II SA/Kr 728/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. – M.S. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Wojewody z dnia 4 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania skargę oddala Decyzją z dnia 17 marca 2016 r. znak [...] Starosta orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz S. J. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0042 ha, obręb L., jedn. ewid. L., zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej nr [...] - ul. [...] w L., przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat C., na podstawie decyzji Wojewody z dnia 25 listopada 2015 r. znak: [...], potwierdzającej nabycie z mocy prawa własności ww. działki przez Powiat C. z dniem 1 stycznia 1999 r., z uwagi na fakt iż wniosek o odszkodowanie został złożony po upływie ustawowego terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Odwołanie złożył S. J., podnosząc, iż stanowisko takie jest rażąco niezgodne z zasadami sprawiedliwości, gdyż stawia wyżej uchybienie natury formalnej nad prawdą materialną. Wojewoda decyzją z dnia 4 maja 2016r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 17 marca 2016r. W uzasadnieniu wskazano, iż z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek: - dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, - nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, - z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W ocenie organu wniosek S.J. złożono pismem z dnia 25 listopada 2014 r., z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie. Termin określony w art. 73 ust. 4 jest zawitym terminem prawa materialnego. Termin taki ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Wskazano na wyrok NSA z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 791/10 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 14 października 1996r. sygn. OSP 19/96 - ONSA z. 2 z 1997 r. poz. 56). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu, o jakim mowa w jej art. 73 ust.4. Nie ma zatem znaczenia, z jakich przyczyn osoba uprawniona w stosownym czasie nie złożyła wniosku. Skutku w postaci wygaśnięcia przedmiotowego roszczenia nie eliminuje w szczególności fakt niewydania decyzji przewidzianej w art. 73 ust. 1 ustawy, bowiem bieg omawianego terminu-na co również prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji (a poprzednio Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009r sygn. akt P 33/07) -nie został powiązany ani z faktem, ani z datą wydania takiej deklaratoryjnej decyzji. Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09, w którym Trybunał Konstytucyjny zwrócił także uwagę, iż: "w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających przyjęto pięcioletni termin na zgłoszenie stosownego wniosku, który nie wymagał dochowania szczególnej formy i pełnił podwójną funkcję" – zgodnie z ustaleniami dokonanymi w wyroku o sygn. P 33/07"(przedstawionymi powyżej). "Była to ponadto jedyna czynność, której prawo wymagało od podmiotu uprawnionego, aby mógł on uchronić się przed negatywnym skutkiem upływu terminu". Analogiczne stanowisko zajął następnie Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt. K 20/09, w którym stwierdził zgodność art. 73 ust. 4 z art. 2 i art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Według Trybunału uzgodnienie stanu faktycznego i prawnego na mocy tego przepisu nastąpiło na zasadzie równowagi pomiędzy interesem publicznym oraz prywatnym. Trybunał zaznaczył także, iż prawo dochodzenia roszczenia odszkodowawczego na mocy przepisu o którym wyżej mowa zostało uzależnione od staranności uprawnionego. Zdaniem Trybunału 5 - letni okres w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego "nie podważył zasady słusznego odszkodowania". Art. 73 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku zawiadamiania podmiotów uprawnionych do otrzymania odszkodowania o obowiązujących przepisach prawa, w tym o terminach składania wniosków w sprawach odszkodowań, nie miała tutaj także zastosowania wynikająca z art. 9 kpa zasada informowania stron. Analiza treści obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa sądów administracyjnych prowadzi zatem do wniosku, że niezależnie od zaistniałych okoliczności faktycznych i prawnych, termin do złożenia wniosku w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie może zostać przywrócony. Przepisy normujące przedmiotową materię nie przewidują również sytuacji w której wniosek dotyczący odszkodowania mógłby zostać złożony w późniejszym terminie niż wskazany w powołanej wyżej ustawie tj. po 31 grudnia 2005 r. Ponadto okoliczność, iż w terminie z art. 73 ust. 4 ustawy, nie została wydana decyzja potwierdzająca przejście prawa własności nieruchomości nie wyłączała obowiązku zachowania przez uprawnionego terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. W wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że art. 73 ust. 4 w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. (OTK-A 2009/8/123). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył S.J. podnosząc, iż posługiwanie się przez organy argumentem czysto formalnym–co do terminu do złożenia wniosku, jest naruszeniem zasad sprawiedliwości społecznej, nakazujących wypłacenie odszkodowania za zajęcie działki. Ponadto podkreślił, iż o zajęciu działki dowiedział się już po upływie określonego przez art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. terminu, wobec czego nie miał faktycznej możliwości zachowania terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji obszernie, kompleksowo i w pełni wyczerpująco odnosi się do wszelkich możliwych aspektów niniejszej sprawy. Poglądy organu, poparte orzecznictwem, w tym wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, tutejszy Sąd w całości aprobuje. Dlatego motywy rozstrzygnięcia organu zostały obszernie przytoczone w części historycznej uzasadnienie i w związku z tym nie ma konieczności ich ponownego powielania w rozważaniach Sądu. Odnosząc się natomiast do treści skargi, wskazać należy, że kwestia poczucia krzywdy u skarżącego, nie może skutkować przyznaniem mu odszkodowania, do którego prawo wygasło. Również brak świadomości skarżącego o przysługującym mu prawie do odszkodowania i terminie do jego zgłoszenia nie może skutkować pozytywnym załatwieniem jego wniosku. Również w tym zakresie wypowiedział się organ, z powołaniem na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. Dodać jedynie można, że jak wynika z księgi wieczystej [...], na dzień 31.12.2008 roku skarżący figuruje jako współwłaściciel nieruchomości, której część została zajęta pod drogę publiczną. To, że jak wskazuje w skardze, wtedy nieruchomością się nie zajmował, gdyż robili to jego rodzice, z pewnością nie jest okolicznością usprawiedliwiającą jego bezczynność, choć zaznaczyć należy, że i tak nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. W zakresie stanu faktycznego wskazać natomiast należy, że początkowo skarżący podnosił, iż wniosek o odszkodowanie został przez niego złożony w 2001 roku. Okoliczności takiej skarżący nie potrafił jednak wykazać, natomiast z poczynionych przez organ ustaleń wynikało, że nie jest w posiadaniu takowego wniosku. W skardze skarżący przyznał, że wniosek o odszkodowanie został przez niego złożony dopiero 25 listopada 2014 roku. Jest to zatem okoliczność niesporna i wynika z niej, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie został złożony blisko 9 lat po wygaśnięciu prawa do odszkodowania. Z powyższych względów skarga nie może zostać uwzględniona. Mając zatem na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.