II SA/Kr 717/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 marca 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 marca 2014 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący A. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną D. K.. Ich miesięczny dochód wynosi 5.130 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 2.650 zł, emerytura jego żony w wysokości 1.280 zł oraz dochód małżonków z najmu lokali w wysokości 1.200 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi samodzielny lokal mieszkalny o powierzchni 74 m² z lokalem handlowym o powierzchni 53 m² oraz samodzielny lokal mieszkalny o powierzchni 94 m². Rubryki wniosku, w których należało wykazać zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3.000 euro, pozostały niewypełnione. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. K. podniósł, iż jego żona, inwalida [...] grupy, cierpi na choroby wymagające stałego leczenia, którego miesięczny koszt wynosi 900 zł. Wnioskodawca jest również inwalidą [...] grupy w stałym leczeniu kosztującym 1.500 zł miesięcznie. Konieczny dojazd na zabiegi małżonków kosztuje 400 zł. Odnosząc się do zarządzenia referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w piśmie z dnia 26 czerwca 2014 roku oświadczył, iż podtrzymuje swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast rezygnuje z ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. Wnioskodawca podał, iż posiada lokatę ubezpieczeniową w wysokości 30.000 zł. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: wyciągu z rachunku bankowego skarżącego w [...] S.A. za okres: od 20 kwietnia 2014 roku do 21 maja 2014 roku z potwierdzonym wpływem w dniu 14 maja 2014 roku świadczenia emerytalnego w wysokości 2.650,95 zł, potwierdzenia wypłaty świadczenia emerytalnego D. K. za czerwiec 2014 roku w kwocie 1.282,51 zł, aneksu z dnia 21 grudnia 2007 roku do umowy najmu lokalu, umowy najmu lokalu z dnia 14 lutego 2008 roku, zeznania PIT-36 za 2013 rok, deklaracji zgody na przystąpienie do Ubezpieczenia "Inwestycyjny Plan Ubezpieczeniowy", dowodów wpłaty kwot 96,92 zł oraz 11,02 zł za energię elektryczną, faktury z dnia 4 czerwca 2014 roku za leki na kwotę 138,16 zł, dowodu wpłaty kwoty 538,20 zł na rzecz Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. oraz faktury z dnia 16 czerwca 2014 roku za zabiegi sanatoryjne na kwotę 1.041 zł i dowodu wpłaty kwoty 80,60 zł tytułem opłaty uzdrowiskowej. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego sytuacja majątkowa przedstawiona przez A. K. nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna A. K. nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci dwóch samodzielnych lokali mieszkalnych o powierzchni 74 m² i 94 m², a także lokalu handlowego wielkości 53 m². Posiada środki w wysokości 30.000 zł ulokowane w inwestycyjny plan ubezpieczeniowy. Wnioskodawca dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami z emerytury w wysokości 2.650,95 zł, a także dochodami z najmu dwóch lokali w łącznej wysokości 1.200 zł (400 zł i 800 zł). Stałymi dochodami z emerytury w wysokości 1.282,51 zł dysponuje również małżonka wnioskodawcy, D. K.. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi zatem 5.133,46 zł. Skarżący nie wykazał nadzwyczajnych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, ma on zatem możliwości takiego planowania wydatków, aby zabezpieczyć i pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Co prawda we wniosku A. K. podał, iż ponosi wydatki na leczenie żony w wysokości 900 zł i leczenie własne 1.500 zł miesięcznie oraz 400 zł na dojazdy na zabiegi, jednakże, pomimo skierowanego do niego wezwania, nie potwierdził tych wydatków stosownymi dokumentami. Załączona faktura za leki i medykamenty opiewa na kwotę 138,16 zł, co nie stanowi nadzwyczajnego obciążenia domowego budżetu. W ocenie orzekającego skarżący posiada wystarczające środki finansowe, aby partycypować w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Tej oceny nie zmienia fakt poniesienia w czerwcu bieżącego roku zwiększonych wydatków związanych z pobytem małżonki w sanatorium uzdrowiskowym. Zaakcentować również należy, iż obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.