II SA/Kr 726/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skarg M.D. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 kwietnia 2016r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 kwietnia 2016r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, II. uchyla postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 kwietnia 2016 r. znak III. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania IV. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M.D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu 16.03.2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. wydał decyzję nr [...] znak: [...], którą na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał dokonać rozbiórki budynku tzw. "bacówki" w konstrukcji drewnianej o wymiarach w rzucie 10,3m x 4,5m w tym część wejściowa wykonana w formie zadaszonej wiaty o wymiarach w rzucie 3,0x4,5m stanowiących konstrukcyjnie jeden obiekt budowlany zlokalizowany na dz. nr ewid. [...] położonej w N. na os.[...] (...)". Wśród adresatów nakazu rozbiórki była M.D. , która w dniu 2 kwietnia 2016r. wniosła odwołanie od tej decyzji. Postanowieniem z dnia 15.04.2016r. nr [...] znak: [...], MWINB w K. powołując art. 134 Kpa stwierdził, że odwołanie M.D. z dnia 2.04.2016 r. od opisanej wyżej decyzji PINB w N. zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu przewidzianego dla jego wniesienia, zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na uzasadnienie organ podał, że zaskarżona decyzja PINB w N. została odebrana przez M.D. w dniu 18.03.2016r. (dzień tygodnia: piątek) (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru te za kartą nr [...] akt znak: [...] i karta nr [...] akt znak: [...]). Termin do wniesienia odwołania upływał 1.04.2016 r. Odwołanie M.D. zostało nadane w dniu 02.04.2016r. w placówce pocztowej [...] " (vide: data stempla pocztowego na kopercie - karta nr 4 akt znak: [...] oraz informacja z serwisu "emonitoring" Poczty Polskiej dla przesyłki pocztowej nr [...] - karta nr [...] akt znak: [...]). W dniu 18.04.2016r. na dziennik podawczy WINB w K. wpłynęło pismo PINB w N. z dnia 15.04.2016 r. znak: [...], przekazujące wniosek M.D. z dnia 10.04.2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB. We wniosku tym M.D. podniosła: "w dniu 30.03.2016 doznałam urazu w wyniku upadku skutkiem czego było unieruchomienie kończyny dolnej w szynie gipsowej i niemożność samodzielnego poruszania się, co uniemożliwiło mi doręczanie pisma "odwołanie od decyzji" w określonym terminie. W dniu 02.04.2016 przyjechała do mnie córka, którą poprosiłam o doręczenie mojej korespondencji ponieważ samodzielnie nie mogłam tego uczynić. Dopiero we wtorek 05.04.2016 po zdjęciu unieruchomienia lekarz zezwolił mi na samodzielne poruszanie się (...)". Do w/w wniosku M.D. załączyła kserokopie zaświadczenia lekarskiego z dnia 29.03.2016r. o nieczytelnej treści diagnozy. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu wniosku M.D. z dnia 10 kwietnia 2016r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 16 marca 2016r. nr [...] znak: [...] - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. MWINB przytoczył treść art. 58 Kpa i wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu M.D. podniosła, że "W dniu 02.04.2016 Przyjechała do mnie córka, którą poprosiłam o doręczenie mojej korespondencji ponieważ samodzielnie nie mogłam tego uczynić". Przyczyna niewniesienia odwołania - niemożność samodzielnego wysłania korespondencji, ustała wiec z w/w dniem 02.04.2016 r. (kiedy dopełniono czynności wniesienia odwołania). Zgodnie zacytowanym powyżej § 2 art. 58 Kpa wniosek o przywrócenie terminu winien być złożony wraz z odwołaniem. Tymczasem wniosek M.D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został nadany w placówce pocztowej "[...]" dopiero w dniu 11.04.2016r. (t.j. poniedziałek) co potwierdza data stempla pocztowego. Ze względu na fakt, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przypadł w dniu 09.04.2016 r. tj. w sobotę, przytoczono stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale 7 sędziów z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11, "Sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a.". Wobec powyższego w świetle art. 57 § 4 k.p.a. przyjęto, iż został dochowany siedmiodniowy termin do wniesienia prośby od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wobec powyższego organ dokonał oceny pozostałych przesłanek określonych w art. 58 Kpa. Organ wskazał, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III 1716/99 oraz z 13 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 715/12). Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest zatem uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Termin do złożenia odwołania dla M.D. zaczął biec od dnia 19.03.2016r. i upływał z końcem dnia 1 kwietnia 2016r. Tymczasem strona podniosła we wniosku, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania doznała urazu uniemożliwiającego złożenie odwołania w terminie. Z treści oświadczenia strony wynika, że zdarzenie powyższe nastąpiło w dniu 30.03.2016r., zaś zaświadczenie lekarskie opatrzone jest datą 29.03.2016r. W ocenie organu odwoławczego nie można więc mówić o braku winy zainteresowanej w podjęciu czynności procesowej polegającej na złożeniu odwołania w terminie. Jeżeli przyjąć, że strona od dnia 29.03.2016r. jak wskazuje zaświadczenie lekarskie, z uwagi na trudności w poruszaniu się nie mogła złożyć osobiście odwołania, to mogła poprosić osobę trzecią o wysyłkę korespondencji w jej imieniu (np. domownika, członka rodziny, sąsiada/sąsiadkę). Na wykonanie czynności procesowej złożenia odwołania strona miała bowiem czas trzy dni: (30-31.03.2016r i 01.04.2016r.). M.D. nie uprawdopodobniła więc aby istniała taka przeszkoda, przy której strona nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie zainteresowana nie dopełniła również czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w N. w dniu 02.04.2016r. natomiast wniosek z dnia 10.04.2016r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został nadany w placówce pocztowej w N. w dniu 11.04.2016r. Pismo PINB w N. z dnia 15.04.2016r. znak: [...] przekazujące powyższy wniosek wpłynęło na dziennik podawczy WINB w K. w dniu 18.04.2016r. W wyniku powyższego MWINB w K. nie dysponując wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w N. z dnia 16.03.2016r. nr [...] znak: [...] w dniu 15.04.2016r. na podstawie art. 134 Kpa wydał postanowienie nr [...] znak: [...], którym stwierdził, iż odwołanie M.D. z dnia 02.04.2016r. zostało wniesienie z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 Kpa. W związku z powyższym organ odwoławczy w trybie art. 58 § 1 i § 2 Kpa zobligowany jest do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w N. z dnia 16.03.2016r. nr [...] znak: [...] uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 Kpa. Postanowienie WINB z dnia 27 kwietnia 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.D. . Skarżąca potwierdziła fakt odebrania decyzji I instancji w dniu 18.03.2016 r., wskazała jednak, że w dniu 29.03.2016r. uległa wypadkowi, w wyniku którego doznała urazu nogi, założono jej gips i lekarz zabronił jej poruszania się przez okres 7 dni to znaczy do 5.04.2016. Zdaniem skarżącej opisany wypadek uzasadnia przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zdaniem skarżącej urzędnicy nie dążą do merytorycznego rozstrzygnięcia w toczącym się postępowaniu a próbują zakończyć sprawę z powodu rzekomego uchybienia w procedurze. Skarżąca podniosła, że treści zawarte w zaskarżonym postanowieniu są dla niej krzywdzące i nieobiektywne oraz odbierają jej prawo do pozytywnego załatwienia toczącego się już od 5 lat postępowania. Skarga ta została zarejestrowana do sygn. II SA/Kr 726/16. M.D. zaskarżyła również do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowienie WINB z dnia 15 kwietnia 2016 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarga ta została zarejestrowana do sygn. II SA/Kr 727/16. Zarządzeniem z dnia 2 września 2016 r. Sąd połączył tę sprawę do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. II SA/Kr 726/16. W odpowiedzi na skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o ich oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzasadniając treść rozstrzygnięcia zawartą w pkt. I wyroku tj. rozstrzygnięcie w przedmiocie postanowienia z dnia 27 kwietnia 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia dowołania wskazać należy co następuje. Zgodnie z art. 58 KPA w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie czynności podejmowane przez skarżącą nie następowały w typowej kolejności. Pierwotnie złożyła ona tylko odwołanie, które bez wątpienia złożone zostało z uchybieniem terminu, jednakże do odwołania tego nie dołączyła wniosku o jego przywrócenie. Nie dysponując tym wnioskiem, organ wydał w dniu 15 kwietnia 2016 r. postanowienie o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu skarżąca wniosła (za pośrednictwem Poczty Polskiej) w dniu 11 kwietnia 2016r. Jak prawidłowo ustalił organ – wniosek ten został złożony w terminie 7 dniowym od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminu, a zatem został przez organ rozpoznany. W niniejszej sprawie okolicznością sporną jest ustalenie czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego tj. skarżącej M.D. . Podkreślenia wymaga, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 136). W konsekwencji "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej" (tamże, s. 136). Jeżeli nawet przeszkoda nie do przezwyciężenia obiektywnie nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że taka przeszkoda istnieje, należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione" (tamże, s. 136-137)." W orzecznictwie sądowym wymienia się różne przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy". Choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca należycie uprawdopodobniła brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia 16 marca 2016 r. Zaświadczenie lekarskie przedstawione przez skarżąca – choć rzeczywiście sporządzone niewyraźnym charakterem pisma – nie jest jednak "nieczytelne" jak twierdzi organ. Można w nim wyczytać, że lekarz zaświadcza, że rozpoznanie to : "stan po urazie stawu skokowego lewego 29.03.2016" oraz wskazanie do dalszego postepowania: "zakaz obciążania stopy przez okres 7 dni". Jak wynika ze skargi, M.D. jest osobą starszą (77 lat), a zatem uraz stawu skokowego w przypadku takiej osoby należy oceniać inaczej niż np. w przypadku osoby młodej i zdrowej, która nawet pomimo założonego usztywnienia (gipsu, szyny, stabilizatora itp.) może z łatwością poruszać się o kulach, nie obciążając jednocześnie stopy. Wypadek ten nastąpił w ostatnich dniach biegnącego już terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, córka skarżącej "przyjechała" do niej dopiero w dniu 2 kwietnia 2016r. (sobota), co oznacza, że z nią nie mieszka, a pośrednio także i to, że skarżąca nie mogła posłużyć się inną osobą z nią zamieszkującą do dokonania czynności wniesienia odwołania w terminie. Organ przyjął, że te okoliczności nie usprawiedliwiają spóźnienia we wniesieniu środka odwoławczego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela tego poglądu. Każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i tak powinna być traktowana. Oczywiście nie każda choroba daje podstawę do przywrócenia terminu, przeważnie nie może stanowić podstawy do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Jednakże w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przeszkoda, która wystąpiła w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I Instancji nakazującej rozbiórkę, usprawiedliwia niedochowanie terminu przez Skarżącą. Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przypisać skarżącej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, a to ze względu na rodzaj choroby (która wystąpiła nagle), uniemożliwiającej dokonanie czynności oraz brak możliwości skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W ocenie Sądu Skarżąca dochowała takiej staranności jakiej dochować mogła w okolicznościach swojej sytuacji życiowej, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało orzec jak w punkcie l wyroku. Natomiast postanowienie WINB z dnia 15 kwietnia 2016r. o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu zostało uchylone, choć w dacie jego wydania organ nie dysponował jeszcze wnioskiem o przywrócenie terminu, a zatem był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w zaskarżonej treści. Skoro jednak połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia zostały skargi na oba postanowienia, skoro uchylono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to koniecznym stało się uchylenie także postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji bowiem, w której przesądzono, że istnieje podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia o uchybieniu terminu do jego wniesienia spowodowałoby sytuację, w której w obrocie prawnym pozostałoby zarówno postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jak i decyzja merytoryczna organu II Instancji wydana na skutek rozpoznania tego samego odwołania. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem w celu jednoznacznego ustalenia sytuacji prawnej skarżącej M.D. , Sąd orzekł jak w pkt. II wyroku, na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt. III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a.