II SA/Kr 72/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy z wniosku A. Z. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi A. Z. i J. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 października 2008 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 3 lutego 2008 r. skarżąca A. Z. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca powołała się na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków do uiszczenia kosztów. Wskazała, iż według niej sprawa jest skomplikowana i wymaga udziału adwokata. Podniosła, iż razem z mężem są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 r. zwolnił skarżącą od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Nadto oddalił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowienie powyższe doręczono skarżącej w dniu 17 lutego 2009 r. W dniu 24 lutego 2009 r. (data nadania) A. Z. wniosła sprzeciw w zakresie punktu 2 postanowienia dotyczącego odmowy ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru, co wynika z jej oświadczenia majątkowego. Skarżąca wyraziła stanowisko, iż sugerowanie przez Referendarza sądowego, iż może sprzedać nieruchomość lub wziąć kredyt w celu wynagrodzenia adwokata, jest sprzeczne z prawem swobodnego dostępu do Sądu. Skarżąca podniosła, iż skomplikowany charakter sprawy ma znaczenie dla ustanowienia adwokata z urzędu. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła pismo, w którym podała, iż jedynymi dochodami, jakie ma są te wykazane przez nią w formularzu i oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie spłaca żadnych pożyczek, kredytów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek w sprawie przyznania prawa pomocy prawnej w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie sprzeciwem skarżącej objęte zostało tylko postanowienie referendarza sądowego o odmowie ustanowienia dla skarżącej adwokata z urzędu. Skarżąca pozostaje zatem zwolniona od wpisu sądowego. Mając na uwadze oświadczenie skarżącej o wysokości jej dochodów oraz o wysokości dochodów osiąganych przez męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (ok. 1000 zł przy wydatkach w wysokości 423,33 zł), a także fakt, iż przyznana jej została już pomoc w zakresie zwolnienia od wpisu sadowego należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej o ustanowienia adwokata z urzędu jest nieuzasadniony. Sąd wziął również pod uwagę oświadczenie skarżącej zawarte w piśmie z dnia 7 kwietnia 2009 r. oraz informacje z załączonych do tego pisma dokumentów. Wynika z nich, że nie nastąpiła zmiana w sytuacji majątkowej strony. Skarżąca posiada dom o pow. 100 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 4,16 ha użytków rolnych oraz 3,31 ha lasu (akta sprawy sygn. II SA/Kr 795/08) - w oświadczeniu skarżącej znajdującym się w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie widnieje oświadczenie o 6 ha gospodarstwie. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Z oświadczeń skarżącej wynika, iż rodzina nie posiada rachunku bankowego, nie otrzymuje dotacji z Unii Europejskiej. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. Obowiązek "wykazania" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie podkreśla się, iż zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy również podnieść, iż przesłanką otrzymania pomocy prawnej na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w formie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu jest tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Ustawodawca nie przewidział żadnej innej przesłanki jak np. stopień trudności sprawy. Zatem argumenty skarżącej o potrzebie pomocy ze strony profesjonalisty w prowadzeniu tej sprawy, która jest dla niej skomplikowana, nie mogą odnieść skutku prawnego. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwie wnioskodawczyni dysponuje stałym dochodem, nie ma na utrzymaniu innych osób nie osiągających dochodu, nie jest zadłużona i posiada majątek (dom, gospodarstwo rolne, las). Posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Dodatkowo z akt sprawy wynika natomiast, iż skarżąca wraz z mężem prowadzi produkcję rolną na posiadanych gruntach i czerpie z tego tytułu korzyści. W ocenie Sądu ewentualne ustanowienie adwokata z wyboru w niniejszej nie pozostaje poza możliwościami finansowymi wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.