II SA/Kr 752/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel / spr. / Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski Mirosław Bator Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 marca 2012 r. nr [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta decyzją z dnia 28 listopada 2011 r., nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 243 poz. 1623z 2010 r. z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. nakazał H. B. oraz A. B. - inwestorom budowy polegającej na odbudowie obiektu budowlanego - rozbiórkę samowolnie wybudowanego jednokondygnacyjnego murowanego i zadaszonego obiektu budowlanego o wymiarach w rzucie poziomym wynoszących ok. 2,86 m. x 8,25 m., dobudowanego do budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w T.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego o konstrukcji murowanej, samowolnie dobudowanego od strony zachodniej do budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej na wskazanej wyżej działce. Na podstawie materiału dowodowego ustalono, że na przedmiotowej działce, stanowiącej współwłasność E., H. i A. B., znajduje się jednokondygnacyjny, jednorodzinny budynek mieszkalny o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym krytym dachówką. Przy ścianie zachodniej tego budynku istniała wcześniej (najprawdopodobniej od lat 50- tych ub. wieku) drewniana szopa gospodarcza z dachem jednospadowym, zlokalizowana bezpośrednio przy granicy z działką Nr [...], która z uwagi na stopień zużycia - została rozebrana. Z oświadczenia właścicieli posesji oraz zeznań świadków wynika, że szopa ta posadowiona była na fundamencie betonowym. Jak ustalono w roku 2006, w miejsce rozebranej szopy wybudowano na istniejącym fundamencie murowane pomieszczenie ze stropem oraz jednospadowym dachem o konstrukcji drewnianej i spadkiem w kierunku działki sąsiedniej nr [...]. Wymiary w rzucie poziomym dobudowy wynoszą ok. 2,86 x 8,25 m. Wysokość pomieszczenia wynosi ok. 2,32 m. Dach kryty blachą, orynnowany z odprowadzeniem wody opadowej rurą spustową na działkę inwestorów, którymi są H. B. i A. B.. Ściana szczytowa dobudowy, bez otworów okiennych bądź drzwiowych, usytuowana jest w odległości ; odpowiednio od 0,20 do 0,40 m. od ogrodzenia istniejącego pomiędzy w/w posesjami. Wejścia do pomieszczenia - od strony północnej i południowej, wewnątrz istnieją drzwi łączące część dobudowaną z budynkiem mieszkalnym. Część dobudowana stanowi odrębną całość, nie powiązaną pod względem konstrukcyjnym z budynkiem mieszkalnym. Zasadnicze roboty budowlane związane z tak wykonaną dobudową zostały zakończone. Inwestorzy nie dysponują pozwoleniem na wykonanie opisanych wyżej robót budowlanych, ani dowodem na legalność budowy istniejącej uprzednio w tym miejscu szopy drewnianej. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że w postanowieniu z dnia 10 lutego 2011 r. zakwalifikował zrealizowaną "dobudowę" jako budowę polegającą na odbudowie obiektu budowlanego, czyli na odtworzeniu istniejącego wcześniej w tym samym miejscu i zniszczonego obiektu budowlanego, z zachowaniem jego pierwotnej wielkości, kształtu oraz układu funkcjonalnego. Nie podzielono tym samym stanowiska inwestorów, że był to "remont bieżący istniejącej dobudowy", ponieważ wykorzystanie fundamentu po rozebranej szopie nie zmienia faktu, iż sama szopa drewniana przestała istnieć. Mamy do czynienia z budową faktycznie nowego obiektu budowlanego, zasadniczo różnego od obiektu istniejącego wcześniej w tym samym miejscu pod względem zarówno konstrukcyjnym, jak i materiałowym. Wymienionym postanowieniem na podstawie art. 48 ust. 2 w związku z art. 48 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nałożono na inwestorów obowiązek przedstawienia w zakreślonym terminie dokumentów wymaganych i niezbędnych dla ewentualnej legalizacji dokonanej samowoli. Do chwili wydania decyzji inwestorzy nie przedłożyli wymaganych dokumentów, dlatego też - w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego stanowiący, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - orzeczono jak w sentencji. Od decyzji tej odwołali się H. B., A. B. i E. B. podnosząc, że remont będący przedmiotem postępowania faktycznie polegał na rozebraniu istniejącej konstrukcji drewnianej i postawieniu na istniejących fundamentach konstrukcji murowanej, przy czym czynności te były uzgodnione z ówczesnym właścicielem działki nr [...] K. S.. Roboty te nie zostały zgłoszone do żadnego urzędu. Skarżący zakwestionowali twierdzenia nowych właścicieli działki nr [...], że szopa remontowana była bez fundamentów i że były robione nowe, przybliżone do ogrodzenia do siatki które jest w granicy działek nr [...] i nr [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 14 marca 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 oraz w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał H. B. oraz A. B. - inwestorom budowy polegającej na odbudowie obiektu budowlanego - rozbiórkę samowolnie wybudowanego jednokondygnacyjnego murowanego i zadaszonego obiektu budowlanego bez fundamentu w wymiarach w rzucie poziomym wynoszących ok. 2,86 m. x 8,25 m., dobudowanego do budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej na działce Nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w T.. Zdaniem WINB w K. organ I instancji słusznie zakwalifikował wykonane roboty budowlane jako budowę polegającą na odbudowie obiektu budowlanego przez odtworzenie istniejącego wcześniej i zniszczonego obiektu budowlanego w tym samym miejscu na istniejących fundamentach, z zachowaniem jego pierwotnej wielkości, kształtu oraz układu funkcjonalnego. Przedmiotowa odbudowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie posiadali. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB co do możliwości legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej, a w konsekwencji co do zasadności wydania postanowienia z dnia 10 lutego 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Żądane dokumenty nie zostały przedłożone, co oznacza, iż strony nie skorzystały z możliwości zalegalizowania samowoli. Wobec nie przedłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie PINB Miasta słusznie wydał nakaz rozbiórki skarżoną decyzją. Mając na uwadze treść materiału dowodowego ze szczególnym uwzględnieniem opisu wykonanych robót budowlanych przez inwestorów, znajdującego się w protokole kontroli, znajdującego się w aktach sprawy pisma rzeczoznawcy budowlanego, oświadczenia K. S. oraz porównania mapy zalegającej w aktach PINB Miasta poświadczonej za zgodność z oryginałem z dnia 10 kwietnia 1989 r. oraz wypisu z rejestru gruntów na dzień 30 listopada 2010 r. zdaniem WINB należało uznać za udowodnione, że odbudowa została wykonana na istniejącym fundamencie. Wobec powyższego nakaz rozbiórki winien obejmować tylko część nielegalnie odbudowaną z wyłączeniem fundamentu, który istniał w chwili odbudowy. Zatem organ odwoławczy zobligowany był do zastosowania trybu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Reformacja skarżonej decyzji w tym zakresie nie narusza art. 139 k.p.a. Ponadto w sprawie uwag zawartych w odwołaniu, że przeprowadzone roboty budowlane stanowiły remont - WINB nadmienił, że nie może uznać ich za słuszne w świetle art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, zawierającego definicję remontu. W niniejszej sprawie inwestorzy nie wykonywali robót w istniejącym obiekcie, lecz go rozebrali i na nowo odbudowali. Przedstawione w odwołaniu kwestie relacji sąsiedzkich nie mają wpływu na niniejsze postępowanie, podobnie jak kwestia trudnej sytuacji materialnej inwestorów. W ocenie WINB organ I instancji zgromadził materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w sposób zapewniający wszystkim jego stronom gwarancje procesowe, jednakże mając na uwadze nieprecyzyjne określenie przedmiotu rozbiórki organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak na wstępie, eliminując uchybienie organu I instancji. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła J. W., zarzucając jej wadliwość skutkującą koniecznością jej uchylenia. Skarżąca podkreśliła, że odległość samowolnie wybudowanego obiektu od granicy z jej działką wynosi 20-40 cm mimo, iż prawo budowlane nakazuje zachować odstęp min. 1,5 m. Część rynny wiszącej (ok. 2 m.) jest poza granicą działki i wystaje nad działkę skarżącej, a spad dachu skierowany jest na stronę zachodnią i przy większych opadach, deszcz będzie przenoszony po dachu strumieniami wody na działkę skarżącej. Dotyczy to również spadających na dach jesienią liści z drzew i zsuwającego się z dachu śniegu w okresie zimowym. J. W. zakwestionowała ustalenie, że odbudowa nastąpiła na starych fundamentach, co potwierdziła znajoma poprzednia właścicielka części domu p. S.. Pani S. nie określiła w swoim zeznaniu, z której strony domu były fundamenty. Skarżąca wskazała, że ona i jej matka pamiętają szopę od strony zachodniej budynku mieszkalnego, na której miejscu dokonano samowolnej budowy obiektu budowlanego i nigdy nie było tam fundamentów. Fundamenty były tylko po stronie wschodniej domu. Skarżąca podkreśliła, że fundamentów od strony zachodniej nie było i zostały wykonane dopiero w okresie 2009/2010 r., kiedy to inwestorzy dokonali samowolnej budowy. Nie można pozostawić bez nakazu rozbiórki czegoś co jest samowolnie wybudowane. Inwestorzy nie dysponują żadnym pozwoleniem na wykonanie przedmiotowych fundamentów ani z lat ostatnich, ani z lat wcześniejszych i jeżeli zeznają, że fundamenty były wcześniej - były również wykonane nielegalnie. Odległość wykonanego fundamentu wzdłuż siatki graniczącej pomiędzy działkami od strony północnej wynosi 20 cm, a od strony południowej 40 cm. Żaden z tych wymiarów nie spełnia wymogów odległości od granicy działki przewidzianej w prawie budowlanym. Pozostawienie decyzji o wyburzeniu samowoli budowlanej bez fundamentów stanowi - zdaniem skarżącej - naruszenie prawa budowlanego dające podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. wskazał, że podniesiony w skardze zarzut, iż fundamenty od strony zachodniej budynku mieszkalnego zostały zrealizowane w latach 2009 - 2010 nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, gdyż według ustaleń organu I instancji sporny obiekt budowlany został zrealizowany na starych fundamentach, na których wcześniej była posadowiona szopa istniejąca, według oświadczenia świadka G. B., od lat 50-tych XX wieku, a w każdym razie przed 1965 r. (według oświadczenia świadka K. S.). W piśmie z dnia 26 października 2012 r., stanowiącym sprecyzowanie zarzutów skargi, J. W. wskazała, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję błędnie ustalił stan faktyczny oraz rażąco naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. Organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął za udowodnione twierdzenie inwestorów, iż budowa przedmiotowego budynku została dokonana na istniejącym już fundamencie. Zdaniem skarżącej powyższe nie wynika z oświadczeń świadków G. B. i K. S.. Świadkowie ci nie wskazali jednoznacznie po której ze stron domu znajdowały się fundamenty, a więc organ drugiej instancji zupełnie bezpodstawnie przyjął, iż z ich oświadczeń wynika, iż fundamenty te znajdowały się po stronie zachodniej domu (a nie po wschodniej, co w rzeczywistości ma miejsce). Organ II instancji nie podjął żadnych czynności mających na celu ustalenie czy powyższe twierdzenie inwestorów, którym stanowczo przeczy skarżąca, jest zgodne z rzeczywistym stanem. Organ winien był zwrócić się do właściwego biegłego o wydanie opinii w przedmiocie określenia wieku przedmiotowych fundamentów tj. czasu ich wybudowania. W związku z powyższym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając w/w decyzję naruszył również art. 84 § 1 k.p.a., albowiem w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodziła potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych, a tym samym na organie spoczywał obowiązek zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii. Organ II instancji w sposób dowolny poczynił ustalenia faktyczne, albowiem nie zgromadził pełnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, że przedmiotowy budynek od strony zachodniej nie miał fundamentów. Natomiast uczestnicy H. i A. B. wskazali, że fundamenty istniały z obu stron (zachodniej i wschodniej) budynku, a prace wykonane na przybudówce to remont, na który nie mieli pozwolenia, ani nie dokonali zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził istnienia naruszeń prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Organy nadzoru budowlanego zebrały kompletny materiał dowodowy i na tej podstawie w zaskarżonej decyzji ustalono stan faktyczny nie budzący wątpliwości oraz prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowane ani przez inwestorów, ani przez stronę skarżącą, że będące przedmiotem postępowania roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Roboty te polegały na rozbiórce drewnianej konstrukcji szopy gospodarczej, znajdującej się po zachodniej stronie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w T. i wybudowaniu w tym miejscu konstrukcji murowanej. Zdaniem Sądu prawidłowo ustalono, że w ten sposób doszło do odbudowy obiektu budowlanego, a nie - jak twierdzili inwestorzy - jedynie do remontu starej szopy. Skoro bowiem dotychczasowa konstrukcja przestała istnieć, a w jej miejsce powstała nowa konstrukcja murowana, to mieliśmy do czynienia z odbudową szopy. W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły procedurę, o której mowa w art. 48 prawa budowlanego, a po stwierdzeniu, że inwestorzy nie wykonali obowiązków umożliwiających legalizację samowolnie odbudowanego obiektu prawidłowo nakazano jego rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Strona skarżąca nie kwestionuje zasadności samego nakazu rozbiórki, lecz jedynie zakres robót objętych tym nakazem. J. W. oraz jej poprzedniczka prawna (matka) twierdziły, że nowa szopa jest większa i bardziej zbliżona do granicy z działką nr [...] (stanowiącą ich własność), niż rozebrana szopa drewniana, a także, że rozebrana konstrukcja drewniana nie miała fundamentów, które - ich zdaniem - również powinny być objęte nakazem rozbiórki. Zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w materialne dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. W aktach administracyjnych I instancji znajdują się mapy: z dnia 10 kwietnia 1989 r. (za k. 24), z dnia 10 października 2007 r. obejmująca inwentaryzację powykonawczą przyłącza kanalizacyjnego (k. 11) oraz z 16 września 1985 r. (za k. 11), część graficzna miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2006 r. (za k. 25), a także mapa bez daty (k. 8a), obrazująca prawdopodobnie aktualny stan ewidencji gruntów. Na wszystkich tych mapach budynek mieszkalny na działce nr [...] od strony zachodniej ma dobudowaną część gospodarczą (oznaczoną niekiedy literą "g"), która dochodzi - w zależności od skali mapy - niemalże do granicy z działką nr [...], albo też kończy się dokładnie w linii granicy pomiędzy działkami. Mapy te potwierdzają, że obecne umiejscowienie szopy w odległości ok. 40 cm od granicy z działką nr [...] jest takie samo, jak jej umiejscowienie przed odbudową. Organy obu instancji prawidłowo więc ustaliły, że odbudowana szopa znajduje się dokładnie w tym samym miejscu i jest dokładnie takich samych rozmiarów co szopa drewniana przed rozbiórką. Prawidłowe były również ustalenia organu odwoławczego, iż odbudowa będąca przedmiotem postępowania nastąpiła na fundamentach starej szopy, a więc fundamenty te nie zostały wzniesione w warunkach określonych w art. 48 ust. 1 prawa budowlanego i w konsekwencji nie ma podstaw by nakazać ich rozbiórkę. Wskazuje na to oświadczenie K. S. (k. 4 akt administracyjnych I instancji), iż od 1965 r., kiedy to zakupiła połowę przedmiotowej nieruchomości do chwili jej sprzedaży w 2002 r. w zachodniej jej części, przylegającej bezpośrednio do domu, znajdowała się szopa posadowiona na fundamencie. Stanowisko to potwierdziła w dniu 7 lutego 2011 r., po pouczeniu o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, co potwierdzają zapisy w protokole przyjęcia oświadczenia (k. 26 akt administracyjnych I instancji). K. S. stwierdziła wówczas, że "przedmiotowy obiekt posadowiony był na fundamencie betonowym bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr [...]". Zarzuty skarżącej, iż z oświadczeń tych nie wynika, po której stronie były usytuowane fundamenty są całkowicie bezpodstawne. W ocenie Sądu zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody, a w szczególności opisane wyżej oświadczenia K. S. stanowią podstawę do ustalenia, że rozebrana szopa drewniana była posadowiona na fundamentach, które następnie zostały wykorzystane do odbudowy tego obiektu. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że te fundamenty nie mogą zostać objęte nakazem rozbiórki jako wzniesione samowolnie i prawidłowo dokonał zmiany decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tym zakresie. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia opisanych wyżej ustaleń. Tym samym Sąd nie podziela wniosku skarżącej, iż ustalenie wieku przedmiotowych fundamentów wymagało przeprowadzenia opinii biegłego. Reasumując należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej sprawie nie budzi zastrzeżeń. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. nie znalazł potwierdzenia. Z tego względu skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.