II SA/Kr 719/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. i M.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 11 czerwca 2008r. nr XLVI/568/08 w przedmiocie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych , II. ustanowić dla skarżących radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu 19 czerwca 2013r. skarżący Z. i M. N. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie swej skargi na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 11 czerwca 2008r. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów. Wskazują, iż źródłem utrzymania rodziny są emerytury w łącznej wysokości 2 910 zł. Obydwoje małżonkowie są osobami schorowanymi, nie w pełni sprawnymi i starszymi, nie będącymi w stanie reprezentować samodzielnie swoich interesów. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącej w wysokości [...] zł, oraz emerytury skarżącego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł. Skarżący wykazują miesięczne koszty utrzymania – a to – czynsz 333 zł, opłata za prąd – 113 zł, gaz – 40 zł, telefon – 120 zł, leki – 250 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają budynek mieszkalny w Z. o pow. 60 m2 - jest to majątek odrębny skarżącego, nie nadający się do użytku, wymagający kapitalnego remontu. Skarżący mieszkają w mieszkaniu o pow. 41 m2 na zasadach najmu lokalu komunalnego. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania innych wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny w wysokości 2910 zł , wykazane i oświadczone koszty utrzymania, zły stan zdrowia generujący znaczne wydatki na leczenie, brak majątku własnego nadającego się do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych, podeszły wiek - nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawcy otrzymują co prawda stały, pewny dochód z tytułu emerytur oraz posiadają majątek ( 60 metrowy dom do kapitalnego remontu na wsi ), jednakże wysokość tegoż dochodu ( 2 910 zł ) w przeliczeniu na dwie osoby, w kontekście potwierdzonych wydatków na utrzymanie i leczenie oraz fakt, iż skarżący nie posiadają żądnych oszczędności uzasadnia, zdaniem orzekającego, przyznanie im pomocy na obecnym etapie postępowania w zakresie całkowitym. Należy przy tym zaznaczyć, iż o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu decyduje jedynie jego sytuacja materialna i stan finansów, a nie charakter czy okoliczności sprawy, bądź też merytoryczna potrzeba udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na skomplikowaną jej materię. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, nawet wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy, należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).