II SA/Kr 729/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Małgorzata Brachel –Ziaja WSA Ewa Rynczak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14 kwietnia 2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu wody na gruncie skargę oddala Decyzją z dnia [...] października 2009 r., znak: [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku A.S. , Wójt Gminy Ł. na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115 poz. 1229 z późn. zm. ) oraz art. 104 k.p.a. odmówił wydania decyzji nakazującej I. i J.C. - właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości N. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr ewid. 1, 2, 3 , przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez A.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 prawa wodnego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. rozstrzygało już niniejszą sprawę. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy Ł. z [...] stycznia 2008 r. znak: [...] o odmowie wydania decyzji nakazującej I. i J.C. przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. Uzasadniając kolejną wydaną w sprawie decyzję z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] organ I instancji wskazał, że w trakcie ponownie prowadzonego postępowania dopuścił w sprawie dowody, a to: odpisy z ksiąg wieczystych, dowód z przesłuchania stron i świadka, dowód z nagrań złożonych przez państwa C. również płyty CD załączonej przez A.S, , zaświadczenia Urzędu Gminy Ł, o położeniu działek, mapy geodezyjne (szkic graniczny), pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wraz z mapami. Następnie organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, podczas których ustalono, iż: "na niezabudowanej części nieruchomości P. C. i P. Ś. na długości ok. 30 m stoi woda gruntowa (od drogi gminnej - ul. [...]). Również od tej strony w kierunku zabudowań na całej szerokości na długości 45 m nieruchomości [...] teren jest podmokły. Od strony zabudowań gospodarczych na długości 22 m zostało wykonane deskowanie (pomiędzy stopkami słupków ogrodzenia) i nawieziona ziemia przez P. C. Wysokość deskowania wynosi 36-37 cm. W miejscu zakończenia deskowania teren stopniowo wyrównuje się. W dniu dzisiejszym zarówno działkach P.C. i P. Ś. stoi woda". W celu wyjaśnienia zaistniałych okoliczności oraz wypowiedzenia się, czy stosunki wodne zostały naruszone przez I. i J.C. organ I instancji zlecił rzeczoznawcy wykonanie opinii. Z opinii tej wynika, iż działki będące przedmiotem postępowania leżą w zlewni Potoku [...], który na dzień sporządzenia opinii był suchy. Jego stan techniczny jest zły. Na działkach stanowiących własność I. i J.C. zostały wykonane roboty ziemne polegające na dowiezieniu i rozścieleniu warstwy gruntu różnej grubości. Działki objęte postępowaniem, jak również teren sąsiadujący podlegają podtapianiu i zalewaniu, co ma miejsce podczas intensywnych opadów i roztopów. W zlewni potoku [...] wody te nie mieszczą się. W uzupełnieniu do w/w opinii, biegły wyjaśnił, że dowiezienie i rozplantowanie warstwy gruntu nie spowodowało zmian stanu wody na gruncie. Dodał, iż objęte wnioskiem działki użytkowane są w sposób prawidłowy - czyli wykorzystywane rolniczo. Biegły nie stwierdził "wymoklisk" w uprawach, które byłyby spowodowane nadmiarem wód, śladów namulisk jak również roślin charakteryzujących mokre środowisko. W opinii uzupełniającej stwierdzono jednoznacznie, że działalność państwa C. nie wpłynęła szkodliwie na grunty sąsiednie i nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie. Mając na uwadze powyższe, organ I instancji stwierdził, iż działania państwa C. nie wywołały szkody na działkach A.S. (zresztą tych szkód nie wskazał sam zainteresowany, nie określał ich rozmiarów ani nie podał wysokości powstałej szkody). Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 prawa wodnego organ I instancji odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. A.S . w odwołaniu od powyższej decyzji domagał się wydania decyzji nakazującej I. i J.C., przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń umożliwiających swobodny przepływ wody opadowej i z roztopów śniegu, jak również wstrzymania dalszych prac, bowiem państwo C. znowu nawieźli ziemię. Skarżący zakwestionował opinię rzeczoznawcy Z.K. podkreślając, że rzeczoznawca był na miejscu w okresie letnim, gdy było sucho. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wydało w dniu [...] grudnia 2009 r. postanowienie, w którym zleciło organowi I instancji - Wójtowi Gminy Ł. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do rzeczoznawcy –Z.K. , sporządzającego w niniejszej sprawie opinię z czerwca 2009 r. oraz uzupełnienie do tej opinii, o wyjaśnienie wskazanych niżej kwestii: 1) czy nawieziona i rozplantowana przez I. i J.C., na stanowiących ich własność działkach ew. położonych w N. , nr 1, 2, 3 , ziemia stanowi przeszkodę dla naturalnego spływu wód opadowych, zgodnie z kierunkiem przedstawionym na szkicu sytuacyjnym, stanowiącym załącznik do opinii rzeczoznawcy Z.K. z czerwca 2009 r., 2) czy w przypadku intensywnych opadów, roztopów i innych podobnych zjawisk przyrodniczych, nieruchomość A.S. będzie zalewana bardziej w obecnym stanie faktycznym, tj. po nawiezieniu i rozplantowaniu przez I. i J.C. na ich działkach ziemi niż w sytuacji, gdyby I. i J.C. nie nawieźli ziemi na swoje działki ew. położone w N. , nr 1, 2 , 3 . 3) w przypadku pozytywnej odpowiedzi na poprzednie pytanie - czy stopień zwiększonego zalewania nieruchomości A.S, może być źródłem powstania jakiejkolwiek szkody, mając na uwadze sposób jej użytkowania, a w szczególności, czy nawiezienie i rozplantowanie przez I. i J.C. na ich działkach ziemi, przy np. gwałtownych opadach lub podczas roztopów, może być źródłem zagrożenia podtopieniem budynków, 4) czy nawiezienie i rozplantowanie przez I. i J.C. na ich działkach ziemi, powoduje, cyt: "...znikomą zmianę stanu wody na gruncie..." (str. [...] opinii rzeczoznawcy Z.K. z czerwca 2009 r.), czy też -jak to wynika z opinii uzupełniającej - w ogóle nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie spowodowana dowiezieniem, rozplantowaniem warstw gruntu na działkach właścicieli I. i J.C. ( opinia Z.K. z dnia 28.08.2009r. dot. opinii rzeczoznawcy z czerwca 2009r., str.[...]). Wójt Gminy Ł. przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. uzupełnienie opinii rzeczoznawcy zawierające odpowiedzi na powyższe pytania. Rzeczoznawca stwierdził, że nawieziona i rozplantowana przez I. i J.C. na stanowiących ich własność działkach ew. nr 1, 2 , 3 , położonych w N. , zgodnie z kierunkiem spływu wody, ziemia nie stanowi przeszkody spływu wód opadowych, zgodnie z jej naturalnym kierunkiem do odbiornika, jakim jest potok [...] w N. W odpowiedzi na drugie pytanie biegły stwierdził, że w przypadku intensywnych opadów, roztopów i innych podobnych zjawisk przyrodniczych działki ew. nr 4, nr 5 i nr 6 będące własnością p. A.S. nie będą zalewane bardziej z powodu wykonanych prac ziemnych, polegających na dowiezieniu i rozścieleniu ziemi urodzajnej przez I. i J.C. l na ich działkach ew. nr 1 nr 2, nr 3 . Odpowiadając na czwarte pytanie rzeczoznawca stwierdził ostatecznie, iż nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ustawy prawo wodne. Swobodny odpływ wód opadowych nie czyni zagrożenia podtopienia, czy też zalania działek ew. nr 4 , 5 i nr 6 , jak również budynku mieszkalnego i innych obiektów gospodarskich A.S. , ani też innych nieruchomości i zabudowań leżących w sąsiedztwie. Oceniając tak ustalony stan faktyczny Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, a w szczególności z opinii biegłego rzeczoznawcy z listy Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 6.06.1988r. (zaświadczenie nr [...] - zakres gospodarka wodna) Z.K. , uzupełnionego na etapie postępowania odwoławczego wynika, iż I. i J.C. nawożąc i rozplantowując ziemię na stanowiących ich własność działkach ew. nr 1, 2, 3 , położonych w N. , zgodnie z kierunkiem spływu wody, nie zmienili stanu wody na gruncie w sposób, który powodowałby możliwość zaistnienia szkody na gruncie sąsiednim, tj. na nieruchomości A.S. . Nie wystąpiła zmiana stanu wody na gruncie, powodująca szkody dla gruntów sąsiednich, zatem nie ma podstaw do nakazania właścicielom nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, przewidzianym w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Zjawisko ewentualnego podtopienia i zalania gruntów i domów mieszkalnych oraz budynków gospodarczych dot. gruntów będących przedmiotem niniejszej sprawy nie ma żadnego związku przyczynowego z dowiezieniem, rozścieleniem warstwy ziemi przez I. i J.C. . W świetle art. 29 prawa wodnego nie jest wystarczające stwierdzenie naruszenia stanu wody na gruncie, ale również należy wykazać, że naruszenie to nastąpiło ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię rzeczoznawcy jak również uzupełnienia do tej opinii Z.K. , uznało ją za rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, iż oględziny terenu powinny być dokonane "gdy coś zagraża lub wyrządza szkodę", a nie w okresie letnim, gdyż w tym czasie było sucho i w związku z tym na miejscu oględzin nie zdążyły wyrosnąć trawy, występujące na bagnach. Kolegium stwierdziło, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Biegły rzeczoznawca, sporządzając w/w opinię w sprawie wziął również pod uwagę i dokonał analizy nagrań na płycie DVD z marca i kwietnia 2006 r. (str. [...] opinii z czerwca 2009r.). Ponadto z treści opinii rzeczoznawcy sporządzonej w niniejszej sprawie - którą to opinię wraz z jej uzupełnieniami tut. Kolegium podziela - wynika, iż jeżeli byłyby szkody w uprawach polowych, podmokły teren, czy tez ślady podtopień i zalań pól, byłoby to widoczne "gołym okiem" również podczas oględzin. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. A.S. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podniósł, że każdorazowo przy większych deszczach i roztopach śniegu przez jego działki spływa woda z działek sąsiednich położonych wyżej. Wskutek nawiezienia ziemi przez sąsiadów został zatrzymany swobodny przepływ wody, co powoduje jej rozlewanie na całą działkę. Skarżący zakwestionował opinię biegłego i stwierdził, że woda zatrzymuje się na nasypie o wysokości ok. 40 cm i dopiero po jego przekroczeniu zaczyna spływać na następne działki, do rowów i do ujścia rzeki [...], co powoduje zalewanie działki skarżącego w różnych porach roku. Skarżący wskazał również, że nastąpiło zalanie jego piwniczy i musiała interweniować Ochotnicza Straż Pożarna. Ponadto "od T. jest rów zablokowany co powoduje wylew wody na drogę powiatową [...], nasiąknięcie gruntu, podwyższenie wód gruntowych i zalewanie piwnic. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii zalania piwnic skarżącego Kolegium wskazało, że stwierdzenie takie jest zbyt ogólne, skarżący nie wskazał związku przyczynowego zalania z nawiezieniem ziemi przez I. i J.C. , a ponadto twierdzenie takie jest sprzeczne z opinią rzeczoznawcy sporządzoną na potrzeby postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Co do zasady sądy administracyjne nie prowadzą we własnym zakresie postępowania dowodowego i nie zajmują się ustaleniem stanu faktycznego. Ich zadaniem jest kontrola prawidłowości dokonania takich ustaleń przez organy administracji pod kątem ich zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sądy administracyjne badają, czy w ramach postępowania organy administracji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz czy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W ramach postępowania dowodowego ustaleniu podlegają jedynie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie takim przepisem jest art. 29 prawa wodnego, który przewiduje możliwość wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzję taką można jednak wydać wyłącznie wówczas, gdy postępowanie administracyjne wykaże, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W pierwszej kolejności należało więc ustalić, czy wskutek nawiezienia i rozplantowania ziemi na działkach nr ewid. 1, 2 , i 3 przez I. i J.C. w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie , a jeżeli tak, to czy zmiana ta spowodowała szkodę na gruntach sąsiednich należących do A.S. . Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem zaskarżonej decyzji wykazało, że powyższe przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodzą. Jednoznacznie wskazuje na to opinia biegłego Z.K. , wydana w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 136 k.p.a. zleciło Wójtowi Gminy Ł. przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego i zwrócenie się do biegłego o uzupełnienie wydanej w sprawie opinii przez odpowiedź na cztery pytania zawarte w postanowieniu SKO z [...] grudnia 2009 r. Opinia z dnia 25 stycznia 2010 r. wskazuje na brak związku pomiędzy nawiezieniem ziemi przez I. i J.C. a zalewaniem nieruchomości skarżącego. Biegły wskazał, że z powodu wykonanych prac ziemnych działki te nie będą zalewane bardziej, a nawieziona ziemia nie stanowi przeszkody spływu wód opadowych zgodnie z jej naturalnym kierunkiem do odbiornika, jakim jest potok [...] w N. W opinii tej jednoznacznie stwierdzono, że oględziny przeprowadzone w innym terminie (niż w okresie wiosennym i letnim) nie miałyby żadnego wpływu na treść opinii i nie doprowadziłyby do odmiennych wniosków. Potwierdzono również stanowisko A.S. , iż jego zabudowania gospodarcze i dom mieszkalny będą zagrożone każdorazowo przy powodziach, większych opadach i roztopach, przy czym zagrożenie zalaniem wodami nie mieszczącymi się w korycie potoku [...] dotyczy również innych nieruchomości położonych w zlewni potoku, w tym także nieruchomości należących do I. i J.C. Brak jest związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym zalaniem i podtopieniem działki skarżącego a nawiezieniem i rozścieleniem warstwy gruntu na działkach nr 1, 2 i 3 przez I. i J.C. . W powyższej opinii, która jest pełna, jasna i rzeczowa, jednoznacznie wynika, że na działkach stanowiących własność A.S. , I. i J.C. oraz M.M. , jak też na gruntach sąsiednich nie nastąpiła zmiana stanu wody. Dowód ten został przeprowadzony prawidłowo i brak jest jakichkolwiek podstaw do jego kwestionowania. Biegły odniósł się również do argumentów skarżącego i wyjaśnił dlaczego nie mają one wpływu na ocenę zawartą w opinii. Te same argumenty A.S. podniósł później w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale nie mogły one odnieść skutku. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a., co znalazło odbicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Nie naruszono również innych przepisów postępowania. Do ustalonego prawidłowo stanu faktycznego zastosowano właściwy przepis prawa materialnego. Wobec stanowczego ustalenia, że w wyniku podjętych przez I. i J.C. czynności nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie skarżącego, a tym bardziej nie wystąpiła szkoda, brak było podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wniosek A.S. o wydanie takiej decyzji należało więc załatwić odmownie, co prawidłowo uczyniły organy I i II instancji. Biorąc powyższe pod uwagę skargę A.S. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.