II SA/Kr 71/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 października 2009r., nr [...] w przedmiocie obowiązku usunięcia odpadów komunalnych skargę oddala Decyzją z dnia 21 sierpnia 2009 r. nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 104 § 1 i 107 k.p.a. oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 o odpadach (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628 ze zm.) ustalił wobec P. M. obowiązek usunięcia komunalnych osadów ściekowych, składowanych na działce nr "1" obręb [...] stanowiącej jego własność, dla której w Sądzie Rejonowym w [...] prowadzona jest księga wieczysta KW [...]. Jednocześnie wskazano, że obowiązek ten ma być wykonany poprzez wywiezienie komunalnych osadów ściekowych na składowisko odpadów w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie wizji w terenie przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2009 r. wszczęto postępowanie w sprawie nieprawidłowego składowania komunalnych osadów ściekowych przez P. M.. W ramach tego postępowania 8 lipca 2009 r. przeprowadzono oględziny, w trakcie których stwierdzono, że właściciel działki nr "1" P. M. na terenie tej nieruchomości na powierzchni około 2 arów i wysokości około 70 cm zmagazynował i składuje komunalne osady ściekowe w postaci "wału". Nie zamierza on usunąć tego "wału", bowiem służy on jako zabezpieczenie gruntu przed wodą, która zalewa uprawy. "Wał ten powstał z zebranego z gruntu (działki nr "2", "3", "4", "5") nadmiaru komunalnych osadów ściekowych. Organ I instancji przed wydaniem decyzji zwrócił się do P. M. o przedstawienie dokumentacji potwierdzającej fakt odbioru komunalnych osadów ściekowych z oczyszczalni lub ewentualnego złożenia wyjaśnień na piśmie kto jest wytwórcą komunalnych osadów ściekowych stosowanych na wskazanych wyżej nieruchomościach. W odpowiedzi P. M. wskazał, że działka nr "1" była nawożona osadem w latach 2006 - 2008. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach wójt w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu decyzja nakazująca usunięcie odpadów jest wydawana z urzędu. P. M. jest posiadaczem odpadów - komunalnych osadów ściekowych. Zgodnie bowiem z ustawą o odpadach posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie odpadami włada, z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Jednocześnie domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. P. M. jest nie tylko właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ale również stosował komunalne osady ściekowe. Z tego względu jako podmiot, o którym mowa w art. 34 ustawy o odpadach obowiązany usunąć odpady składowane na jego nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. M., domagając się stwierdzenie jej nieważności. W przypadku braku podstaw do uznania nieważności decyzji P. M. wniósł o jej uchylenie. Swoje stanowisko uzasadnił rolniczym wykorzystywaniem osadu oraz tym, że jest on bezpośrednio przywożony na miejsce, gdzie jest zagospodarowywany. Niemożliwe jest zbieranie osadu z sąsiednich pól oraz utworzenie z niego wału o wysokości 70 cm, gdyż stanowi on półpłynną substancję. Dodatkowo argumentował, iż legalność jego działań została potwierdzona we wcześniejszych postępowaniach przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Podkreślał, że prawo polskie dopuszcza rolnicze wykorzystanie osadu, uważając je za najlepszy sposób utylizacji. Decyzją z 27 października 2009 r. sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 34 i 43 ustawy o odpadach oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134 poz. 1140) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że komunalne osady ściekowe są odpadami w rozumieniu ustawy o odpadach, bowiem zostały wprost wymienione w załączniku nr 1 do tej ustawy. Art. 43 ustawy wskazuje warunki, na jakich dopuszczalny jest odzysk komunalnych osadów ściekowych, zaś ust. 7 powołanego przepisu upoważnia ministra właściwego do spraw środowiska do wydania rozporządzenia, w którym określi warunki, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu komunalnych osadów ściekowych na cele odzysku. Na tej podstawie Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134 poz. 1140). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia komunalne osady ściekowe w postaci płynnej mogą być wprowadzane do gruntu tylko metodą iniekcji (wstrzykiwania) lub metodą natryskiwania, w tym hydroobsiewu, a komunalne osady ściekowe w postaci mazistej i ziemistej należy rozprowadzać równomiernie na powierzchni gruntu i niezwłocznie z nim zmieszać. Z akt sprawy wynika, że P. M. na powierzchni około 2 arów działki nr "1" magazynuje osady ściekowe w postaci "wału", którego nie zamierza usunąć, bowiem służy on jako zabezpieczenie gruntu przed zalewającą uprawy wodą. Skoro nie zostały spełnione warunki określone w § 4 cytowanego rozporządzenia tj. nie nastąpiło równomierne rozprowadzenie osadu po powierzchni gruntu i niezwłoczne z tym gruntem zmieszanie, należy uznać, że P. M. składuje osady ściekowe na swojej nieruchomości. Z tego względu decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z przepisami prawa. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji Kolegium stwierdziło, że niezasadne jest wszczynanie trybu nadzwyczajnego w sytuacji gdy skutecznie wszczęto tryb odwoławczy. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przed Samorządowym kolegium Odwoławczym toczyły się już sprawy P. M., jednakże dotyczyły one innego przedmiotu (zakazania stosowania komunalnych osadów ściekowych), jak również toczyły się na innej podstawie prawnej. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. M., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość jego dalszego prowadzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 34 i 43 ustawy o odpadach poprzez przyjęcie, iż skarżący składuje odpady na przedmiotowej nieruchomości. Wskazano, że skarżący systematycznie przywozi, zrzuca i miesza z gruntem osady komunalne, a proces ten ma charakter cykliczny oraz jest zgodny z wymaganiami wskazanego wcześniej rozporządzenia. Konsekwencją tego jest możliwość znajdowania się na nieruchomości skarżącego osadów w stanie przeznaczonym do przemieszania, częściowo przemieszanym lub też całkowicie przemieszanym. Nie ma mowy o "składowaniu" w sytuacji, gdy dane materiały podlegają przeróbce lub obróbce, a ich znajdowanie się w konkretnym miejscu w danym okresie czasu jest jedynie elementem przekształcania ich substancji. Skarżący wskazał również, że prawidłowe zastosowanie art. 43 ustawy o odpadach powinno prowadzić do wydania decyzji nakazującej podmiotowi zajmującemu się odzyskiem osadów dokonanie przemieszania gruntu z osadem, a nie decyzji nakazującej usunięcie odpadów. Podniesiono ponadto, iż wał znajdujący się na nieruchomości skarżącego stanowi osad wymieszany z ziemią, a zatem niemożliwe jest jego usunięcie z nieruchomości ze względu na brak technologii, która mogłaby to umożliwić. Przemieszanie osadów z gruntem nastąpiło już w czerwcu, co zobrazowane zostało przez zdjęcia dołączone do protokołu wizji lokalnej z dnia [...] lipca 2009 r., pomimo, iż w samym protokole błędnie wskazano istnienie wału składającego się z osadów zamiast ziemi przemieszanej z osadami. Z tych względów decyzja Wójta Gminy z dnia 21 sierpnia 2009 r. była niewykonalna w dniu jej wydania i nie stała się wykonalna potem, a zatem zgodnie z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. należało stwierdzić jej nieważność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. skarżący wskazał, iż przemieszanie odpadów ściekowych z ziemią nastąpiło po przeprowadzeniu wizji w terenie, a przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że komunalne osady ściekowe stanowią odpady w rozumieniu ustawy o odpadach (załącznik 1 kategoria Q9). Art. 43 tejże ustawy zezwala na odzysk komunalnych osadów ściekowych, określając warunki wykorzystania tych osadów. Warunki te zostały doprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. W przypadku niespełnienia warunków określonych w art. 43 ustawy oraz we wskazanym rozporządzeniu zasadne jest przyjęcie, że nie mamy do czynienia z odzyskiem, lecz ze składowaniem odpadów, co uzasadnia wydanie decyzji nakazującej ich usunięcie na podstawie art. 34 ustawy o odpadach. Jak słusznie ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze do komunalnych osadów ściekowych znajdujących się na działce nr "1" obręb [...] zastosowanie ma § 4 rozporządzenia. Zgodnie § 4 ust. 2 rozporządzenia osady ściekowe w postaci płynnej mogą być wprowadzane do gruntu tylko metodą iniekcji (wstrzykiwania) lub metodą natryskiwania, w tym hydroobsiewu, a osady w postaci mazistej i ziemistej należy rozprowadzać równomiernie na powierzchni gruntu i niezwłocznie z nim zmieszać. Powyższe warunki wykorzystania (odzysku) komunalnych osadów ściekowych nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. W tym miejscu należy zauważyć, że w piśmie z 15 lipca 2009 r. (k. 20 akt administracyjnych) skarżący oświadczył, że działka nr "1" była nawożona osadem w latach 2007 - 2006 i obecnie jest "rekultywowana zgodnie z wytycznymi ustawy (R10)". Z kolei w protokole oględzin z dnia [...] lipca 2009 r. (k. 17 akt administracyjnych) stwierdzono m. in.: "P. M. poinformował, że nie usunie utworzonego z komunalnych osadów ściekowych wału, ponieważ posłuży on jako zabezpieczenie gruntu przed wodą, która jak twierdzi zalewa jego uprawy". Skarżący podpisał ten protokół z zastrzeżeniem "nie zgadzam się z oceną wizji", nie wskazując jednak w jakim zakresie kwestionuje ustalenia poczynione w trakcie oględzin. Ta ogólna uwaga skarżącego nie podważa wiarygodności dowodu z oględzin. Podkreślenia również wymaga, że ani w powołanym wyżej piśmie z 15 lipca 2009 r., ani też w odwołaniu skarżący nie wskazywał na dokonanie w czerwcu 2009 r. przemieszania komunalnych osadów ściekowych z gruntem. Dopiero w skardze podniósł, że systematycznie przywozi, zrzuca i miesza z gruntem osady komunalne, a proces ten ma charakter cykliczny oraz jest zgodny z wymaganiami wskazanego wcześniej rozporządzenia. Stwierdzenia te nie są wiarygodne w kontekście faktu, że przedmiotowa nieruchomość była nawożona osadem w latach 2006 - 2007 (zgodnie z oświadczeniem samego skarżącego), bowiem nie sposób uznać, że komunalne osady ściekowe zostały zmieszane z gruntem "niezwłocznie". Porównując dokumentację fotograficzną wykonaną w dniu [...] czerwca 2009 r. (k. 5 - 9 akt administracyjnych) i w dniu [...] lipca 2009 r. (k. 13 - 16 akt administracyjnych) nie można również podzielić zarzutu skargi, potwierdzonego również na rozprawie, że jeszcze w czerwcu 2009 r. nastąpiło zmieszanie komunalnych osadów ściekowych z gruntem. Zaskarżoną decyzję oparto na prawidłowym - zdaniem Sądu - ustaleniu, że działce nr "1" zgromadzone są komunalne osady ściekowe, które nie są rozprowadzone po gruncie, ani tym bardziej z nim zmieszane. To ustalenie, które nie zostało skutecznie zakwestionowane przez stronę postępowania, doprowadziło organ I instancji do słusznego wniosku, iż P. M. składuje na swojej nieruchomości odpady (komunalne osady ściekowe), a w konsekwencji prawidłowo nakazano usunięcie tych odpadów na podstawie art. 34 ustawy o odpadach. W aktach administracyjnych brak jest dowodów potwierdzających zarzut skargi, iż w dacie wydawania decyzji przez Wójta Gminy komunalne osady ściekowe były już zmieszane z gruntem, co czyniłoby tę decyzję niewykonalną, a w konsekwencji nieważną (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Należy także wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli obowiązek objęty tytułem wykonawczym został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, postępowanie to ulega umorzeniu. Bezzasadny jest również podniesiony w skardze zarzut, iż w przypadku stwierdzenia, że podmiot, który zajmuje się odzyskiem komunalnych osadów ściekowych nie dokonuje w sposób niezwłoczny przemieszania osadów z gruntem, należy wydać decyzję nakazującą takie przemieszanie na podstawie art. 43 ustawy o odpadach. Powołany przepis, ani też żaden inny przepis powszechnie obowiązującego prawa nie stanowi materialnoprawnej podstawy do wydania takiej decyzji. Obowiązki osoby dokonującej odzysku komunalnych osadów ściekowych wynikają wprost z przepisów prawa, w szczególności z przepisów ustawy o odpadach oraz rozporządzenia w sprawie komunalnych osadów ściekowych, a konsekwencją braku spełnienia tych warunków jest wydanie decyzji na podstawie art. 34 ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).