II SA/Kr 712/12

Kraków, dnia 11 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: oddalić wniosek skarżącej w całości. W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 2012r. Sąd oddalił wniosek A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca została zatem wezwana o uiszczenie wpisu w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie A.W,. wniosła ponownie o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia tej opłaty oraz o przydzielenie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podano, iż skarżąca od czerwca 2012 roku do chwili obecnej jest osobą niepracującą, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w K. , nie posiada oszczędności, a długi. Ponadto posiada nieruchomość, która została jej przekazana, gdy był osobą nieletnią. Nie ma zatem możliwości, aby opłacić wpis sądowy i wynagrodzenie pełnomocnika. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że A.W. nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu osób obcych i popada w długi. W skład jej majątku wchodzi drewniany dom do kapitalnego remontu o powierzchni 45 m² oraz 45 arowa działka. A.W. nie posiada stałego miejsca zamieszkania, zmienia miejsce zamieszkania i kraj pobytu. W ramach programu otrzymała wizę na 1 rok z możliwością zatrudnienia. Obecnie przebywa na utrzymaniu osób obcych. Matka skarżącej nie jest w stanie ponosić kosztów utrzymania i opłat sądowych niepracującej córki, bowiem jest osobą schorowaną, utrzymującą się z emerytury 1.500 zł. Nadto wezwano o szczegółowe wykazanie swojej sytuacji poprzez podanie informacji gdzie aktualnie mieszka A.W. i czym się zajmuje (pobiera naukę, czy poszukuje zatrudnienia, bądź już je znalazła), wyjaśnienie co oznacza twierdzenie, że skarżąca pozostaje na utrzymaniu "osób obcych" – kim są te osoby i jakie ponoszą koszty związane z utrzymaniem A.W... (koszty mieszkania, wyżywienia, koszty podróży, ewentualnej edukacji, itp.), wyjaśnienie w ramach jakiego programu skarżąca otrzymała wizę z możliwością zatrudnienia, wykazanie stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów ojca skarżącej, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez A.W. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem. W odpowiedzi podano, iż obecnie A.W. mieszka w K. Nie pobiera nauki, poszukuje pracy, której jeszcze nie znalazła. "Osoby obce" są znajomymi jej rodziców, zapewniają jej mieszkanie i wyżywienie. Skarżąca otrzymała wizę z możliwością zatrudnienia według programu International Experience Canada, który obywatelom w wieku 18-35 lat umożliwia legalną pracę, pobyt w Kanadzie do 1 roku, poznanie kultury, co wiąże się z jej wykształceniem. Ojciec skarżącej przebywa na emeryturze. Otrzymuje świadczenie około 2 tys. zł, płaci podatki i ubezpieczenia, spłaca swoje zobowiązania i nie stać go na inne koszty. Odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji odnośnie swojej osoby, a przede wszystkim uważa, że kodeks rodzinny nie upoważnia go do pokrywania kosztów sądowych, czy adwokata z wyboru w celu dochodzenia praw przez córkę. Podkreśla, że osobom bezrobotnym, a jego córka była bezrobotna w okresie od maja 2012 roku do lutego 2013 roku powinna przysługiwać pomoc państwa. A.W. nie posiada własnych oszczędności, kont, ani lokat. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013r. referendarz sądowy oddalił wniosek w całości. A.W., złożyła w terminie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Aktualnie rozpoznawany wniosek A.W. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Jak wyżej wskazano postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. sąd oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno zatem nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy. Zatem odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Podstawą postanowienia z dnia 19 października 2012 r. było nieprecyzyjne wykazanie sytuacji materialnej wnioskodawczyni, w tym odmowa ujawnienia dochodu ojca skarżącej, do którego wnioskodawczyni wobec art. 87 k.r.o, mogłaby zwrócić się o pomoc w opłaceniu kosztów. W nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż skarżąca nadal przebywa aktualnie w Kanadzie w ramach projektu International Experience Canada, umożliwiającego pobyt i podjęcie zatrudnienia w Kanadzie. Wskazano, że strona aktualnie nie pobiera nauki, poszukuje pracy, lecz jej jeszcze nie znalazła. Znajomi rodziców zapewniają jej mieszkanie i wyżywienie. W okresie od maja 2012 roku do lutego 2013 roku skarżąca była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada zatem żadnych oszczędności. Nadto ojciec skarżącej wg jej oświadczenia pobiera około 2 tys. zł emerytury i nadal odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji na temat swojej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu powołane okoliczności w dalszym ciągu nie są wystarczające, aby uznać, że A.W. jest osobą ubogą, której przysługuje pomoc Państwa w postaci prawa pomocy. Z przedstawionych danych wynika, że matka skarżącej uzyskuje 1,5 tys. zł miesięcznie, jej ojciec 2 tys. zł. Istotne jest również przy tym ustalenie, że skorzystanie z programu International Experience Canada i pobyt za granicą wiąże się z wyłożeniem określonych środków finansowych, tj. na zagraniczny wyjazd. Z ogólnodostępnych informacji na stronie internetowej www.canadainternational.gc.ca wynika, iż osoby korzystające z programu International Experience Canada muszą uiścić opłatę za uczestnictwo w programie w polskich złotych (465 zł). Obowiązane są także przed wyjazdem z Polski kupić bilet powrotny lub posiadać środki finansowe na zakup takiego biletu, przedstawić dowód na posiadanie środków finansowych w kwocie 2500 $ kanadyjskich (równowartość ok. 8 tys. zł) na pokrycie początkowych wydatków w Kanadzie oraz wyrazić zgodę na zakup przed wyjazdem do Kanady polisy ubezpieczeniowej na pokrycie kosztów pomocy medycznej i opieki zdrowotnej, łącznie z hospitalizacją i transportem chorego do kraju na cały okres dozwolonego pobytu. Powyższe oznacza, że na skorzystanie z programu i pobyt na terenie innego kraju nie mogą sobie pozwolić osoby znajdujące się w ubóstwie. Aby wziąć udział w wyjeździe do Kanady skarżąca musiała dysponować środkami finansowymi w znacznej wysokości. Wyjaśnienie tych kwestii przez skarżącą w postaci wskazania, że pomocy udzieliły jej osoby obce, co do których nie chce ujawnić żadnych bliższych danych, a nadto pokrywają oni koszty zamieszkania i utrzymania skarżącej w Kanadzie, są bardzo nieprecyzyjne. Enigmatyczne twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że osoby obce, które są znajomymi rodziców. AW. , zapewniają jej mieszkanie i wyżywienie nie są w ocenie Sądu wystarczające. Sąd nie ma możliwości zweryfikowania informacji, że skarżąca nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu bliżej nieokreślonych osób, ponadto twierdzenia takie wydają się niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego, aby osoba dorosła przebywała za granicą i pozostawała na utrzymaniu obcych osób, nie podejmując przy tym jakiegokolwiek zatrudnienia. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W związku z tym prawo pomocy może być przyznane tylko dla osób ubogich pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie), cechującej zwłaszcza osoby bezrobotne lub osiągające znikome dochody. Dodatkowo użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). Jak wyżej wskazano dane zawarte w złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., co wynika z faktu, iż skarżąca uchyliła się on od złożenia wyjaśnień w zakresie sytuacji materialnej jej ojca oraz szczegółowego zakresu pomocy udzielanej jej podczas pobytu w Kanadzie. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że doszło do zmiany okoliczności sprawy, stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, należało wniosek oddalić i orzec jak w sentencji postanowienia.