II SA/Kr 718/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Piotr Głowacki (spr.) WSA (del.) Robert Sawuła Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2007r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia opłat skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2005 roku, znak [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. na podstawie art. 104 k.p.a. art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) odmówił zwolnienia M. J. z wnoszenia opłaty za pobyt matki- K. Ł. w Domu Pomocy Społecznej dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w N. W uzasadnieniu wskazano, że K. Ł. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]2004 roku, a decyzją z dnia [...] 2005 roku ustalono odpłatność za jej pobyt. W dniu [...] 2005 roku M. J. złożyła wniosek o zwolnienie jej z opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Organ pomocy społecznej wskazał, iż zgodnie z art. 60 ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, zaś z art. 61 ust. 1 cytowanej ustawy wynika, iż do wnoszenia opłat z tego tytułu zobowiązani są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana. Następnie zwrócono uwagę na to, iż osoby zobowiązane wnoszą opłatę wyłącznie w wypadku przekroczenia stosownego kryterium dochodowego. W niniejszej sprawie ustalono, że M. J. jest jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Zobowiązana nie wyraziła jednak zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz nie dostarczyła zaświadczeń o wysokości dochodu w rodzinie. W takiej sytuacji organ pomocy społecznej nie był w stanie stwierdzić, czy M. J. jest zdolna partycypować w opłacie za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Jednocześnie podkreślono, iż w oparciu o art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoby wnoszące przedmiotową opłatę można zwolnić z niej częściowo lub całkowicie, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza ciężka choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń. Jednak organ pomocy społecznej nie posiada żadnych informacji ani dokumentów, dotyczących przesłanek zwolnienia z odpłatności. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. J., wnosząc w terminie odwołanie. Wskazała w nim, iż od szóstego miesiąca życia była wychowywana w rodzinie zastępczej, a matka wówczas nie łożyła na jej utrzymanie. Nadto K. Ł. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej na własną prośbę. W tej sytuacji nie czuje się zobowiązana do partycypowania kosztów pobytu matki, a tym samym nie widzi potrzeby przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego ani dostarczania zaświadczeń o wysokości zarobków. Decyzją z dnia [...] 2005 roku, znak[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 60 i art. 61 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit. "c" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał na podmioty, jakie zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej są zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a także na regulację art. 61 ust. 2 tej ustawy, w myśl której opłata jest uzależniona od kryterium dochodowego w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało również treść art. 64 ustawy o pomocy społecznej, przewidujący możliwość zwolnienia od opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy powtórzył ocenę, dokonaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, iż odmowa udostępnienia danych na temat dochodów uniemożliwiła analizę sytuacji materialnej M. J. Od powyżej decyzji skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniosła M. J. Nie formułując wniosku odnośnie sposobu zakończenia postępowania, zarzuciła iż zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, a także nie odnosi się do argumentów podnoszonych przez nią w sprawie. Ponownie wskazała, iż jej matka została skierowana do domu pomocy społecznej na własne życzenie, a uprzednio upewniała się, że jej pobyt nie będzie się wiązał z obciążeniem skarżącej kosztami. Kolejny raz podkreśliła, że od szóstego miesiąca życia do osiągnięcia pełnoletniości wychowywała się w rodzinie zastępczej, matka nie łożyła na jej utrzymanie. Z tego względu nie widziała potrzeby przedkładania zaświadczeń, dokumentujących dochody w rodzinie, co jej zdaniem jest kwestią drugoplanową. Natomiast organy pomocy społecznej w uzasadnieniach decyzji nie odniosły się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nie uwzględnienia skargi, sąd ją oddala w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, dokonaniu oceny sposobu przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez organy obu instancji oraz dokonanej przez nie analizy stanu prawnego sprawy należy stwierdzić, iż skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd nie dopatrzył się żadnych przyczyn, dla których należałoby zapadłe w sprawie decyzje wyeliminować z obrotu prawnego. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późniejszymi zmianami), obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni, wstępni i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. W myśl ust. 2 pkt 2 omawianego przepisu małżonek, zstępni i wstępni ponoszą opłaty jedynie w wypadku przekroczenia szczegółowo określonego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, w określonych sytuacjach nawet osoby przekraczające kryterium dochodowe mogą uzyskać zwolnienie od obowiązku odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż powyższy przepis uzależnia istnienie obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wyłącznie od pokrewieństwa pomiędzy osobą, która w tym domu ma przebywać, a osobą lub osobami mającymi ponosić koszty tego pobytu, oraz od kryterium dochodowego osoby obowiązanej do wnoszenia opłat. Ani ten, ani żaden inny przepis ustawy o pomocy społecznej nie daje podstaw, aby uzależnić obowiązek ponoszenia tych opłat od jakichkolwiek innych względów, z wyjątkiem wskazanego wyżej art. 64 ustawy. Organy pomocy społecznej, orzekające w niniejszej sprawie, nie były zatem uprawnione do uwzględnienia okoliczności, podniesionych przez skarżącą, a dotyczących stosunków pomiędzy nią a jej matką, a także przyczynienia się matki do wychowania i utrzymania skarżącej przed osiągnięciem pełnoletniości. Kwestie te, w świetle ustawy o pomocy społecznej, nie mają żadnego wpływu na obowiązek odpłatności za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej. Spoczywający na organach administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wynikający z art. 7 k.p.a., odnosi się wyłącznie do tych okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym kontekście nie stanowi uchybienia pominięcie przez organy pomocy społecznej kwestii, podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, albowiem nie mogły one w żaden sposób zostać uwzględnione przy załatwianiu sprawy. Nie ma też racji skarżąca, uznając wyjaśnienie kwestii jej stanu majątkowego czy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego za "drugorzędną". W świetle wskazanych powyżej i istotnych dla sprawy przepisów ustawy o pomocy społecznej poczynienie ustaleń odnośnie stanu majątkowego oraz sytuacji rodzinnej i osobistej skarżącej musi zostać uznane za kwestię najistotniejszą w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Organy pomocy społecznej słusznie wskazały, iż brak współpracy ze strony M. J. praktycznie uniemożliwił ustalenie okoliczności, które mogłyby uzasadniać zwolnienie jej od ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Należy tutaj podkreślić, iż to skarżąca winna być zainteresowana wyjaśnieniem tych kwestii i przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego; z drugiej zaś strony organy, nie mogąc uzyskać koniecznych z punktu widzenia art. 61 i art. 64 ustawy o pomocy społecznej danych, nie miały w zaistniałej sytuacji innej możliwości niż wydanie decyzji, odmawiającej zwolnienia skarżącej od odpłatności za pobyt K. Ł. w szpitalu. W tym stanie rzeczy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, co obliguje Sąd do oddalenia skargi. Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. omyłkowo wskazało na nieobowiązującą już w chwili orzekania ustawę o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 roku. Uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy i nie stanowi w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawy do uchylenia, stwierdzenia nieważności bądź stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa kontrolowanej decyzji. Jednocześnie Sąd nie posiada kompetencji do jego skorygowania. W tej sytuacji należy wskazać, iż organ odwoławczy winien sprostować oczywistą omyłkę decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd skargę M. J. oddalił, za podstawę wyroku przyjmując art. 151 p.p.s.a.