II SA/Kr 756/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi H.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisów z akt postanawia umorzyć postępowanie sądowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 6 grudnia 2002 r. odmówiło J. F. wydanie odpisów dokumentów z akt sprawy o sygn. [...], a to pisma Kolegium z dnia 27 sierpnia 2002 r. do Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy O. oraz pism tegoż Naczelnika z dnia 9 września 2002 r. i z 27 września 2002 r., albowiem wnioskodawca nie wykazał ważnego interesu, o którym mowa w art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, która to okoliczność jest przesłanką niezbędną uzyskania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył J. F., który wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie odpisów żądanych dokumentów. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że organ I i II instancji prowadził poza stroną korespondencję, która następnie posłużyła jako dowód w sprawie i wpłynęła na treść rozstrzygnięcia, co przemawia za tym, że ważny interes strony jest oczywisty i nie wymaga uzasadnienia. Skarżący zarzucił Kolegium naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2003 r. Nr Kol. Odw. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 178 § 3 i art. 179 § 2 i § 3 oraz art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 236 §1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie jest merytorycznie prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej - strona może żądać uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, o ile uzasadnione jest to ważnym interesem strony. Skoro w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego strona tegoż interesu nie wykazała uznając, że jest on "oczywistym" to brak było podstaw zastosowania art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej i wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Kolegium uznało zarzut rażącego naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych – za nieuzasadniony. Strona bowiem w każdym czasie w trakcie toczącego się postępowania ma prawo zapoznania się z aktami sprawy. Jawność postępowania podatkowego uniemożliwia wykonywanie przez organ czynności "za jej plecami", a wiedza strony o aktualnym stanie materiału dowodowego w sprawie jest w tej sytuacji wynikiem aktywności samej strony, jej zaangażowania i zainteresowania toczącym się postępowaniem. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. F. składając do sądu administracyjnego skargę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W skardze powtórzono zarzuty powołane w odwołaniu. Podano, że postanowieniem z dnia 3 października 2002 r. znak: [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę po uchyleniu wcześniejszego postanowienia tegoż Kolegium wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Kr 2263/00, ponownie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 29 lutego 2000 r. Nr [...] o ustaleniu wysokości jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości gruntu na skutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, w związku ze zbyciem przez stronę skarżącą działki nr "1" o pow. 0,7204 ha, położonej w O.. Skarżący podniósł, że z uzasadnienia wymienionego postanowienia - zaskarżonego odrębną skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sprawa toczy się aktualnie pod sygn. akt I SA/Kr 2843/02/- skarżący dowiedział się, że bez jego udziału i wiedzy prowadzono postępowanie wyjaśniające w postaci korespondencji pomiędzy Kolegium, a organem I instancji - Naczelnikiem Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w O.. Co więcej z korespondencji tej, a dokładnie z drugiego pisma wymienionego Naczelnika z dnia 27 września 2002 r. rzekomo wynika że odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 29 lutego 2000 r. złożył skarżący w dniu 29 marca 2000 r. osobiście w Urzędzie Miasta i Gminy w O.", a więc z uchybieniem jednodniowym terminu, co zobligowało Kolegium do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia przez stronę skarżącą odwołania. Wymieniona, potajemna korespondencja pomiędzy organem I i II instancji, a zwłaszcza niezgodna z prawdą treść powoływanego w postanowieniu Kolegium pisma Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w O. z dnia 27 września 2002 r., zmusiły pełnomocnika skarżącego do złożenia wniosku do Kolegium o doręczenie odpisów lub kserokopii tej korespondencji. W ocenie skarżącego z treści przedmiotowego wniosku z dnia 25 listopada 2002 r. powołującego się omyłkowo na art.73 § 2 K.p.a. jednoznacznie wynika, że znaczenie prawne tych dokumentów dla potrzeb rozpoznawanej sprawy jest zasadnicze i z tego względu "ważny interes strony" w otrzymaniu tych dokumentów jest oczywisty i nie wymaga uzasadnienia. Wskazano, że ważny interes strony wynika z ich skutków negatywnych dla strony. Posiadanie tych dokumentów umożliwiłoby stronie podjęcie skutecznej ochrony prawnej przed nieprawdziwymi oświadczeniami organu I instancji. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając wydania żądanych przez skarżącego odpisów lub kserokopii trzech pism z akt sprawy winno było wezwać stronę do szczegółowego wykazania i uzasadnienia "ważnego interesu" w rozumieniu art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli miało w tym względzie jakiekolwiek wątpliwości. Skarżący stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie powoływana przez Kolegium zasada jawności postępowania podatkowego nie przeszkadzała prowadzeniu potajemnej korespondencji pomiędzy organem I i II instancji, Jak również nie przeszkadzała - wbrew treści art. 200 §1 Ordynacji podatkowej - w uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnianiu zakwestionowanego postanowienia. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2003 r. skarżący zmarł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Badanie legalności działania organu administracyjnego dostępne jest jednak wówczas, gdy odrębne przepisy nie wyłączają takiej możliwości. W tej sprawie Sąd uznał, że prawo domagania się otrzymania odpisów z akt sprawy administracyjnej ma charakter ściśle związany z osobą wnioskodawcy. To bowiem strona, domagając się udostępnienia jej w oznaczony sposób akt sprawy administracyjnej, realizuje swoje własne, osobiste prawo. Prawo domagania się odpisów z akt administracyjnych sprawy stanowi rozwinięcie ogólnej zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie. Już sama zasada zapewnienia czynnego udziału w sprawie ma charakter spersonifikowany. Jedną zaś z instytucji opartej o tą zasadę jest właśnie zapewnienie dostępu do akt administracyjnych w zakresie otrzymania odpisów z tych akt. Tym samym to prawo niewątpliwie stanowiąc odrębne uprawnienie każdej strony może być naruszone w stosunku do każdej strony odrębnie i niezależnie od naruszania tego prawa wobec innych stron. Tym samym tylko ta strona, której prawo to zostało naruszone, może na to naruszenie skutecznie się powoływać. Nawet następca prawny, ustalony w toku postępowania administracyjnego i zajmujący miejsce dotychczasowej strony nie posiada prawa dostępu do akt administracyjnych wywodząc je z takiego samego prawa swojego poprzednika prawnego. Taki następca prawny ex lege, z chwilą uzyskania statusu strony, uzyskuje również własne prawo dostępu do akt sprawy w trybie przepisów Ordynacji podatkowej i prawo to jest niezależne od prawa dostępu do akt sprawy przysługujące poprzednikowi prawnemu tejże strony. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący J. F. zmarł [...] lipca 2003 r. Tym samym ustalony następca prawny posiadałby własne prawo dostępu do akt administracyjnych i tylko w tym zakresie mógłby skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skoro skarżący zmarł w toku postępowania sądowego, a prawo otrzymania odpisów z akt sprawy ma charakter jedynie osobisty, zachodzi przesłanka umorzenia postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z tym istnieje przeszkoda przed merytorycznych rozpoznaniem skargi i Sąd - zobligowany treścią art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - orzekł o umorzeniu postępowania sądowego.