II SA/Kr 716/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 kwietnia 2024 r. znak: SKO-OŚ-4170-24/24 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę. Burmistrz Miasta Nowy Targ decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., znak: GK.7021.2.2023, na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy z dnia z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399), nakazał K. S. i A. W., współwłaścicielom nieruchomości położonej w N. ul. [...], składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, usytuowanej w N. . W uzasadnieniu organ zreferował przebieg postępowania w sprawie, a także wyjaśnił podstawę prawną oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia. Z powyższą decyzją nie zgodziła się K. S., która złożyła od niej odwołanie, podnosząc, że nie ciąży na niej obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, gdyż nieruchomość jest wyposażona w dwa szczelne zbiorniki bezodpływowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 5 kwietnia 2024 r., znak SKO-OŚ-4170-24/24, po rozpoznaniu odwołania K. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wskazało, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesiono w terminie, w związku z czym podlegało one merytorycznemu rozpatrzeniu. Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem zaskarżona nim decyzja Burmistrza odpowiada prawu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399), zwanej dalej w skrócie "ustawą". Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei w myśl art. 5 ust. 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. W przytoczonym przepisie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy ustawodawca przewidział alternatywę pomiędzy przypadkiem, gdy istnieje sieć kanalizacyjna i gdy sieci kanalizacyjnej nie ma, a jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. W pierwszym zaś przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. Innymi słowy, ustawodawca przyjął, że zwolnienie od obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W przypadku zatem ustalenia, że właściciel nieruchomości nie wyposażył nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz nie wykonuje obowiązku ustawowego, związanego z przyłączeniem nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz wykonania przyłączenia. Zważyć przy tym należy, że sposób sformułowania art. 5 ust. 7 ustawy wskazuje na brak tzw. luzu decyzyjnego organów orzekających w tej kategorii spraw (brak uznaniowości organów). W przypadku wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, przy braku przeciwwskazań do wydania nakazu związanych z wyposażeniem nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, na organie ciąży ustawowy obowiązek wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organ procedujący w sprawie dążąc do wyjaśnienia i załatwienia sprawy zobowiązany jest ustalić ściśle określone przez ustawodawcę przesłanki obligujące podmiot do przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Po pierwsze, w ramach postępowania organ zobligowany jest poczynić ustalenia dotyczące istnienia sieci kanalizacyjnej oraz jej przebiegu w stosunku do nieruchomości. Po drugie, organ winien ustalić, czy właściciel (użytkownik) nieruchomości dokonał bądź nie przyłączenia nieruchomości do istniejącej i funkcjonującej sieci kanalizacyjnej. Wreszcie po trzecie, niezbędnym jest też ustalenie, czy na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, czy też w konkretnym przypadku spełniona została negatywna ustawowa przesłanka zwalniająca właściciela nieruchomości z ustawowo ustanowionego obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przesłanką tą jest wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że odwołująca K. S. oraz A. W. są współwłaścicielkami nieruchomości położonej w N. przy ul. [...], składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...].W niniejszej sprawie nie budzi też wątpliwości to, że ww. nieruchomość nie jest przyłączona do sieci kanalizacji sanitarnej, pomimo istnienia technicznej możliwości przyłączenia się do takiej sieci, która zlokalizowana jest w pasie drogowym na działce ewidencyjnej nr [...]. Prawidłowość powyższych ustaleń potwierdza treść pisma przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego - M. sp. z o.o. z dnia 4 grudnia 2023 r. (znak: DT.032.20.2023.RBR) przesłanego do organu pierwszej instancji w odpowiedzi na pismo wystosowane w toku niniejszego postępowania. Okolicznością bezsporną w sprawie jest wreszcie to, że nieruchomość, której współwłaścicielką pozostaje odwołująca nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, lecz jedynie w bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe (szambo), a zatem w tej sytuacji nie zachodzi zwolnienie z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 2 zd. 2 ustawy. Mając zatem na uwadze przedstawione wyżej ustalenia faktyczne należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wydania w stosunku do współwłaścicieli nieruchomości decyzji w trybie art. 5 ust. 7 ustawy. Stwierdzenie przez organ prowadzący postępowanie braku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy jednoczesnym braku wyposażenia przedmiotowej nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków nie tylko uprawniało, ale wręcz obligowało organ do nałożenia na odwołującą oraz drugą współwłaścicielkę nieruchomości - w drodze decyzji administracyjnej - obowiązku przyłączenia tejże nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odnośnie natomiast argumentacji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wskazało, że okoliczność, iż nieruchomość jest wyposażona w zbiornik (względnie dwa zbiorniki) bezodpływowe na nieczystości ciekłe, nie miała żadnego znaczenia prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16). Nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć (wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14). Podobnie kwestia braku zgody odwołującej na przyłączenie jej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej nie mogła mieć żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, albowiem wydanie decyzji nakazującej, nie jest uwarunkowanie uzyskaniem dla jej wydania akceptacji ze strony właściciela nieruchomości. W tym stanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w stanie faktycznym zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania w stosunku do współwłaścicieli opisanej wcześniej nieruchomości decyzji nakazującej przyłączenie tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Przy takich zaś, prawidłowych ustaleniach organu pierwszej instancji, zaskarżoną decyzję należało uznać za prawidłową, a złożone odwołanie za pozbawione podstaw. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 5 kwietnia 2024 r., znak SKO-OŚ-4170-24/24, wniosła K. S., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją i wnosząc o "pochylenie się nad istotną dla skarżącej sprawą". W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z decyzją SKO w Nowym Sączu nie zgadza się. Spór toczy się już od dłuższego czasu i niezrozumiałym jest dla skarżącej, dlaczego dotyka on tylko jej osoby, bowiem Referat do Spraw Gospodarki Komunalnej w N. bardzo dobrze zdaje sobie sprawę, iż na terenie tego miasta istnieją bezodpływowe zbiorniki na ścieki, które mogłyby być podłączone do istniejących obok ich posesji sieci kanalizacji zbiorczej. Nawet na ulicy, przy której mieszka skarżąca, nie tylko skarżąca nie jest podłączona do tego typu instalacji. Jeżeli współwłaścicielka tej nieruchomości, która nie mieszka już od ponad 50 lat na terenie N. , czyli siostra skarżącej A. W. wyraża chęć takiej inwestycji, to skarżąca kilkakrotnie dawała temu wyraz na piśmie, iż zgodzi się jeżeli prawo będzie dawało jej takie możliwości bez zgody skarżącej, ale dopiero po zakończeniu podziału fizycznego tej nieruchomości, który toczy się już od kilku lat przed Sądem Rejonowym w N. Skarżąca wskazała, że nie ma żadnego kontaktu z siostrą, nie zna jej numeru telefonu, korespondencję skarżącej do siostry odbierają osoby trzecie, dlatego skarżąca nie ma szans porozmawiać z siostrą osobiście. Na żadną z rozpraw dotyczącą podziału nieruchomości nie stawia się, reprezentują ją zawsze adwokaci. Skarżąca wskazała, że chcąc przymusić ją do zmiany decyzji Referat do Spraw Gospodarki Komunalnej w N. kieruje pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. o sprawdzenie nieszczelności zbiorników bezodpływowych. W dniu 17.08.2023 r. przeprowadzono ich kontrolę, nie mogąc jednak stwierdzić czy są one szczelne czy też nie. W protokole z wizji lokalnej napisano jedynie, iż "mogą być one nieszczelne". Na podstawie domniemania skarżąca otrzymuje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. decyzję nr 177/2023 z dnia 08.09.2023 r. o natychmiastowym zaprzestaniu użytkowania zbiorników bezodpływowych. Od tej decyzji odwołuje się do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie pismem z dnia 18.09.2023r. W piśmie tym stara się kolejny raz przedstawić swoje racje i to, że działanie skarżącej nie jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Małopolski Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją numer 489/ 2023 z dnia 22.11.2023r. znak; WBO.7721.380.2023JKUR uchylił zaskarżoną decyzję w całości, dając możliwość odwołania się do Sądu Administracyjnego w Krakowie lub ponownej prawidłowej kontroli szczelności dwóch zbiorników bezodpływowych. Nadzór Budowlany w N. z tego nie skorzystał. W razie stwierdzenia ich nieszczelności, to zgodnie z opinią Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, trzeba je jedynie uszczelnić, nie zaś zmuszać skarżącą do niekorzystnego dla niej działania podłączenia się do sieci zbiorczej, chociaż byłaby taka możliwość. Jest to kosztowna inwestycja i wymaga złożenia wniosku przez skarżącą. Nadzór Budowlany w N. przekazał zaistniały problem z powrotem do Referatu Gospodarki Komunalnej w N. . W dniu 16.01.2024 r. Skarżąca podała, że skierowała imienne pismo do Burmistrza Miasta N. przedstawiając swój problem, jednocześnie podłączając odpowiednie załączniki. Na pismo nie otrzymała odpowiedzi. Natomiast 07.02.2024 r. dostała decyzję z dnia 31.01.2024 r. znak: GK.7021.2.2023 podpisaną przez zastępcę Burmistrza, zmuszającą skarżącą do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Od tej decyzji skarżąca odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu pismem dnia 12.02.2024 r., jednak zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Skarżąca wyraziła zdziwienie, że posiadam dwa odwołania do instytucji uprawnionych do rozstrzygania sporów. Dotyczą one tej samej spornej sytuacji, oparte na tych samych przepisach, natomiast ich decyzje są diametralnie różne. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest legalność decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 kwietnia 2024 r. (znak: SKO-OŚ-4170-24/24) w przedmiocie nakazania K. S. i A. W., współwłaścicielom nieruchomości położonej w N. , ul. [...], składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 z późn. zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Nadzór nad wykonaniem powyższego obowiązku sprawuje wójt/burmistrz/ prezydent miasta. W okolicznościach niniejszej sprawy - w wyniku przeprowadzonej w dniu 18 listopada 2022 r. przez upoważnionych pracowników Urzędu Miasta N. kontroli nieruchomości położonej w N. przy ul. [...] stwierdzono, że na terenie nieruchomości znajduje się zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, co zostało zapisane w protokole z dnia 18 listopada 2022 r. znak GK.606. 1.78.2022. Powyższe potwierdza również pismo z dnia 14 listopada 2022 r. skarżącej K. S., współwłaścicielki nieruchomości położonej pod ww. adresem. Współwłaściciele nieruchomości, do dnia kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji, nie wykonali ustawowego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W związku z powyższym w dniu 27 listopada 2023 r. Burmistrz Miasta N. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji nakładającej na współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdził, że istnieją warunki techniczne umożliwiające przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co potwierdza dowód w postaci pisma z dnia 4 grudnia 2023 r. wydanego przez M. Sp. z o.o. Strony postępowania zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. Strony w wyznaczonym terminie nie wskazały przesłanek, które stanowią dowód, iż nie ciąży na nich powyższy obowiązek. Organ I instancji dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego i uznał, że wydanie decyzji nakładającej obowiązek przyłączenia nieruchomości położonej w N. ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej znajduje pełne uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym oraz powszechnie obowiązujących przepisach w tym zakresie. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji jest zgodna z prawem i prawidłowa w powyżej przedstawionym stanie faktycznym niniejszej sprawy. Organ poczynił znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenia co do tego, że sieć kanalizacyjna istnieje, w którym miejscu i że współwłaścicielki nieruchomości, w tym skarżąca, mogą podłączyć się do tej sieci. Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skargi, wskazujących na wyposażenie nieruchomości skarżącej w bezodpływowe zbiorniki na nieczystości ciekłe, Sąd podkreśla, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w przypadku gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16). Nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną, właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć (wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14). Sąd wskazuje również, że nie mogły mieć znaczenia dla organów orzekających w niniejszej sprawie kwestie sytuacji ekonomicznej skarżącej, w tym ewentualnych kosztów wykonania nałożonego obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, ani kwestie sytuacji i relacji rodzinnych (wskazywany przez skarżącą brak kontaktu skarżącej z drugą współwłaścicielką nieruchomości, będącą wraz ze skarżącą adresatem zaskarżonej decyzji). Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie ma bowiem charakteru uznaniowego, w związku z czym w razie stwierdzenia spełnienia przesłanek do jej wydania, organ ma obowiązek wydać taką decyzję, co w niniejszej sprawie uczynił zgodnie z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania w sprawie, a także wyjaśnił podstawę prawną oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji SKO "Burmistrza S. zamiast "Burmistrza Miasta N. jest jedynie oczywistą omyłką, pozostającą bez jakiegokolwiek wpływy na rozstrzygnięcie. Bez znaczenia prawnego są też wskazane i załączone przez skarżącą rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego. Na koniec Sąd przypomina, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.