II SA/Kr 728/12

WyrokWSA w Krakowie2012-08-24

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Krystyna Daniel, Aldona Gąsecka-Duda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego stwierdzenia nieważności umów przenoszących własność tej nieruchomości na rzecz osób trzecich?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli nieruchomość ta nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny dotyczącego stwierdzenia nieważności umów przenoszących własność nieruchomości. Organ może wezwać stronę do podjęcia odpowiednich działań procesowych lub sam wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie tego zagadnienia. Wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości bez usunięcia tej przeszkody jest naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta K. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu części działek wywłaszczonych na rzecz poprzednich właścicieli do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego stwierdzenia nieważności umów przenoszących własność nieruchomości na rzecz osób trzecich. Skarżący podnosili, że organ uchyla się od załatwienia sprawy i domagali się odszkodowania za nieruchomość, której zwrot jest niemożliwy z powodu ochrony nabywców w dobrej wierze. Wojewoda utrzymał postanowienie w mocy, a skargi zostały wniesione do WSA w Krakowie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi na postanowienie Wojewody z dnia 19 marca 2012 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie WSA Krystyna Daniel / spr. / Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J.M. i R.K. na postanowienie Wojewody z dnia 19 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania skargę oddala. Prezydent Miasta K. postanowieniem z [...] listopada 2011 r., , na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 i w zw. z art. 123 kpa, art. 4 pkt. 9b, art. 142 ust. 1 ustawy z 21. 08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102. póz. 651 ze. zm.) orzekł w punkcie pierwszym o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu części działek nr [...] o pow. 93070 m2 i nr [...] o pow. 26008 m2, obr. [...], w granicach działki nr [...], obr. [...] (mały} , prowadzonego z wniosku R.K., L.R.-K., F.K. ,A.W., J.M., L.J., L.R.-K, F.K. A.W. J.M. L.J, M.Z. , J.J. , D.K. B.J, K.J. J.F. P.K, A.K.-S. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w sprawie stwierdzenia nieważności umów, którymi Gmina K. utraciła prawo własności nieruchomości- W punkcie drugim organ wezwał wnioskodawców do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia do sądów powszechnych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności umów przenoszących własność, celem rozstrzygnięcia. zaistniałego w sprawie zagadnienia wstępnego o przywrócenia stanu prawnego umożliwiającego zwrot, przy jednoczesnym przedłożeniu kopii złożonego wniosku organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu organ wskazał, że będąca przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomość oznaczona jako części działek nr [...] i [.,..] , obr. [...] m. K. , w granicach działki nr [...] obr. [...] , stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie, a przeszkodą do jej zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela jest obecny stan prawny tej nieruchomości. Objęta wnioskiem o zwrot działka nr [...] obr. [...] weszła w skład działek: nr [...] i nr [...] , obr. [...] m. K. , które pierwotnie zostały zbyte przez Gminę Miejską K. na rzecz[...] Giełdy Rolno –Ogrodniczej [...] S.A. umową z 30 września 1997 r. Rep. A nr [...] następnie przejęta została przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. . Następnie spółka pod nazwą [...] Sp. z o.o. - na podstawie aktu notarialnego z 7 sierpnia 2006 r. Rep. A nr [...] - sprzedała przysługujące jej prawo własności działek nr [...] ,[...] ,[...] na rzecz MN. a 19 grudnia 2006 r. prawo to nabyła firma pod nazwą "B. " Sp. z. o.o. z siedzibą w W. Następnie spółka B. zmieniła nazwę na [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. . Spółka ta przekształciła się następnie w spółkę "[...] z o. o. Sp. k", a następnie ta ostatnia w spółkę: "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" Sp. k., która to spółka - zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] - ujawniona jest obecnie jako właściciel ww. nieruchomości. W przedmiotowej sprawie - wyrokiem z 28 czerwca 2006 r. o sygn. [...] - Sąd Okręgowy w K. stwierdził nieważność ww. umowy 30 września 1997 r. Rep. A nr [...] . Po rozpoznaniu apelacji pozwanych Sąd Apelacyjny w K., wyrokiem z 29 marca 2007 r. o sygn. [...] zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, natomiast na skutek skargi kasacyjnej na to orzeczenie -wyrokiem z 21 lipca 2008 r. o sygn. [...] - Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok II instancji i skierował sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w K. - wyrokiem z 29 października 2008 r. o sygn.[...] oddalił obie apelacje. Organ wskazał, iż w orzecznictwie sądów ugruntował się pogląd, iż w sytuacji, gdy stwierdzono że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, ale prawo własności przysługuje osobie trzeciej, organ ma obowiązek wystąpienia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 kpa zawieszenia postępowania z jednoczesnym wezwaniem wnioskodawców do wystąpienia w określonym terminie do sądu powszechnego, celem stwierdzenia nieważności umów, na mocy których Gmina Miejska K. utraciła władanie nad zawnioskowaną do zwrotu nieruchomością, celem przywrócenia stanu własności pozwalającego na zwrot. Takie zalecenie zostało zawarte również w wyroku z 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt [...] wydanym w przedmiotowej sprawie. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł R.K. podnosząc że organ uchyla się od załatwienia sprawy. W związku z brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która została przekazana - sprzedana osobie trzeciej nie zamierza występować z wnioskami o stwierdzenie nieważności przenoszących własność nieruchomości gdyż takie procesy są bardzo kosztowne z uwagi na wysokość wpisów oraz zastępstwa procesowego. Ponadto działania te nie mogą skutkować zwrotem nieruchomości, z uwagi na ochronę nabywców rękojmią ksiąg wieczystych. Odwołujący się podniósł, iż domaga się wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - która zgodnie z prawem winna być zwrócona, gdyż umowa przenosząca własność tej nieruchomości po wywłaszczeniu z mocy prawa jest nieważna - sygn. [...] - wyrok Sądu Okręgowego z 28 czerwca 2006 z późniejszym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 20 października 2008 r. sygn. [...]. Nadto wskazał, iż brak dalszego działania ze strony organu obligował go będzie do wystąpienia na drogę procesu cywilnego o zasądzenie odszkodowania. Żalący odwołał się w tym zakresie do art. 154 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 4171 § 3 k.c. Wojewoda postanowieniem z [...] marca 2012 r., znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości o jej zwrot powstaje z chwilą, gdy nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W tej sytuacji materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest zbędność nieruchomości na cel. wywłaszczenia. Takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi zaś kwestia władania nieruchomością. Jednocześnie zgodnie z dotychczasową linią orzecznictwa oraz stanowiskiem doktryny nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jednak istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że organ stwierdzając w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, może wydać decyzję odmawiającą takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on w takiej sytuacji -stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 kpa - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § 1 k.p.a.). Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno przepisów art. 7 kpa, jak i art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec faktu, że umowy dotyczące późniejszego przeniesienia prawa własności przedmiotowej nieruchomości pozostają w obrocie prawnym (tj. umowa z 7 sierpnia 2006 r. Rep. [...] oraz umowa z 19 grudnia 2006 r. Rep. A nr [...], a w księdze wieczystej nr [...] nadal w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] obr. [...]. ewid.[...] -pozostaje ujawniona jako właściciel: "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" Sp. k. zasadne jest stanowisko organu l instancji, iż obrót cywilnoprawny przedmiotową nieruchomością na rzecz osób trzecich powoduje, iż orzeczenie o zwrocie wspomnianej nieruchomości uzależnione jest od usunięcia wskazanej powyżej, zaistniałej obecnie negatywnej przesłanki zwrotu. Wojewoda podzielił poglądy orzecznictwa sądowego wskazujące, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy przenoszącej własność nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, która to okoliczność stanowi wyłączną przeszkodę do orzeczenia o zwrocie nieruchomości będzie stanowiło rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ wskazał również, iż art. 189 k.p.c. reguluje kwestię legitymacji procesowej w sprawie o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego, przyznając tę legitymację temu, kto ma w tym interes prawny. W ocenie Wojewody takiego interesu prawnego nie posiadają organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie i tym samym nie mają legitymacji do wniesienia powództwa o ustalenie nieważności wskazanych umów. Nie budzi natomiast wątpliwości fakt, iż taki interes posiadają spadkobiercy poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości -wnioskodawcy zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu organ lI instancji stwierdził, iż wskazany w zażaleniu przepis art. 154 § 4 ustawy z 30. 08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) należy odczytywać łącznie z normą wyrażoną w § 1 art. 154 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do zastosowania ww. przepisów, bowiem stan faktyczny i prawny sprawy nie odpowiada hipotezie art. 154 § 1 i 4 p.p.s.a. Natomiast co do wskazanej w zażaleniu kwestii dochodzenia przez wnioskodawców ewentualnego odszkodowania w trybie przepisu art. 417 k.c. organ odwoławczy zauważył, iż pozostaje ona poza zakresem omawianego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wreszcie Wojewoda podkreślił, iż obowiązujące obecnie przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania uprawnionym podmiotom rekompensaty za nieruchomości wywłaszczone, których stan faktyczny albo prawny nie daje możliwości zwrócenia ich byłym właścicielom. Skargi na postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wnieśli osobnymi pismami R.K. i J.M. R.K. zarzucił, iż organy nie zastosowały się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 292/09, gdzie stwierdzono, że skoro istniały podstawy do uznania, że umowa przenoszące własność nieruchomości została zawarta z naruszeniem prawa, należało podjąć działania zmierzające' do doprowadzenia do stanu, w którym gmina na powrót włada i jest właścicielem nieruchomości podlegającej zwrotowi. Tymczasem przez prawie dwa lata Gmina nie podjęła działań zmierzających do doprowadzenia do stanu, w którym na powrót włada i jest właścicielem nieruchomości podlegającej zwrotowi. Podkreślił, iż gmina nie jest w stanie zwrócić nieruchomości, ze względu na fakt, iż jej urzędnicy działali niezgodnie z prawem. Podpisując umowę z 30 września 1997 r., na mocy której Gmina K. wyzbyła się własności objętej wnioskiem nieruchomości, przedstawiciele Gminy K. mieli świadomość toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości i w imieniu gminy zobowiązali się do zaspokojenia ewentualnych roszczeń osób trzecich z tego tytułu. Ponownie wskazał, iż nie zamierza występować do sądu powszechnego z powództwem o jakim mowa w zaskarżonym postanowieniu, natomiast domaga się zasądzenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość skoro umowa przenosząca własność nieruchomość była nieważna. Nadto skarżący wskazał na możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 417 § 1 i 2 k.c. J.M. , odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniosła, że utrata prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę K. nie stanowi negatywnej przesłanki zwrotu tej nieruchomości. Zdaniem skarżącej nieprawdą jest iż Gmina K. nie posiada interesu prawnego i tym samym nie ma legitymacji do wniesienia powództwa o ustalenie nieważności umów z 7 sierpnia 2006 r. i 19 grudnia 2006 r. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w tej sprawie nie polega na zakończeniu sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i ustaleniu przez sąd powszechny ważności umów, którymi Gmina K. utraciła prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Spór dotyczący zgodności z prawem przeniesienia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę K. na rzecz [...] Giełdy Rolno-Ogrodniczej "[...] " został bowiem rozstrzygnięty poprzez stwierdzenie nieważności umowy z 30 września 1997 r. Rep. A nr [...] prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 28 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] . Gmina K. , w stosunku do której istnieje uzasadnione roszczenie wnioskodawców o zwrot przedmiotowych nieruchomości, nie jest stroną żadnej z tych dwóch pozostających w obrocie prawnym umów, więc tym samym wezwani postanowieniem Prezydenta Miasta K. z 28. 11. 2011 r. nr [...] do wystąpienia do sądów powszechnych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tych umów wnioskodawcy nie posiadają legitymacji procesowej czynnej do takiego wystąpienia, ponieważ nie mają jakiegokolwiek roszczenia do żadnej ze stron tych umów. Ponadto z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, że to na Gminie K. spoczywa obowiązek doprowadzenia do ,stanu, w którym będzie na powrót władać przedmiotową nieruchomością, zbytą z naruszeniem prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1305/09). Zatem - w ocenie skarżącej – to na organach administracyjnych prowadzących tę sprawę spoczywa obowiązek podjęcia działań przywracających władanie Gminy Miejskiej K. przedmiotową nieruchomością. Brak takich działań i próba przerzucenia ich na wnioskodawców po zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi naruszenie przez Wojewodę art. 97 § 1 pkt. 4 oraz art. 100 § 1 k.p.a. oraz rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji od powiadają prawu. Już na samym wstępie należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie organu l instancji zostały wydane w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 kwietnia 2009 r. , sygn. akt II SA/Kr 292/09, którym Sąd w punkcie l wyroku uchylił decyzję Wojewody jak i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji w zakresie odmowy zwrotu części działek nr [...] o pow. 93070 m2 i nr [...] o pow. 26008 m2, obr. [...] , w granicach działki nr [...] , obr. [...], prowadzonego z wniosku następców wywłaszczonych właścicieli. Należy przy tym podkreślić, że Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził -powołując stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29. 08. 2006 r. sygn. l OSK 879/05, że w zaskarżonej decyzji Wojewody z 11 maja 2001 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta M. K. o odmowie zwrotu ww. nieruchomości - doszło do "przerzucenia skutków niezgodnego z prawem działania przedstawicieli Gminy K. na stronę postępowania.... Umowa z 30 września 1997 r. o przeniesieniu własności działek nr [...] ,[...] Obr [...] m. K. wywołała bowiem określone skutki w sferze prawa cywilnego, ale również wykluczyła możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom poprzednich właścicieli". W związku z powyższym WSA w Krakowie uznał, że organy naruszyły art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 7 i 77 § 1 kpa wskazując, że "skoro istniały podstawy do uznania, że umowa przenosząca własność została zawarta z naruszeniem prawa, należało podjąć działania zmierzające do doprowadzenia do stanu, w którym gmina na powrót włada i jest właścicielem nieruchomości podlegającej zwrotowi." Zgodnie z treścią powołanego w ww. orzeczeniu WSA art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej, zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z kolei przepis art. 100 kpa stanowi, że organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, albo wezwie stronę do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie, chyba, że strona wykaże, że już wystąpiła w tej sprawie do właściwego organu. A zatem - mając na uwadze treść cyt. art. 153 p.p.s.a. wskazującego na związanie organów obu instancji treścią wyroku WSA w Krakowie 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 292/09 oraz zawartymi w nim wskazaniami - jako prawidłowe należy ocenić zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta M. K. z [...] listopada 2011 r. w którym organ nar podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 i w zw. z art. 123 kpa, art. 4 pkt. 9b, art. 142 ust. 1 ustawy z 21. 08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w punkcie l orzekł o zawieszeniu z urzędu postępowania dotyczącego zwrotu części działek nr [...] i nr [...] . ewid. [...], w granicach działki nr [...] obr. [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w sprawie stwierdzenia nieważności umów, którymi Gmina K. utraciła prawo własności nieruchomości. Natomiast w II punkcie organ wezwał wnioskodawców do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia do sądów powszechnych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności umów przenoszących własność, celem rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie zagadnienia wstępnego o przywrócenia stanu prawnego umożliwiającego zwrot, przy jednoczesnym przedłożeniu kopii złożonego wniosku organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne. Trzeba przy tym zauważyć, że z treści art 100 kpa bynajmniej nie wynika, czy organ powinien sam wystąpić o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego czy też nałożyć taki obowiązek na stronę, natomiast organy uzasadniły dlaczego w okolicznościach rozpatrywanej przez nie sprawy uznały, iż nie są legitymowane do wnoszenia powództwa o ustalenie nieważności umów przenoszących własność żądanej do zwrotu nieruchomości na rzecz osób trzecich, a tym samym nie mogą doprowadzić do stanu, w którym organy będą mogły zadość uczynić żądaniom o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu należy również podkreślić, że także Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu WSA w Krakowie z 28 kwietnia 2009 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 - OSNAPiUS 1999, nr 1, póz. 2). W konsekwencji nie można uznać, iż organy obu instancji naruszyły prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu l instancji. Należy podkreślić, że organy również prawidłowo wskazały, iż nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej gdy stała się zbędna na cel wywłaszczenia ( art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n) w .sytuacji gdy nieruchomość ta - tak jak przedmiotowa nieruchomość- nie pozostaje we władaniu gminy lub Skarbu Państwa. Konkludując trzeba wskazać, że stronom niniejszego postępowania wnoszącym o zwrot przedmiotowej nieruchomości, nie może ona być zwrócona w sytuacji gdy organy ustaliły, że po zbyciu jej przez Gminę Miejską K. na rzecz [...] S.A. umową z 30 września 1997 r. Rep. A [...] własność tej nieruchomości na podstawie kolejnych umów zawartych w formie aktów notarialnych: najpierw z 7 sierpnia 2006 r. Rep. A nr [...] , a następnie z 19 grudnia 2006 r., przeszła na własność "[...]" Sp. z. o.o. z siedzibą w W. , która po przekształceniach stanowi spółkę: "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" Sp. k. , która to spółka została ujawniona - zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...]- jako właściciel ww. nieruchomości. W takiej jednak sytuacji, gdy organy wykazały, że nie mają możliwości odzyskania władania nad przedmiotową nieruchomością, a strony- jak to wynika ze skarg - nie zamierzają podjąć postępowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. umów z 7. 08. 2006 r. i 19. 12. 2006 r. w postępowaniu przed sądem powszechnym, natomiast podnoszą, że są zainteresowane uzyskaniem odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zbytą z naruszeniem prawa przez Gminę Miejską K. - zasadne wydaje się wystąpienie przez nie z wnioskiem o podjecie zawieszonego postępowania celem decyzji wydania przez organ merytorycznej w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Należy powiem zauważyć, że wobec jednoznacznego stanowiska stron, w tym uznania, że gmina nie może zwrócić nieruchomości, która nie pozostaje w jej władaniu - pozwala przyjąć, iż zmieniły się okoliczności faktyczne wobec tych, które miały miejsce w czasie wydania przez WSA w Krakowie wyroku z 29 kwietnia 2009 r. Oznacza to zatem, że wobec zmiany stanu faktycznego sprawy traci moc wiążącą ocena wyrażona w ww. wyroku z 29 kwietnia 2009 r. (por. wyrok NSA z 28. 03. 2012 , sygn akt l OSK 670/11, Lex 1145122). W tym stanie rzeczy przyjmując, że organy obu instancji prawidłowo powołały się na przepis art 153 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 151 jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło