II SA/Kr 711/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA (del.) Robert Sawuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2007r. sprawy ze skargi Z. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. znak:[...] Prezydenta Miasta K. wydaną na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 5 w zw. z art. 3 pkt 2 oraz art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z 2003 r. z późn. zm.), art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm.) § 2 i następne rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162 z 2004r.) przyznano Z.H. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170,00 zł na okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 sierpnia 2005r. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania przyznano na kolejny wniosek Z.H. złożony w dniu 7 stycznia 2005r. W decyzji wcześniejszej z dnia [...] czerwca 2004 r. znak:[...] nie przyznano stronie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ze względu na brak stosownego zapisu we wniosku o zasiłek rodzinny w części dotyczącej prośby o przyznanie w/w dodatku. Zgodnie bowiem z art. 23 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek jednego z rodziców. W tym przypadku wniosku takiego nie było. Przedmiotową decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. skarżąca odebrała osobiście w dniu 9 lutego 2005r. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Odwołanie od tej decyzji Z.H. wniosła w dniu 25 lutego 2005r., a więc dwa dni po 14-dniowym terminie, który upłynął w dniu 23 lutego 2005r. W odwołaniu strona przedstawiła swoją trudną sytuację finansową, jak i osobistą, na dowód czego przedłożyła stosowną dokumentację (odcinek renty, rozliczenie z tytułu opłat czynszowych w Spółdzielni Mieszkaniowej, potwierdzenie salda przez Zakład Gazowniczy). Nadto Z.H. podała, że nie zachowała terminu do złożenia odwołania, ponieważ uniemożliwił jej to zły stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. znak:[...], wydanym na podstawie art. 129 § 2, art. 57 § 1 i § 5 oraz art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Z.H. Organ ten uznał, że doręczenia decyzji organu l instancji dokonano zgodnie z przepisami art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 46 § 1 kpa. Na podstawie tych przepisów pisma doręcza się stronie w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Przedmiotową decyzję Z.H. odebrała osobiście w dniu 9 lutego 2005r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem adresatki. Decyzja ta zawierała wymagane przepisami prawa pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Zatem strona wiedziała o tym, że w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji może złożyć odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem właściwego organu. Zgodnie z powyższym, termin do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 23 lutego 2005r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła odwołanie w dniu 25 lutego 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło nadto, że Z.H. nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu na postawie art. 58 kpa. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie należało wnieść wraz z odwołaniem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jeżeli takowa wystąpiła. W konsekwencji Kolegium uznało, że zgodnie z art. 134 kpa wniesienie odwołania po terminie skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do złożenia odwołania. Upływ terminu do wniesienia odwołania powoduje ten skutek, że decyzja nieostateczna wydana przez organ l instancji nabiera waloru decyzji ostatecznej. Tym samym rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu byłoby niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, znaczyłoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z.H. Skarżąca przedstawiła w skardze swoją trudną sytuację osobistą i finansową. Podniosła także argumenty dotyczące wysokości otrzymywanych przez nią świadczeń rodzinnych i zwróciła się z prośbą o wypłatę należnego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka za okres od maja do grudnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podkreślając, iż wniesienie odwołania z zachowaniem terminu jest warunkiem koniecznym do jego merytorycznego rozpoznania przez organ odwoławczy. Merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z uwagi na niezachowanie wymogów formalnych dla skutecznego złożenia odwołania (niezachowanie terminu) nie mogło ono stanowić impulsu dla uruchomienia kontroli instancyjnej. Organ odwoławczy nie przystąpił do merytorycznego rozważania motywów decyzji, jak i zarzutów odwołania, a postępowanie w niniejszej sprawie zakończone zostało postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu. Na rozprawie sądowej w dniu 25 maja 2007r. skarżąca wyjaśniła, że nie mogła wnieść odwołania w terminie z uwagi na zły stan zdrowia. Podała także, że fakt ten może udokumentować zaświadczeniami lekarskimi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tryb wnoszenia odwołania reguluje art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. z późn. zm.), zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i § 2 ustawy). Termin ten jest terminem procesowym obliczanym według przepisów kpa, terminem ustawowym - nie może być zatem przez organ administracji przedłużany lub skracany oraz terminem prekluzyjnym, którego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe, a jego upływ organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. W rozpoznawanej sprawie rzeczą bezsporną jest, że odwołanie skarżąca złożyła z dwudniowym opóźnieniem. Od ujemnych następstw uchybienia terminu procesowego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwość obrony poprzez instytucję przywrócenia terminu. Art. 58 kpa przewiduje możliwość przywrócenia terminu, m.in. również do wniesienia odwołania, ale możliwość ta uwarunkowana jest spełnieniem określonych przesłanek. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu procesowego jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku po jego stronie winy w uchybieniu terminu, przy czym sama możliwość wniesienia takiej prośby jest ograniczona terminem, którego przywrócenie jest niedopuszczalne (§ 2 i 3). Dodatkowym wymogiem, o którym mowa w art. 58 § 2 zdanie drugie kpa jest konieczność jednoczesnego z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu dopełnienia czynności, dla której określony był termin. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania obowiązek ten polega na jednoczesnym wniesieniu odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu oraz czynność, do dokonania której był wyznaczony termin, mogą być zawarte w tym samym piśmie (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2001 r., sygn. akt l SA 637/2000). Z treści odwołania Z.H. wynika, że zachowanie obowiązującego terminu uniemożliwił skarżącej zły stan zdrowia. Stwierdzenie to, zamieszczone w odwołaniu jest jednoznaczne i wyraźne. Okoliczność ta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie została jednak wzięta pod uwagę, chociaż mogła mieć istotne znaczenie w sprawie. Wskazanie przez skarżącą przeszkód w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania, wynikających ze złego stanu jej zdrowia, zobowiązywało organ odwoławczy do rozważenia potrzeby potraktowania tego stwierdzenia jako wniosku o przywrócenie terminu. Do takiego działania zobowiązuje organ art. 9 kpa, który stanowi że organy administracji winny w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy obowiązane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W razie wątpliwości co do intencji odwołującej się należało zażądać dodatkowych oświadczeń i informacji. Zaniechanie tego jest równoznaczne z niedopełnieniem przez organ odwoławczy obowiązku przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego i stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe uchybienie należało orzec jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. późn. zm.).