszenie art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uznanie, że wymieniona w powołanym przepisie przesłanka została spełniona, albowiem na moment wydawania decyzji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy następnie plan ten został unieważniony na podstawie prawomocnego wyroku;
- naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady ochrony praw słusznie
nabytych -organ odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji o wygaśnięciu decyzji o
warunkach zabudowy pozbawił stronę prawa słusznie nabytego albowiem uchylenie aktu prawa miejscowego będącego podstawą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji miało skutek ex tunc;
- naruszenie art. 156 § 1 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez
błędną wykładnię i jego nie zastosowanie w stanie faktycznym uzasadniającym jego
zastosowanie z urzędu (organ uznał, że w zaistniałym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej, w sytuacji gdy decyzja Prezydenta Miasta z dnia 28.02.2011 r. została wydana z rażącym naruszenie prawa i bez podstawy prawnej, bowiem stanowiący jej podstawę miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został wyeliminowany z obrotu prawnego,
- naruszenie 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w drodze
analogii do zaistniałego stanu faktycznego, gdyż dotyczy wyeliminowania przez sąd
administracyjny z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego będącego aktem normatywnym prawa powszechnie obowiązującego. Zdaniem strony skarżącej powołany przepis dotyczy uchylenia, a nie stwierdzenia nieważności, aktu prawnego przez Trybunał Konstytucyjny, a nie sąd administracyjny, dlatego, mając też na uwadze odmienne skutki prawne uchylającego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wyroku sądu administracyjnego nie można stosować w tym zakresie analogii.
W związku z tym strona skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia 18.03.2013r., sygn. akt: [...], oraz uchylenie w całości, poprzedzającej powyższą decyzję, decyzji SKO z dnia 14.12.2012r. nr [...].
SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Punktem wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie jest brzmienie art.147 § 2 P.p.s.a. wskazujące, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, których nieważność w całości lub w części stwierdził sąd, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Ustawodawca przewidział więc możliwość wzruszenia zapadłych w sprawach indywidualnych rozstrzygnięć zapadłych na podstawie uchwały, której nieważność stwierdził później sąd administracyjny. Jednak przepis art.147 § 2 P.p.s.a. ma charakter normy odsyłającej. Tym samym nie stanowi on samodzielnej podstawy prawnej do wzruszenia aktu indywidualnego wydanego na podstawie uchwały, której nieważność została później stwierdzona prawomocnie przez sąd. Nie kreuje też nowych, odrębnych przesłanek wzruszenia aktu indywidualnego od tych, które określone zostały już przez ustawodawcę w kodeksie postępowania administracyjnego. W konsekwencji wzruszenie aktu indywidualnego w okolicznościach wskazanych w art.147 § 2 P.p.s.a. jest możliwe wyłącznie na gruncie unormowań kodeksu postępowania administracyjnego albo w postępowaniach szczególnych. Zamieszczone w tym przypisie sformułowanie, iż akt indywidualny podlega wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym budzi jednak wątpliwości i wymaga interpretacji. Co do zasady bowiem wzruszalność polega na możliwości uchylenia lub zmiany aktu. Toteż sama możliwość wzruszenia aktu nie ma bezpośredniego wpływu na obowiązywanie aktu, ma charakter hipotetyczny i zależy w istotnym zakresie od organu administracyjnego. Dopiero akt uchylający inny akt jest aktem konstytutywnym i obowiązującym ex nunc. W przypadku decyzji ostatecznych chodziłoby o unormowania art.145, art.145a, art.154, art.155 i art.161 k.p.a. Oprócz przyczyn powodujących wzruszalność ustawodawca wskazał w k.p.a. także przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu indywidualnego, a więc powodujące zaprzeczenie mocy obowiązującej takiego aktu ex tunc, co następuje aktem deklaratoryjnym. Zastosowanie art.154, art.155 i art.161 k.p.a. następuje w warunkach uznania administracyjnego co sprawia, że wzruszenie takiego aktu uzależnione jest w zasadzie od woli organu administracyjnego.
Podnieść należy, iż w literaturze pojęcie wzruszenia decyzji administracyjnej bywa rozumiane także szeroko. Zatem "decyzja może być wzruszona:
- przez uchylenie (zmianę) decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji prawidłowej bądź dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art.154, art.155, art.161 k.p.a.);
- przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art.145 § 1 w związku z art.151 § 2). (...);
- przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art.156 § 1). Stwierdzenie nieważności decyzji może otwierać drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, np. w razie rażącego naruszenia prawa (art.156 § 1 pkt 2)." – za B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s.85. Tak szerokie rozumienie zwrotu "podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym" zawarte w art.147 § 2 p.p.s.a. jest uzasadnione, gdyż w demokratycznym państwie prawa jest nie do pomyślenia, aby nie istniała procedura, w wyniku której nie jest możliwe wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym uchwały. Godzi to bowiem w podstawową zasadę wyrażoną w art.2 Konstytucji RP, iż Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym.
W tym miejscu wskazać nadto należy, iż art.147 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie do rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych, wydanych na podstawie uchwały lub aktu, których nieważność w całości lub w części stwierdził sąd, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Chodzi zatem o rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej decyzję administracyjną. Zgodnie z brzmieniem art.104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Zatem decyzja administracyjna wydawana jest zarówno wtedy, gdy organ rozstrzyga sprawę merytorycznie - co istoty (np. o ustaleniu warunków lub o odmowie ustalenia warunków zabudowy), albo gdy kończy sprawę w inny sposób w danej instancji (np. umorzenie postępowania administracyjnego, postępowania odwoławczego). Tylko w tym pierwszym przypadku mamy do czynienia z wydaniem rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta, z dnia 28.02.2011r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia rozstrzygnięcia ustalającego warunki zabudowy o stwierdzenie nieważności, której wnosi strona skarżąca – załatwiała sprawę kończąc ją poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. W konsekwencji odnośnie takich decyzji ma zastosowanie art.147 § 2 p.p.s.a., który dotyczy wyłącznie rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych (a więc orzekających w sprawie co do istoty) i które to rozstrzygnięcia zapadły na podstawie uchwały lub aktu unieważnionych później w całości lub w części przez sąd.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28.02.2011r. (stwierdzającej z urzędu wygaśnięcie decyzji z dnia 19.12.2008r. ustalającej warunki zabudowy) wskazała, że rozstrzygnięcie to zostało wydane bez podstawy prawnej (156 § 1 pkt 2 k.p.a), bowiem stanowiący część stanu prawnego sprawy - ww. plan miejscowy został wyeliminowany z obrotu prawnego (k.62 akt adm.).
W związku z zarzutami skargi podnieść należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego z daty wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności, a nie w dacie orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Po pierwsze należy wskazać, że podstawę prawną kontrolowanej decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta o ustaleniu warunków zabudowy, stanowił art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy albo decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli dla tego terenu uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji.
Bezsporne jest to, że w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta w sprawie wygaśnięcia decyzji w przedmiocie warunków zabudowy dla ww. inwestycji, obowiązywały ww. przepisy ustawy oraz uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 8.09.2010r., nr CVIII/1457/10, dotycząca przedmiotowego planu miejscowego. Brak było zatem podstaw do twierdzenia, że organ w jakikolwiek sposób naruszył wówczas prawo, albo że przedmiotową decyzję wydano bez podstawy prawnej. Decyzja ta nie była bowiem wydawana na podstawie prawnej wynikającej z powyżej powołanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jak np. przy pozwoleniu na budowę), ale wskutek zaistnienia przesłanek wynikających z obowiązującego stanu prawnego tj. stwierdzenia, że ustalenia planu dla tego samego terenu są inne niż w wydanej decyzji ustalającej warunki zabudowy.
W niniejszej sprawie na tle powołanego wyżej przepisu postanowienia planu (inne niż decyzji ustalającej warunki zabudowy) nie kształtują podstawy prawnej wydanej decyzji, lecz stanowią element stanu faktycznego, umożliwiający (albo nie) stosowanie art.65 u.p.z.p. Brak zatem podstaw do twierdzenia, ze przedmiotową decyzję wydano bez podstawy prawnej. Wręcz przeciwnie podstawa prawna wskazana w decyzji z dnia 28.02.2011r. o wygaśnięciu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r. ustalającej warunki zabudowy istniała. Natomiast sama decyzja o wygaśnięciu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r. ustalającej warunki zabudowy nie była wydawana na podstawie unormowań zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego nieważność została później stwierdzona przez sąd. W konsekwencji postanowienia tego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowiły podstawy prawnej wydania decyzji o wygaśnięciu przez Prezydenta Miasta Krakowa decyzji z dnia 19.12.2008r.
Natomiast wobec stwierdzenia nieważności (w całości lub w części) uchwały zawierającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co wywołuje skutki ex tunc zachodzą okoliczności (poniekąd odnoszące się do "fikcji prawnej", bazujące na konstrukcji prawnej skutku ex tunc) nakazujące przyjąć, iż w zakresie w którym stwierdzono nieważność aktu nigdy nie było go w obrocie prawnym (odpowiednio w całości lub w części). W tym zakresie podzielić należy utrwalony w orzecznictwie i literaturze pogląd wyrażony w wyroku NSA z 27.09.2007r., II OSK 1046/07, iż stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy ze skutkiem ex tunc stanowi sytuację taką, jakby uchwała nigdy nie została podjęta, jakby nigdy nie było jej w obrocie prawnym.
W niniejszym postępowaniu organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności ww. decyzji stojąc na stanowisku, iż wnioskodawca nie wykazał żadnej z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu stanowisko to nie jest zasadne. O ile, jak wskazano wyżej, rzeczywiście nie można zarzucić wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji ustalającej warunki zabudowy bez podstawy prawnej, to organy powinny rozważyć zarzut wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Wyeliminowanie aktu prawa miejscowego z obrotu prawnego skutkuje nieobowiązywaniem tego aktu (w całości lub w części) w przeszłości, jednak wydane na jego podstawie rozstrzygnięcia indywidualne wiążą nadal. Dlatego konieczne było wprowadzenie przez ustawodawcę specjalnych instytucji prawnych służących pozbawieniu tych rozstrzygnięć mocy obowiązującej.
Przepis art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy albo decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli dla tego terenu uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji. Zatem w ramach ustalenia stanu faktycznego sprawy organ ma obowiązek zestawić ze sobą postanowienia obowiązującego dla danego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z warunkami zawartymi w wydanej dla tego samego terenu decyzji ustalającej warunki zabudowy oraz ocenić, czy są one "inne". Dopiero przy pozytywnej weryfikacji okoliczności faktycznych zachodzą przesłanki do zastosowania obowiązującej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie wskutek późniejszego stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego owa weryfikacja postanowień decyzji ustalającej warunki zabudowy z postanowieniami planu miejscowego jest negatywna nie dlatego nawet, że postanowienia te nie są "inne", ale dlatego że w ogóle nawet nie można przeprowadzić takiego porównania (zestawienia). Skoro zatem nie można nawet zrobić takiego zestawienia, porównania postanowień miejscowego planu i warunków wynikających z decyzji (i przyjmujemy wobec skutku ex tunc – stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że zrobić tego nie można było również w dacie wydania decyzji z dnia 28.02.2011r. o wygaśnięciu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r. ustalającej warunki zabudowy o wygaśnięciu decyzji), to w sposób oczywisty zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa, gdyż zastosowano normę prawną, chociaż poprzez proste zestawienie stanu faktycznego i stanu prawnego nie miała ona zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Fakt, iż organ wydający decyzję o wygaśnięciu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 19.12.2008r., nie ponosi winy w wydaniu rozstrzygnięcia dotkniętego wadą nieważności (nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa swoim działaniem) nie ma wpływu na ocenę zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., że decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa (chociaż taka ocena wywołana została późniejszym stwierdzeniem nieważności aktu prawa miejscowego wywołującym jednak skutki ex tunc).
Dodatkową wadliwością postępowania administracyjnego było prowadzenie go "z udziałem" i skierowanie decyzji do I. K., która zmarła [...] 2001r. z pominięciem jej następców prawnych.
Wobec powyższego należało na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw.z art. 147 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia 14.12.2012r., nr [...].
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło