II SA/Kr 713/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K . W dniu [...] A. G. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na postanowienie SKO w K z dnia [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazuje, iż jest osobą schorowaną, cierpiącą na stwardnienie rozsiane, całkowicie niezdolną do pracy. Ma kłopoty z poruszaniem się. Utrzymuje się jedynie z renty. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Jak wskazuje skarżący, jest on osobą schorowaną, samotną, wymagającą pomocy innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych ( orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o pow.[ ...] Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów w wysokości[...] zł , wykazany stopień niepełnosprawności ograniczający możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia w celu poprawy swej sytuacji bytowej, samotność i brak osób zobowiązanych na podstawie przepisów prawa do alimentacji - nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca otrzymuje co prawda stały, pewny dochód , nie ma zadłużenia, nie ma innych osób na utrzymaniu oraz posiada majątek [....] , jednakże wysokość tegoż dochodu [....] w kontekście wydatków na utrzymanie i leczenie oraz fakt, iż skarżący jest osobą chorą na stwardnienie rozsiane i wymaga bezwzględnej pomocy osób trzecich uzasadnia, zdaniem orzekającego, przyznanie mu pomocy w zakresie całkowitym. Należy przy tym zaznaczyć, iż o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu decyduje jedynie jego sytuacja materialna i stan finansów, a nie charakter czy okoliczności sprawy, bądź też merytoryczna potrzeba udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na skomplikowaną jej materię. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).