II SA/Kr 736/16

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 21 kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w zakresie dotyczącym rozpoznania odwołania w sprawie zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Rozpoznawany wniosek jest kolejnym (drugim) w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. ( sprostowanym postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r.) referendarz sądowy oddalił wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. W następstwie wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia, WSA postanowieniem z dnia 15 września 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarz z dnia 22 lipca 2016 r. W dniu 9 września 2016 r. do WSA wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku ( drugiego) w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym " postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, lub nawet prawomocne", z uwzględnieniem przepisów materialnych stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy. Wniosek złożony wraz ze skargą z dnia 23 kwietnia 2016 r. uzasadniony został faktem, iż skarżący jest emerytem i jego bieżące dochody nie pozwalają na poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowo - administracyjnym, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W.B. . Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 4.000zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę żony w wysokości około [...] zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi współwłasność mieszkania o pow. 48 m2, działka o pow. 27,71 ara oraz samochód osobowy marki [...] We wniosku skarżący wskazał też zobowiązani i stałe wydatki miesięczne – 600 zł czynsz, media – 400 zł, lekarstwa 400 zł , ubezpieczenia– 400 zł. Skarżący wskazał zobowiązania stałe w postaci kredytu w wysokości [...]zł oraz kredytu odnawialnego w wysokości [...]zł. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w żaden sposób, że jego sytuacja materialna od chwili złożenia pierwszego wniosku pogorszyła się. Wykazane miesięczne dochody i wydatki pozostają mimo niewielkich różnić w wysokości nie dającej podstaw do przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzasadniając ten fakt kondycją finansową oraz zawiłością sprawy. Jednakże i w tym zakresie w ocenie orzekającego sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania takiej pomocy i przeniesienia ciężaru ponoszenia tych kosztów na współobywateli. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05) Ponadto zdaniem orzekającego nie straciły na aktualności rozważania odnośnie okoliczności ( które spowodowały, że wniosek skarżącego z dnia 23 kwietnia 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony), zawarte w postanowieniu Sądu wydanych w tym zakresie z dnia 15 września 2016 r. Stąd mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ).