II SA/Kr 746/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 kwietnia 2016r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 29 lipca 2016r. skarżąca Z.M. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję MWINB z dnia 22 kwietnia 2016r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż zarówno jej sytuacja finansowa jak i życiowa jest trudna. Wskazuje, iż mąż jest osobą bezrobotną od 10 lat. Jedyne dochody rodziny to dochód z jej emerytury. Dodaje, iż ponosi znaczne opłaty z tytułu leczenia, cen paliwa. Nie może z uwagi na wysokie ceny paliw dojeżdżać do posiadanego domku letniskowego aby dokończyć jego budowę. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w kwocie 1217 zł. Ponadto zasila budżet domowy posiadanymi oszczędnościami. Wykazane zobowiązania za media i opłaty miesięczne to łączna kwota 1020 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca ma dom w B. , który wykazuje jako adres swego zamieszkania oraz domek letniskowy o pow. 40 m2 w budowie wart ok. 60 000 zł. Wnioskodawczyni wskazuje również na fakt posiadania oszczędności w wysokości 10 000 zł. Małżonek posiada oszczędności równe 15 000 zł. Nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rodzina Skarżącej posiada dochody z emerytury . Skarżąca oraz małżonek posiadają również oszczędności ( łącznie [...] zł ). Posiada majątek nieruchomy, domek letniskowy, który planuje wykańczać co w sposób oczywisty wiąże się z wydatkami. Oczywiście orzekający rozumie trudną sytuację życiową rodziny, fakt bezrobocia małżonka, stan zdrowia, jednakże przy ocenie przesłanek uzasadniających prawo pomocy bierze się pod uwagę jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a w tym przypadku – przy dochodach rodziny oraz zadeklarowanych oszczędnościach, majątku nie służącym tylko i wyłącznie do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych ( skarżąca wykazuje domek letniskowy, ma plany wykańczania tego domku ) – nie można uznać, iż wnioskodawczyni nie będzie stać na poniesienie koniecznych kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).