II SA/Kr 749/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi A.P. i Z.P. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 kwietnia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [....] z dnia 30 lipca 2012 r. znak: [....] , nakazano inwestorowi - A.P. wykonać rozbiórkę obiektu gospodarczego o wymiarach ok. 3,8m x 11,4m, zlokalizowanego na działce nr ew. gr. [....] w O. w sąsiedztwie ul. [....] , wykonanego bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z pismami C.S. dotyczącymi legalności istnienia zabudowań na działkach położonych w O. przy ul [....] , PINB w O. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa wybudowanej wiaty na działce nr ew. gr. [....] , szklarni na działkach [....] oraz [....] , szopy na działce nr ew. gr. [....] oraz cieplarni na działce nr ew. gr. [....] , położonych w O. przy ulicy [....] . W dniu [....] .2009 r. organ przeprowadził oględziny na w/w nieruchomościach, w trakcie których ustalono, iż szklarnia, szopa i cieplarnia - obiekty m.in. będące przedmiotem wszczętego postępowania zostały rozebrane, natomiast obiekt nazwany wiata w rzeczywistości stanowi obiekt gospodarczy (w tym przedmiocie toczy się niniejsze postępowanie). Dokonane oględziny wykazały, iż na działce nr ew. gr. [....] , przy granicy z działką o numerze [....] istnieje obiekt, użytkowany jako gospodarczy, wykonany z pustaków, dach konstrukcji drewnianej, kryty blachą falistą. Konstrukcja dachu podparta wewnątrz na słupach drewnianych, po obrysie obiektu natomiast na słupach murowanych -wykonanych z pustaków żużlowych. Od strony zachodniej istnieje ściana murowana z wykonanym otworem okiennym. Od strony północnej krokwie oparte są na murze ogrodzeniowym. Wiata zrealizowana jest na betonowej ławie fundamentowej, pod wiatą wykonano wylewkę betonową. Zgodnie z oświadczeniem państwa P. w/w obiekt zrealizowano po uprzednim dokonaniu zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w O. w dniu 10.01.2004r., niemniej jednak w trakcie wizji stwierdzono, iż przedmiot zgłoszenia nie jest tożsamy z istniejącym. Zgłoszono bowiem budowę wiaty drewnianej na słupach, pokrytej blachą, o wymiarach 2m 5 m i wysokości 2,40m, zrealizowano natomiast obiekt z pustaków, na fundamentach, o wymiarach ok. 3,8m x 11,4m, (przy czym tylko słupy i ściana boczna powiązane są spoiwem, pozostałe przegrody tworzą luźno ułożone pustaki). Wykonany obiekt (zdaniem organu kwalifikujący się pod definicję budynku gospodarczego) znacznie odbiega od zamierzonego oraz nie mieści się w katalogu obiektów budowlanych realizowanych na zgłoszenie, a zatem uznano, iż powstał on w warunkach samowoli budowlanej. W związku z tym, PINB [....] .2011 r. wydał, w oparciu o art. 48 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek dostarczenia tut. organowi dokumentów wyszczególnionych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Termin do wykonania obowiązku wyznaczono do dnia 31.03.2012 r. Z uwagi na niewypełnienie w terminie obowiązku nakazano rozbiórkę przedmiotowej wiaty gospodarczej, zgodne z dyspozycją art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Odwołanie złożyli A.P. i Z.P. szczegółowo opisując kwestie postępowania w zakresie zniesienia współwłasności działki nr ew. gr. [....] . Rozpoznając odwołanie [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [....] z dnia 3 kwietnia 2013r., znak: [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 i art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że PINB w O. wszczął prawidłowo procedurę legalizacyjną ze względu na zgodność powstałego obiektu z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla O. (k. 160 akt PINB), jednakże A.P. nie wywiązała się z nałożonego obowiązku w w terminie do dnia 30.03.2012 r. i nie przedstawiła wszystkich wymaganych przez PINB dokumentów. Zatem organ I instancji, z uwagi na brak przedłożenia żądanych dokumentów, prawidłowo zastosował sankcję polegającą na rozbiórce obiektu. Niedotrzymanie terminu przedstawienia dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi przesłankę do wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w wyniku uchybionego terminu strona traci przyznane jej prawo legalizacji samowoli budowlanej i w efekcie sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Kwestia toczącego się zaś postępowania przed Sądem Rejonowym w C. o zniesienie współwłasności nie jest sporem o własność, a jedynie kształtuje stosunki własnościowe pomiędzy współwłaścicielami działki (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1102/10. Skoro znane są osoby, które dopuściły się samowoli budowlanej, i to jakie obiekty zostały przez współwłaścicieli wzniesione, fakty te mogą być i powinny być oceniane w świetle obowiązujących dla tego stanu przepisów bez potrzeby oczekiwania na orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie istnienia współwłasności względnie sposobu jej wykorzystywania. Konstrukcja przepisu art. 48 ustawy z 1994 r. prawo budowlane jest jednoznaczna i kategoryczna i nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, organ nie może zatem brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów dla których popełnił samowolę budowlaną, czy szkód związanych z rozbiórką Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyli A.P. i Z.P. , zarzucając: - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez błędne uznanie iż nie może dojść do zawieszenia postępowania administracyjnego doczasu rozstrzygnięcia dla przez Sąd Rejonowy w C. sprawy dotyczącej zniesienia współwłasności działki gruntu o nr [....] , na której znajduje się sporny obiekt gospodarczy, gdyż ma to zasadniczy wpływ na ocenę możliwości wykonania przez skarżącą A.P. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [....] z dnia 2.12.2011r. mocą którego A.P. w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Ustawy - Prawo budowlane została zobowiązana do dostarczenia w wyznaczonym terminie m.in. oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gdyby Sąd Rejonowy w C. zgodnie zresztą z opinią biegłego przeprowadzoną w tej sprawie sądowej przyjął, że przedmiotowa nieruchomość powinna w całości być przyznana na własność skarżącej A.P. to wówczas mogłaby ona złożyć żądane oświadczenie, a opozycja pozostałych obecnych współwłaścicieli, którzy zainicjowali niniejsze postępowanie byłaby w sprawie bez znaczenia. Bez wcześniejszego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w C. kwestii własności przejście do etapu wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy-Prawo budowlane było, więc przedwczesne. - naruszenie prawa materialnego tj. art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie i wskazanie skarżącej takiego terminu do złożenia żądanych przez organ administracyjny dokumentów, o którym z góry było wiadomo, że nie daje możliwości skarżącej wykonania postanowienia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy na naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez pominięcie przy wydaniu decyzji – Z.P. jako drugiego z inwestorów, obok A.P. Skarżone decyzje rozbiórkowe zostały skierowane do inwestora, a zatem obowiązkiem organu było ustalenie inwestora i prawidłowe jego wskazanie w sentencji decyzji. Jak wynika z pism skarżących składanych w toku postępowania, a ponadto z uzasadnień decyzji organów, to oboje małżonkowie P. prawdopodobnie są inwestorami, gdyż składali dokumenty, wypowiadali się wspólnie co do realizacji inwestycji. Nadto organy traktowały Z.P. jako stronę niniejszego postępowania mimo, że nie jest właścicielem nieruchomości, na której wzniesiono przedmiotowy obiekt budowlany, ani też właścicielem sąsiednich nieruchomości. W związku z tym niezrozumiałym i nieprawidłowym jest pominięcie go w decyzji jako inwestora. Ewentualnie jeśli w ocenie organu nie jest on inwestorem, to organ winien to wyjaśnić. Dodatkowo ma to istotne znaczenie w kwestii naruszenia prawa procesowego, gdyż pominięty podmiot nie był wzywany w toczącym się postępowaniu do przedstawienia wymaganej na żądanie dokumentacji, co narusza jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazany art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego został również naruszony w innym aspekcie. Jak wynika z akt sprawy bezspornym jest, iż skarżąca A.P. dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania wiaty drewnianej na słupach pokrytej blachą na przedmiotowej działce nr [....] , co wynika zarówno z treści skarżonych decyzji jak i pism skarżącej, a poza tym z zawartego w aktach dokumentu zgłoszenia z dnia 10 stycznia 2004r. – k. 7/1 akt adm.). Zasadniczym zatem i spornym problemem jest ustalenie zakresu robót, jaki został wymieniony w tym zgłoszeniu, w kontekście wskazanego przez skarżone organy przekroczenia zakresu zgłoszenia, co skutkowało procedurą legalizacyjną oraz w jej następstwie – nakazem rozbiórki. W tym względzie z treści w/w zgłoszenia oraz załączonych doń dokumentów wynika, iż skarżąca zgłosiła budowę wiaty drewnianej na słupach pokrytej blachą. Zawarty w treści zgłoszenia dopisek "wys. 2,40 m" nie wiadomo przez kogo i kiedy został dokonany, natomiast z dołączonej mapy wynika zapisek 2x5 m w zakresie rozmiarów wiaty. Następnie organy przeprowadziły opisane powyżej postępowanie ustalając, iż na przedmiotowej działce znajduje się jednak wiata o wymiarach przekraczających te wskazane w zgłoszeniu i w przepisach prawa budowlanego, w zakresie rozmiarów obiektów, na które wymagane jest pozwolenie na budowę. Ustalenia te jednak dotyczą okresu od 2008r. W związku z brakiem ustaleń co do konkretnego położenia i usytuowania obiektów na działce, a także wobec braku jakichkolwiek ustaleń organów co na przedmiotowej działce budowano po przedmiotowym zgłoszeniu w latach 2004-2008, kontrola Sądu w zakresie tak istotnej okoliczności, jak zgodność wybudowanego obiektu z treścią zgłoszenia jest niemożliwa. Organy administracji orzekające w sprawie powinny w sposób nie budzący wątpliwości, wyjaśnić tę sporną okoliczność. Wobec tego bez precyzyjnego zbadania czy inwestor (prawidłowo ustalony) wykonał roboty budowlane wskazane w zgłoszeniu, oraz czy przekroczył zakres tych robót, wadliwym i przedwczesnym jest nakazanie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co oznacza naruszenie przez organy tych przepisów w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny wyjaśnić czy został przekroczony zakres zgłoszenia, poprzez precyzyjne ustalenie kiedy i jakie obiekty wzniesiono od roku 2004, tj. po zgłoszeniu, i czy może to skutkować procedurą legalizacyjną w kontekście art. 48 prawa budowlanego, stosownie do wyżej przedstawionych wskazań Sądu. Ponadto organ wyjaśni, kto jest inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Rozstrzygnięcie kwestii wykonalności decyzji znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a.