II SA/Kr 735/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Kr 735/18 UZASADNIENIE Informacją roczną z [...] lutego 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 271 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2017.1566 z późn. zm.) ustalił W. i W. M. na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r Starostwa Powiatowego w [...] za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 17.793,75 zł za pobór wody rzeki [...] dla potrzeb młyna wodnego w m. [...]. W. M. wniósł reklamację od ustalenia opłaty stałej w powyższej informacji rocznej, twierdząc, że właściciel młyna W. M. zmarł w 2004 r. Po jego śmierci młyn prowadziła żona H. M., która zmarła w 2012 r. W 2011 r młyn został całkowicie wyrejestrowany z ewidencji działalności gospodarczej. W. M. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, młyn jest nieczynny i nie korzysta z wody młynówki, wobec tego jego zdaniem ustalenie opłat za pobór wody jest bezzasadne. W dniu 14 marca 2018 r W. M. zrzekł się pozwolenia wodnoprawnego. Pismo to było następstwem kierowanej do niego korespondencji organu z dnia 28 lutego 2018 r przywołującego art. 414 ust 1 pkt 2 i art. 271 ust 3 prawa wodnego, wzywającego do złożenia oświadczenia czy zrzeka się pozwolenia wodnoprawnego. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z [...] marca 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne, § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2017.2502) określił W. M. na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2003 r znak : [...], na pobór wody z rzeki [...] , za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 17.794 zł za pobór wody z młynówki rzeki [...] dla potrzeb młyna wodnego w m. [...]. Opłatę należy uiścić w czterech ratach. Organ wskazał, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy - Prawo wodne oraz § 15 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenia, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,195 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego. Organ wskazał że fakt niepobierania wody nie ma znaczenia dla naliczenia opłaty stałej, gdyż istotą tej opłaty jest potencjalna możliwość poboru. Warunkiem naliczenia opłaty stałej jest obowiązywanie pozwolenia wodnoprawnego. W. M. korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną wyżej decyzję, domagając się jej uchylenia, podtrzymując argumenty o których wspominał w reklamacji. Młyn jest nieczynny od 1 kwietnia 2011 r i nie korzysta z wody młynówki od tego okresu. Jego zdaniem w sytuacji, gdy nie ma pobierania wody brak jest podstaw do naliczenia opłaty stałej. Skarżący zaznaczył, że w ostatnim dniu terminu, jaki miał organ na rozpoznanie reklamacji - złożył oświadczenie o zrzeczeniu się pozwolenia wodnoprawnego, w następstwie kierowanego do niego pisma organu. Nadmienił, że w ogóle nie prowadzi działalności w młynie i nigdy jej nie prowadził. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał częściową słuszność skargi, wobec zrzeczenia się przez skarżącego uprawnień z pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu należy uznać, że obowiązek uiszczenia opłaty stałej powinien obejmować jedynie okres od 1 stycznia 2018 r do 15 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i podlega uchyleniu. Zgodnie z art. 273 ust. 8 ustawy Prawo wodne (Dz.U.2017.1566) od decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne wydawanej w razie nieuwzględnienia reklamacji, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ponieważ od decyzji wydanej w tym trybie nie przysługują żadne środki zaskarżenia, skargę uznać należało za dopuszczalną, bez konieczności wyczerpania jakiegokolwiek trybu przedskargowego. Stosownie do art. 268 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2017.1566) za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych uiszcza się opłaty za usługi wodne. W myśl art. 271 ust.1 pkt 1 ustawy wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie z art. 271 ust.2 ustawy wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (ust.6). Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania tego obowiązku właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty stałej w drodze decyzji (ust.7). Decyzję określającą wysokość opłaty za usługi wodne wydaje się również w razie nieuznania reklamacji (art.273 ust.6). W myśl art. 273 ust.8 ustawy Prawo wodne od decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne wydawanej w razie nieuwzględnienia reklamacji, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jak wynika z § 15 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2017.2502), do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, za pobór wód podziemnych wynoszą 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalny pobór wód. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 271 ust.2 prawa wodnego. Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego określenia przez Wody Polskie wysokości opłaty stałej. Organ wbrew wymogom art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 kpa nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem ustalenia ograniczył jedynie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego i jego treści. Stosownie do art. 35 ust 1 ustawy prawo wodne usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Usługi wodne obejmują: pobór wód podziemnych lub powierzchniowych ( art. 35 ust 3 pkt 1 prawa wodnego) i inne wyszczególnione w przepisie. Zgodnie z art. 36 ust 1 podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód. Art. 268 ust 1 pkt 1 prawa wodnego stanowi że opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych, i inne określone w tym przepisie. Zgodnie z art. 9 ust 3 prawa wodnego gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Oznacza to, że system opłat za usługi wodne ma za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty. Jak trafnie wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku , w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r , sygn. akt II SA/Gd 297/18 "O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do ziszczenia się przesłanek do określenia tej opłaty" W następstwie uchylenia zaskarżonej decyzji ponownie zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącego od informacji udzielonej mu przez organ. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić okoliczność w postaci zrzeczenia się przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego, co nastąpiło pismem z dnia 10 marca 2018 r, a także wyjaśnić czy W. M. faktycznie prowadzi działalność gospodarczą i czy ma rzeczywistą możliwość korzystania z wód w rozumieniu ustawowego pojęcia "usługi wodnej ," o którym mowa w art. 35 ust 1 prawa wodnego. Organ zweryfikuje twierdzenia skarżącego, że: " właściciel młyna W. M. zmarł w 2004 r, młyn jest nieczynny od 1 kwietnia 2011 r i nie korzysta z wody młynówki od tego czasu ", a dodatkowo, że skarżący: "w ogóle nie prowadzi działalności w młynie i nigdy jej nie prowadził". W konsekwencji ustalić należy, czy usługa wodna polegająca na szczególnym korzystaniu z wód w postaci poboru wody z rzeki [...] dla potrzeb młyna wodnego w m. [...] jest realizowana, bowiem odpłatność za usługę wodną należy się wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.