II SA/Kr 713/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: Joanna Mitis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi K. K., B. K. i T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. K. 200 zł ( dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta N. decyzją z 10 lutego 2009 r., znak: [....] na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) odmówił K.K. ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w N. stanowiącą działkę nr ewid. [....] w obrębie [....] . W uzasadnieniu wskazał, że w dniach [....] kwietnia 2000 r. i [....] listopada 2008 r. do organu wpłynęły wnioski K.K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną stanowiącą działkę gruntu nr ewid. [....] w obrębie [....] , w trybie art. 73 ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Organ odwołał się do treści art. 73 ust. 4 w/w ustawy, który wymaga złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty po drogę publiczną przez osobę uprawnioną w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Podał, że upływie tego okresu roszczenie wygasło. Nadto organ wskazał, że zgodnie z wstępną opinią Miejskiego Zarządu Dróg w N. z [....] . 2008 r. przedmiotowa działka nie została zajęta pod drogę publiczną. Odwołanie od wyżej opisanej decyzji do Wojewody [....] złożyli B.K. , K.K. oraz T.K. , domagając się uchylenia decyzji i "ponownego zbadania sprawy". Podnieśli w nim, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony przed terminem, zatem nie można uznać, że roszczenie wygasło. Zażądali jednoznacznego wyjaśnienia, czy ich działka została, czy też nie zajęta pod drogę publiczną. Wskazali, że wątpliwości w tej kwestii wyraził Miejski Zarząd Dróg w piśmie z [....] grudnia 2008 r. W ocenie odwołujących się, część działki została zajęta, o czym świadczy niższy wymiar podatku za nieruchomość. Wojewoda [....] decyzją z 18 marca 2009 r. znak: [....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 73 ustawy z 13. 10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 132 i 134 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 73 w/w ustawy. Podał, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem ustalonym na wniosek właściciela, złożony w określonym terminie. Wskazał, że sprawa odszkodowania może być merytorycznie rozstrzygana przy zachowaniu następujących wymogów: została wydana ostateczna decyzja Wojewody potwierdzająca uzyskanie własności nieruchomości przez odpowiednią jednostkę, a tym samym utratę prawa własności przez dotychczasowego właściciela, został zgłoszony wniosek o odszkodowanie przez właściciela z zachowaniem ustawowego terminu tj. od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., odszkodowanie jest ustalane przez starostę po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku jest podmiot, któremu najpóźniej w 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo własności do nieruchomości, bądź jego spadkobiercy. Wobec nie złożenia przez K.K. wniosku w wymaganym terminie roszczenie wygasło. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [....] wniosła K.K. , wskazując, że działała również w imieniu córki B.K. i syna T.K. Podała, że w 1998 r. "Urząd Miasta N." zajął działkę o pow. 0,0271 ha, stanowiącą ich własność, pod drogę publiczną. Mimo wniosku o wypłatę odszkodowania zawartego w piśmie z [....] 04. 2000 r. organ odmówił, powołując się na brak środków w budżecie. Zarzuciła, że wnioskodawcy nie zostali powiadomieni o konieczności złożenia ponownego wniosku. Skarżąca wskazała również, że w tym okresie miała poważne problemy zdrowotne. W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że odszkodowanie im się należy. Wojewoda [....] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i potrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.ps.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody w powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych informacji. Przede wszystkim należy podkreślić, że w prawie administracyjnym nie obowiązuje zasada ignortantia iuris nocet i w związku z tym dyspozycja z art. 9 kpa nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek informowania i wyjaśniania stronie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, winna być rozumiana tak szeroko, jak to tylko możliwe. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że: "gdy urzędnik stwierdza lub powinien stwierdzić, ze strona zamierza podjąć działania wiążące się dla dlań z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków, urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać stronie ryzyko, wiążące się z planowanymi działaniami. Jest to jedyny, odpowiadający zasadzie z art. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. sposób rozumienia art. 9 kpa (wyrok WSA w Poznaniu z 13.03. 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 839/07, Lex nr 500704). W niniejszej sprawie oba wnioski K.K. , działającej zarazem jako pełnomocnik B.K. i T.K. - o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną stanowiącą działkę gruntu o nr ewid. [....] w obrębie [....] w N. w trybie art. 73 ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - zostały złożone po wejściu w życie w dniu 15 lutego 2000 r. znowelizowanego art. 73 ustawy z 13. 10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z regulacją znowelizowanego art. 73 ust. 4, wniosek właściciela o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną wymaga złożenia przez osobę uprawnioną w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Należy jednak wskazać, że po otrzymaniu pierwszego wniosku złożonego w dniu [....] 2000 r. przez K.K. we własnym imieniu oraz w imieniu B.K. i T.K. dyrektor Wydziału Geodezji Urzędu M. N. pismem z [....] 2000 r. poinformował K.K. , że w oparciu o przepisy ustawy z 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną "za działki gruntu, które przeszły na własność gminy właścicielom - zgodnie z art. 98 ust. 3 – służy odszkodowanie" oraz wskazał, że "przepis ten został zmieniony w lutym 2000 r." Dodatkowo poinformował wnioskodawczynię, że "brak środków w budżecie miasta na wypłatę odszkodowań". W ocenie sądu takie działanie organu I instancji stanowi uchybienie dyspozycji art. 9 kpa. Organ powinien bowiem wyczerpująco poinformować wnioskodawczynię o obowiązującym już w dacie złożenia przez nią wniosku z [....] . 04. 2000 r. terminie wprowadzonym przepisem art. 73 ust. 4 w/w ustawy, ale obowiązku tego nie dopełnił poprzestając na ogólnym poinformowaniu o nowelizacji ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Co więcej organ informując jedynie ogólnie o nowelizacji w/w ustawy w kontekście obowiązku przejmowania przez gminy gruntów, nie tylko nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku udzielania stronom wyczerpującej informacji i pouczeń także co do kręgu stron uprawnionych do występowania o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i trybu postępowania w tej sprawie, ale dodatkowo informując o przejściowym braku środków w budżecie miasta na wypłatę odszkodowań mógł doprowadzić stronę do błędnego przekonania, że odszkodowanie zostanie jej wypłacone w terminie późniejszym. Dodać również należy, że zgodnie z dyspozycji art. 8 kpa tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, organ nie może wymagać od strony ciążącego na niej obowiązku lub pozbawiać ją możliwości realizacji określonych uprawnień, jeżeli przez brak odpowiedniego pouczenia lub błędnego pouczenia przez organ administracji, strona z powodu nieznajomości prawa została narażona na niekorzystne skutki. O ile więc odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w N. stanowiącą działkę nr ewid. [....] w obrębie [....] w o oparciu o wniosek złożony przez K.K. z [....] listopada 2008 r. odpowiada prawu, o tyle organ I instancji powinien rozpatrzyć wniosek K.K. , złożony także w imieniu w imieniu B.K. i T.K. z [....] kwietnia 2000 r. gdyż nie jest dopuszczalne, aby na skutek działania organu z naruszeniem zasady z art. 9 kpa skarżący nie podejmując działań umożliwiających im uzyskanie odszkodowania- utracili taką możliwość . W związku z powyższym WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy p.p.s.a, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzekł jak w sentencji . O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a