II SA/Kr 720/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr) NSA Grażyna Danielec Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego z dnia 26 lutego 2003 r Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pogrzebowego skargę oddala Z akt sprawy wynika, że teściowa żołnierza Z.P. zmarła [...] 2000r. w ostatnim miejscu swego zamieszkania w [...] woj. lubelskie. Zakład Pogrzebowy za "kompleksową usługę pogrzebową z trumną" wystawił na nazwisko córki zmarłej - A.P. także zamieszkałej w [...], rachunek z dnia [...] 2000r. na kwotę [...] zł. Według oświadczenia córki zmarłej A. P. połowę kwoty z tego rachunku tj [...] zł pokryła zamieszkała jej siostra U.S. wraz z mężem W. Ś., a nadto W. Ś pokrył koszty sprawienia posługi religijnej w Parafii Rzymskokatolickiej w [...] woj. lubelskie w kwocie [...] zł. Według oświadczenia Parafii Rzymsko - Katolickiej w [...] W.Ś. pokrył koszty pogrzebu Z. P. (który odbył się w dniu [...] 2000r.) wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] 2000r. zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118) został wypłacony przez ZUS córce zmarłej A. P. w pełnej wysokości - tj. w kwocie [...] zł. Prawie trzy lata później, bo [...] 2002r. ppłk W. Ś. złożył wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego - wyrównawczego w związku ze śmiercią teściowej podając, że pokrył koszty jej pogrzebu, przy czym zamiast oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego wypłaconego innej osobie - siostrze żony A. P. przedstawił kopię tego dokumentu z pieczątką "Za zgodność z oryginałem - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział (...) - Starszy Inspektor E.R. (z parafą na pieczątce imiennej). Decyzją Nr [...] z dnia [...] .2003r Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...].2002r. - nie przyznał ppłk W.Ś. - zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci teściowej z powodu nie przedłożenia oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego wypłaconego innej osobie, a także z powodu nie udokumentowania rachunkami (lub innymi dowodami przewidzianymi prawem) pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny. Od decyzji tej odwołał się W. Ś. dołączając oświadczenie Parafii Rzymsko - Katolickiej z dnia [...] 2003r. o pokryciu przez niego kosztów pogrzebu w kwocie [...] zł. Brak oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego wypłaconego siostrze żony uzasadniał wprowadzeniem go w błąd przez służby finansowe jednostki wojskowej, które stwierdziły, że zasiłek ten mu się nie należy, a w związku z tym - jak stwierdził - "nikt w rodzinie przez 3 lata nie przykładał wagi do zachowania oryginału dokumentu, o którym mowa wyżej". Zarzucił, że Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie uszczegóławiające zasady wypłaty zasiłków pogrzebowych dopiero w 2002r., a on dowiedział się o nich w na początku [...] 2002r. Podał, że w związku z tym ZUS mógł wystawić jego szwagierce, na jej pisemny wniosek tylko kopię dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem i dlatego wniósł o zaliczenie tej kopii jako oryginału. Decyzją Nr [...] z dnia 26.02.2003r. Dowódca 2 Korpusu Zmechanizowanego w wyniku rozpatrzenia odwołania W.Ś. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie podano, że Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120, poz. 1026) szczegółowo określa, jakie są wymagane dokumenty do wypłaty zasiłku pogrzebowego, a zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 tego Rozporządzenia do uzyskania tego zasiłku przez żołnierza konieczne jest przedstawienie oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego wypłaconego córce zmarłej - A. P.. Skoro wnioskodawca takiego dokumentu nie przedstawił - to zgodnie z treścią cyt. Rozporządzenia - brak jest podstaw prawnych do przyznania żołnierzowi wypłaty zasiłku pogrzebowego. Od tej decyzji złożył skargę W.Ś., który wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W skardze zarzucił, że naruszono art. 75 § 1 kpa, gdyż organ powołał się na przepisy rozporządzenia, które wprowadziły ograniczenia dowodowe odmawiające mocy dowodowej kserokopii decyzji poświadczonej za zgodność z oryginałem przez pracownika organu, który wydał decyzję, a więc - jego zdaniem - uwierzytelnioną w sposób autentyczny. Zarzucił, że ustanowienie takich ograniczeń dowodowych w drodze aktów niższego rzędu niż ustawa musi wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawowego, gdyż inaczej nie jest wiążące. Zdaniem skarżącego z treści art. 20 ust. 3b ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 2002r., Nr 76, poz. 693 z późn. zm.) nie wynika upoważnienie do wprowadzenia ograniczeń dowodowych, gdyż jak skarżący podaje: "art. 20 ust. 3b stanowi to, co Minister Obrony Narodowej ma określić: ." Zdaniem skarżącego okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być udowodnione za pomocą wszystkiego, co może przyczynić się do ich wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, przy czym to na organie administracjo publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na jego podstawie dokonania swobodnej oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Podniósł, że niedopuszczalne jest żądanie złożenia oryginału pod rygorem odmowy uwzględnienia wniosku strony, że organ nie może skutecznie żądać od skarżącego przedstawienia dowodu, który nie był w jego posiadaniu i którego nie może uzyskać, bo dysponuje nim osoba trzecia, na której nie ciąży prawny obowiązek udostępnienia go skarżącemu, a nadto wydanie oryginału decyzji z akt jest w ogóle niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ ten przytoczył pełną treść art. 20 ust. 3b cyt. ustawy o uposażeniu żołnierzy, z którego wynika upoważnienie do wydania cyt. Rozporządzenia z dnia 23 lipca 2002r., a z których to przepisów wynika, iż dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku pogrzebowego, jeżeli koszty pogrzebu pokrywa inna osoba jest oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość tego zasiłku przyznanego tej osobie na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (§4 ust. 2 pkt 2). Zdaniem organu jest poza sporem, że skarżący nie dopełnił tego obowiązku, ponieważ nie dostarczył oryginału przedmiotowego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz .U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art.3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Podstawą przyznania żołnierzowi zasiłku pogrzebowego w związku ze śmiercią jego teściowej jest art. 20 ust. 3 pkt 1), 3a pkt 3), 3b i 4 cyt wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy w brzmieniu - ust. 3 pkt 1): "Osobie, która pokryła koszty pogrzebu członka rodziny żołnierza przysługuje zasiłek pogrzebowy: żołnierzowi - w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego mu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym"; ust. 3a pkt 3): "Zasiłek pogrzebowy, o którym mowa w ust. 3, wypłaca się na następujących członków rodziny żołnierza zawodowego: rodziców i byłych prawnych opiekunów żołnierza zawodowego albo jego małżonka"; ust. 3b: "Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego, wymienionych w ust. 3a, z uwzględnieniem sposobu dokumentowania uprawnień do tych zasiłków oraz wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wypłaty zasiłków"; ust. 4: "W razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego z prawem do takiego zasiłku przewidzianego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisach szczególnych przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie". Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w całości pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29.01.2002r. II SA 2094/01 (LEX nr 82789): "Przepisy dotyczące uposażenia żołnierzy muszą być wykładane i stosowane ściśle z ich brzmieniem". Zgodnie z tym poglądem i treścią delegacji ustawowej zawartej w art. 20 ust. 4 cyt. ustawy - tylko i wyłącznie w akcie prawnym w randze rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej mogą być wskazane dokumenty stanowiące podstawę wypłaty zasiłku pogrzebowego. Zdaniem Sądu - cyt. wyżej Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. wydane w wykonaniu tej delegacji ustawowej wyraźnie i jednoznacznie wskazuje dokumenty wymagane do wypłaty wyrównania zasiłku z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego. Zgodnie z treścią tego rozporządzenia - § 2: "W przypadku pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny żołnierza zawodowego przez więcej niż jedną osobę uprawnioną wypłaca się tylko jeden zasiłek, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy"; § 3 ust. 1: "Jeżeli osobie uprawnionej przysługuje również zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo innych przepisów szczególnych, osoba ta pobiera w pierwszej kolejności zasiłek pogrzebowy na podstawie tych przepisów, a jeżeli jest on niższy od zasiłku, o którym mowa w § 2 - odpowiednie wyrównanie". Z kolei według § 4 ust. 2 pkt 1b i 2b): "Dokumentami wymaganymi do wypłaty wyrównania zasiłku z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego są: jeżeli koszty pogrzebu pokrył żołnierz zawodowy: oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego żołnierzowi na podstawie przepisów, o których mowa w § 3 ust. 1, przy czym na równi z tym dokumentem uznaje się oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego wypłaconego innej osobie, jeżeli żołnierz zawodowy udokumentuje rachunkami pokrycie kosztów pogrzebu członka rodziny", a "jeżeli koszty pogrzebu pokrywa inna osoba: oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego tej osobie na podstawie przepisów, o których mowa w § 3 ust. 1". Sąd zwraca uwagę, że cyt. wyżej Rozporządzenie w § 4 ust. 3 przewiduje możliwość zastąpienia oryginałów rachunków dokumentujących pokrycie kosztów pogrzebu, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit. c) wszelkimi dowodami wystawionymi na osobę uprawnioną, natomiast ani ustawa, ani wydane z jej upoważnienia w/w Rozporządzenie nie przewiduje zastąpienia oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego na podstawie przepisów, o których mowa w § 3 ust. 1 tego Rozporządzenia. Skoro poza sporem pozostaje okoliczność nie przedłożenia przez skarżącego oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego córce zmarłej teściowej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - to organy administracyjne zobowiązane do ścisłego stosowania przepisów nie zostały upoważnione do "zaliczenia" jako oryginału kserokopii nawet uwierzytelnionej przez pracownika organu, który wydał dokument - jak chce tego skarżący. Poza sprawą - zdaniem Sądu - pozostają wątpliwości związane z przyczynami, dla jakich nie przekazano skarżącemu oryginału dokumentu, skoro - jak wynika z twierdzeń skarżącego tenże oryginał istnieje w ZUS, albowiem pracownik tego oddziału potwierdził kserokopię "za zgodność z oryginałem". Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.